Wie de zonsverduistering van twee weken geleden mooi vond, heeft iets anders leuks om naar uit te kijken: een maansverduistering. In de ochtend van vrijdag 28 augustus schuift de maan grotendeels door de schaduw van de aarde. En dat is in Nederland ’s ochtends goed te zien. Met als voordeel: je hebt er geen eclipsbril voor nodig.
Je moet er wel vroeg bij zijn. De maansverduistering begint rond half vier ’s ochtends, het maximum is bijna drie uur later om 6.15 uur. Iets voor zevenen gaat de maan onder, terwijl hij nog deels verduisterd is.
Het is net geen totale maansverduistering, maar met 93 procent wel een erg grote: er zal nog maar een heel dun sikkeltje maan over blijven. Hier kun je alvast zien hoe dat eruit gaat zien.
Dat wil zeggen, als er geen wolken roet in het eten gooien. Ook vrij zicht op de (westzuid)westelijke horizon is handig: de maan staat al vrij laag als de verduistering begint, dus de kans is groot dat een gebouw of bomen het zicht op het fenomeen blokkeert.
Hoe ontstaat een maansverduistering?
Bij een maansverduistering staan de zon, de aarde en de maan in één lijn. De aarde staat tussen de maan en de zon in. Daardoor valt er even geen zonlicht, maar de schaduw van de aarde op de maan. Aangezien de maan zelf geen licht geeft, is die dan tijdelijk donkerder, niet zichtbaar of krijgt-ie een mooie rode gloed.
Maansverduisteringen komen alleen bij volle maan voor, omdat de maan dan recht tegenover de zon staat. Toch is er lang niet bij elke volle maan een verduistering. Dat komt doordat de baan die de aarde om de zon draait iets gekanteld is ten opzichte van de baan die de maan om de aarde maakt.
Ook interessant: Wanneer is de volgende zonsverduistering? (Sneller dan je denkt!)
Drie soorten maansverduisteringen
Er zijn drie verschillende soorten maansverduisteringen. De aarde heeft namelijk twee stukken schaduw. De kernschaduw staat recht achter de aarde en heet ook wel de umbra. Staat de maan daar helemaal in, dan zie je een totale maansverduistering. De maan kleurt dan rood, doordat de atmosfeer het licht op een bepaalde manier afbuigt.
Een gedeeltelijke maansverduistering komt voor in twee vormen. Bij de ene staat de maan gedeeltelijk in de kernschaduw van de aarde. Dan lijkt het alsof er een hapje uit de maan genomen wordt.
De maan kan ook deels in de bijschaduw (de zogeheten penumbra) staan. Dan heet het een penumbrale maansverduistering. Die is niet zo spectaculair: de maan lijkt niet echt verduisterd, maar wat donkerder.
Welke soort maansverduistering zie je vrijdag 28 augustus? De maan staat voor het grootste deel in de kernschaduw, een klein stukje blijft in de bijschaduw hangen. Het is dus een gedeeltelijke maansverduistering.
Hoe vaak komen maansverduisteringen voor?
Maansverduisteringen (en zonsverduisteringen trouwens ook) volgen een bepaalde cyclus, de Saros-cylcus van 18 jaar. Tussen 2001 en 2050 zijn er 116 (gedeeltelijke) maansverduisteringen, dus gemiddeld 2,3 per jaar. Welke we daarvan vanuit Nederland kunnen zien, staat in dit overzicht. Daar zie je ook hoe laat ze zijn en wat voor soort verduistering het is.
Totale maansverduistering in Nederland
Over ruim twee jaar kunnen we in Nederland weer een totale maansverduistering zien. Met oudjaar, op 31 december 2028, is de maan een uur lang compleet verduisterd. Doordat de atmosfeer het zonlicht afbreekt, bereikt toch een beetje licht de maan en kleurt hij mooi rood: een bloedmaan.
Marit studeerde journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam na een bèta-bachelor. Ze schrijft graag over klimaat- en oceaanonderzoek en gaat het liefst op pad voor mooie reportages. Naast haar werk zeilt, zwemt en reist ze veel.