Vermoeidheidsklachten spelen bij veel aandoeningen een grote rol. Denk aan long covid, PTSS, of chronisch vermoeidheidssyndroom (ME/CVS). Desondanks is er nog maar weinig bekend over de onderliggende mechanismen die vermoeidheid veroorzaken. 

De oorzaken van ziektes waarbij vermoeidheid een rol speelt, zijn compleet verschillend: long covid is het gevolg van een coronabesmetting, ME/CVS volgt vaak na een andere virale infectie, PTSS is gevolg van traumatische ervaringen, reumatoïde artritis (RA) is een auto-immuunziekte, terwijl multipele sclerose (MS) een aandoening van het zenuwstelsel is. De aandoeningen verschillen dus in zowel ziektebeeld als diagnose, maar vaak melden patiënten overeenkomstige symptomen: extreme vermoeidheid en uitputting, hersenmist, concentratieproblemen, slaapproblemen, dysautonomie (bijvoorbeeld duizeligheid, hartkloppingen, maag- en darmproblemen) en over het algemeen een sterke beperking van het dagelijks functioneren. Deze klachten hebben dus enorme invloed op het leven van patiënten.

Onderzoek ontvouwen

Eerder bleek uit DNA-onderzoek dat er geen genetische overeenkomsten te vinden zijn tussen de aandoeningen. Onderzoekers van de University of East Anglia hebben echter gebruik gemaakt van een nieuwe analysemethode waarbij ze niet alleen DNA sequenties in kaart brengen, maar ook de manier waarop dit DNA vertaald wordt naar processen in het lichaam, oftewel het ontvouwen van de DNA-helix, de interactie van DNA met de rest van de cel en het vormen van eiwitten. Deze driedimensionale aanpak biedt nieuw inzicht in de rol van DNA bij de ziektes.

De onderzoekers waren met deze analyse in staat voor specifieke aandoeningen de genetische opbouw te onderscheiden en vergelijken. DNA is opgevouwen in cellen, waardoor genetische informatie die ver uit elkaar lijkt te liggen, met elkaar in contact komt. Deze contactpunten vormen een netwerk dat invloed heeft op de ‘vertaling’ van deze genen. Aan de hand van een computermodel konden de onderzoekers inschatten waar deze interactie  waarschijnlijk plaatsvond. Hoewel er geen directe overeenkomsten te zien waren in het DNA van patiënten met verschillende aandoeningen, was er wel overlap tussen de genetische netwerken die het onderzoek in kaart bracht.

Netwerken

Deze benadering brengt overeenkomstige mechanismen tussen de ziektes aan het oppervlak, die tot voor kort niet gerelateerd leken. De genetische netwerken hebben invloed op immuunreacties, energieproductie in cellen, regulering van de stofwisseling, stressreacties en hormoonsignalen bij zowel patiënten met ME/CVS, long covid, PTSS, RA en MS.

Behalve de overeenkomsten tussen de ziektes vonden de onderzoekers ook een nieuw gen dat een rol kan spelen bij ME/CVS vanwege haar prominente plek in het genetische netwerk. Het LAG3-gen, dat geassocieerd wordt met een verminderde functie van het immuunsysteem na bijvoorbeeld een virale infectie, werd herkend in de genetische netwerken van personen met ME/CVS. Dit kan verklaren waarom vermoeidheidsklachten blijven aanhouden na het verdwijnen van de initiële infectie.

Toekomst

De onderzoekers benadrukken dat de vondsten bijdragen aan het groeiende bewijs dat aanhoudende immuun dysfunctie een grotere rol speelt in vermoeidheidgerelateerde ziekten dan voorheen erkend werd. De uitkomsten van dit onderzoek zijn veelbelovend voor de toekomst van de diagnostisering van aandoeningen zoals ME/CVS en long covid, die vaak alleen door een uitsluitingsdiagnose kunnen worden vastgesteld. Ook biedt het enorme kansen voor de mogelijke behandeling van vermoeidheidsklachten. Deze klachten worden met dit onderzoek in een nieuw daglicht geplaatst: ze kunnen een zichtbare consequentie zijn van onderliggende ontregelde systemen in het lichaam.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: !

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!