Het idee van Apple: markeer tracks met een AI-label wanneer een ‘substantieel deel’ van de muziek door AI is gegenereerd. Gebeurt dat niet, dan gaat het techbedrijf ervan uit dat er geen kunstmatige intelligentie is gebruikt. Opvallend is dat Apple het systeem voorlopig nog niet controleert en er ook geen straf staat op het ontbreken van een label.
Het is een eerste stap van Apple om het groeiende gebruik van kunstmatige intelligentie in de muziekindustrie zichtbaar te maken. Andere diensten experimenteren daar al langer mee. Zo gebruikt Deezer een technologie om AI-muziek automatisch te herkennen. Het bedrijf stelt dat inmiddels bijna 40 procent van de muziek die ze ontvangen met AI is gemaakt.
Transparantie is belangrijk
Onder studenten van de Fontys Academy of the Arts in Tilburg wordt het idee van AI-labels over het algemeen positief ontvangen, al zijn er ook zorgen. Zo vertelt Joaquim, net afgestudeerd aan de master Klassieke Percussie, transparantie een goede eerste stap te vinden. “Het is beter om er eerlijk over te zijn. Ik denk niet dat het gebruik van AI in muziek zal stoppen, maar het maakt mensen wel bewuster van waar ze naar luisteren.”
Zijn studiegenoot Flaivino ziet dat ook zo, maar betwijfelt of het effect groot zal zijn. “Het zal het gebruik van AI niet tegenhouden. Bovendien gaat het nu alleen om Apple. Bij Spotify is dat nog niet het geval.”
Vierdejaarsstudent Irra kijkt iets kritischer naar AI in muziek: “Alles rond AI en muziek spreekt mij eerlijk gezegd niet zo aan, zeker als het om zingen gaat”, zegt ze. “Het is prima dat technologie zich ontwikkelt, maar er moet een balans zijn. Muziek moet menselijk blijven.”
Daarnaast geeft ze aan dat AI nauwelijks een rol speelt in het onderwijs. Tijdens zanglessen gaat het volgens haar vooral over expressie en het menselijke aspect van muziek: “We praten wel eens over waar AI naartoe gaat, maar echte lessen erover hebben we niet.”
Missen kaders
Ook docenten zijn nog zoekende. Docent Annigje de Winter ziet voordelen, maar mist duidelijke richtlijnen. “Ik denk dat ik dit wel handig vind. Zeker omdat we nog zó aan het ontdekken zijn wat het allemaal kan betekenen”, zegt ze. “Als docent zijnde voel ik me daar ook wel onthand in. Ik denk dat we meer begeleiding nodig hebben. Ik denk dat we daar ook kaders in missen hier op de opleiding.”
“Willen dat mensen creëren”
Masterstudent klassieke en jazzsaxofoon Gines vindt eerlijkheid over AI-gebruik essentieel, maar vraag zich af of labels alleen genoeg zijn. “We zijn muzikanten en willen dat mensen creëren”, zegt hij. “Als je AI gebruikt, wees er dan op zijn minst eerlijk over.”
Of dat genoeg is, betwijfelt de student: “Alleen een label opplakken is niet genoeg voor het publiek. Ze kunnen het nog steeds luisteren, maar gelukkig wordt er in ieder geval iets aan gedaan.”
Hij erkent de kracht van kunstmatige intelligentie: “Het is een zeer krachtig hulpmiddel voor mensen, ook voor muzikanten. Ik denk dat er bijvoorbeeld in de popmuziek veel gebruik van wordt gemaakt. Maar ben er wel altijd eerlijk over. Ik denk dat de muziekgemeenschap haar werk moet beschermen.”
Begin van groter debat
Het initiatief van Apple lijkt vooral het begin van een groter gesprek over de rol van kunstmatige intelligentie in muziek. Voor veel jonge muzikanten staat één ding vast: transparantie is belangrijk, maar het gesprek over hoe ver AI mag gaan, is nog lang niet voorbij. “Niet alleen qua muziek, maar ook in wat AI allemaal voor ons kan gaan betekenen”, aldus de Winter.
‘;