Van snelle diagnoses tot mentale steun: kunstmatige intelligentie verovert razendsnel een plek in de zorg. Maar achter de opmars gaat een opvallende paradox schuil: miljoenen mensen gebruiken AI voor medisch advies, terwijl het vertrouwen in diezelfde technologie opvallend laag blijft.

Maar liefst een kwart van de Amerikanen heeft het afgelopen jaar kunstmatige intelligentie gebruikt voor informatie of advies over hun fysieke of mentale gezondheid. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Gallup, gebaseerd op een enquête onder ruim 5500 Amerikanen eind vorig jaar.

Opvallend is dat AI niet zozeer de traditionele zorg vervangt, maar die vooral aanvult. Meer dan de helft van de gebruikers zet de technologie in voor of na een bezoek aan de dokter. AI fungeert daarmee als een extra informatiebron in een steeds complexer zorglandschap.

Snelle antwoorden en meer zekerheid

Waarom wenden zoveel mensen zich tot AI voor gezondheidsvragen? De belangrijkste motivatie is simpel: snelheid. Maar liefst 71 procent van de gebruikers zegt AI te gebruiken omdat ze snel antwoorden willen. Een even groot percentage geeft aan extra informatie te zoeken. Daarnaast speelt nieuwsgierigheid een rol: 67 procent wilde simpelweg weten wat AI te zeggen had. AI wordt ook steeds vaker ingezet als voorbereiding op een doktersbezoek. Zo gebruikt 59 procent de technologie om vooraf zelf onderzoek te doen, terwijl 56 procent dit juist achteraf doet om een diagnose of gesprek beter te begrijpen.

Die extra voorbereiding lijkt effect te hebben. Bijna de helft van de gebruikers zegt dat AI hen zelfverzekerder maakt in gesprekken met zorgverleners. Anderen geven aan dat ze dankzij AI gezondheidsproblemen eerder herkennen of zelfs onnodige medische tests vermijden.

Toch is er ook een keerzijde. Ongeveer een op de tien gebruikers zegt dat AI advies gaf dat zij als onveilig beschouwden. En hoewel AI dus vaak wordt gebruikt, blijft het vertrouwen opvallend verdeeld: een derde vertrouwt de informatie, een derde twijfelt en een derde wantrouwt de chatbot-teksten. Slechts 4 procent zegt de informatie grotendeels te vertrouwen.

AI als alternatief voor de dokter?

De meeste mensen gebruiken AI als aanvulling, maar een kleine groep kiest ervoor om na AI-advies de dokter helemaal over te slaan. Onder recente AI-gebruikers zegt 14 procent dat ze geen zorgverlener hebben bezocht waar ze dat anders wel zouden hebben gedaan.

De redenen daarvoor zijn veelzeggend. Kosten spelen een grote rol: 27 procent wilde niet betalen voor een doktersbezoek en 14 procent kon het simpelweg niet betalen. Ook praktische barrières tellen mee: 21 procent had geen tijd voor een afspraak en 16 procent kon geen arts bereiken. Daarnaast spelen er persoonlijke ervaringen en emoties. Zo zegt 21 procent zich eerder niet serieus genomen te voelen door een arts en 18 procent voelde zich te beschaamd om met een mens te praten. Toch blijft het merendeel, 84 procent om precies te zijn, wel gewoon contact houden met een zorgverlener. AI lijkt dus eerder een extra hulpmiddel dan een volledige vervanger.

Jonge en arme mensen gebruiken AI vaker

Het gebruik van AI in de zorg verschilt sterk per leeftijd en inkomen. Jongeren zijn het meest geneigd om zelf onderzoek te doen via AI. Zo gebruikt 69 procent van de 18- tot 29-jarigen AI vóór een doktersbezoek, tegenover 43 procent van de 65-plussers. Bij inkomensverschillen draait het vooral om noodzaak. Onder mensen met een jaarinkomen onder de 24.000 dollar zegt 32 procent AI te gebruiken omdat ze geen doktersbezoek kunnen betalen. Bij de hoogste inkomens is dat slechts 2 procent.

Wat mensen precies opzoeken? Vooral alledaagse gezondheidsvragen staan centraal. Zo gebruikt een kleine 60 procent AI voor informatie over lichamelijke klachten en info over voeding en beweging. Maar ook complexere onderwerpen komen aan bod: bijna de helft zoekt informatie over bijwerkingen van medicijnen, 44 procent probeert medische informatie te begrijpen en 38 procent doet onderzoek naar diagnoses. Daarnaast gebruikt bijna een kwart AI voor mentale of emotionele problemen.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Door AI-chatbots gaan we steeds meer op elkaar lijken. En dat wil je niet en Wat werkt beter bij relatieproblemen: je hart uitstorten bij chatbot Amanda of een klassieke schrijfopdracht?. Of lees dit artikel: We worden steeds vaker vrienden met een chatbot: psychologen waarschuwen voor ethische problemen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: !