Het valt niet te ontkennen dat een zere keel onprettig is. Slikken, hoesten en eten kunnen dat pijnlijke, kriebelende gevoel verergeren. Gelukkig zijn er een aantal dingen die je kunt doen om je beter te voelen. Artsen raden huismiddeltjes aan zoals gorgelen met zout water, kruidenthee drinken en op ijslolly’s zuigen.
Maar voordat je een van deze huismiddeltjes uitprobeert, is het belangrijk om te weten wat de oorzaak van je keelpijn is. Factoren zoals droge lucht, roken, brandend maagzuur, griep of verkoudheid en bacteriële infecties kunnen allemaal leiden tot keelpijn.
Over het algemeen zul je weinig andere symptomen ervaren als je keelpijn is veroorzaakt door droge lucht, brandend maagzuur of roken. Maar als je keelpijn gepaard gaat met pijn of vermoeidheid, is het waarschijnlijk een virale infectie zoals griep of een verkoudheid, aldus Chester Griffiths, KNO-arts bij Pacific Neuroscience Institute Medical Group. Als je een bacteriële infectie hebt, zoals keelontsteking door streptokokken, is de pijn waarschijnlijk erg hevig en vooral in je keel aanwezig.
Maak kennis met de experts: Chester Griffiths, is KNO-arts bij Pacific Neuroscience Institute Medical Group; Jason Abramowitz, is KNO-arts bij ENT and Allergy Associates; Mia Finkelston, is senior medisch directeur bij Amwell Medical Group; Billy Zhang, is huisarts bij Providence St. Joseph Hospital.
Gelukkig zijn er genoeg manieren om keelpijn te verzachten. Hieronder leggen artsen uit welke methoden je kunt gebruiken om keelpijn te behandelen, en welke je absoluut moet vermijden.
Aan dit artikel hebben onder andere Brett Comer, hoofd- en nekchirurg en KNO-arts aan het University of Kentucky College of Medicine, Raj Dasgupta, longarts, specialist in intensive care en slaapgeneeskunde bij Huntington Health; Aline M. Holmes, senior fellow bij het New Jersey Health Care Quality Institute; Parul M. Goyal, universitair docent geneeskunde aan het Vanderbilt University Medical Center; en Omid Mehdizadeh, KNO-arts en laryngoloog bij Providence Saint John’s Health Center bijgedragen.
1. Gorgel met zout water
Zout water is een uitstekend huismiddel tegen keelpijn, omdat het zwelling kan verminderen en ontstekingen en irritatie kan kalmeren. Het kan er ook voor zorgen dat infecties of irriterende stoffen naar het oppervlak van je keel worden getrokken, waar je lichaam ze beter kan bestrijden. Los een halve theelepel zout op in 240 ml warm water en gorgel hiermee elk uur of twee, adviseert Mia Finkelston, senior medisch directeur bij Amwell Medical Group.
2. Drink ijskoude vloeistoffen
Die eerste paar slokken zijn misschien niet prettig. Maar net zoals het koelen van een verstuikte enkel de pijn kan verzachten en zwelling kan voorkomen, kan het drinken van ijskoude vloeistoffen je keel verdoven en een deel van de ontsteking die de pijn veroorzaakt, kalmeren, zegt dokter Finkelston.
3. Zuig op een ijslolly
Als je het zat bent om ijskoud water te drinken, kan een ijslolly net zo effectief zijn om de ontsteking in je keel te bestrijden. Vermijd vooral citrussmaken, want die kunnen brandend maagzuur veroorzaken en je symptomen verergeren.
4. Bestrijd droge lucht met een luchtbevochtiger
Droge lucht kan een zere keel irriteren en je hersteltijd verlengen. Een warme douche nemen of een luchtbevochtiger gebruiken kan vocht terug in de lucht brengen en zo het ongemak verlichten. ‘De slijmvliezen van de neus en keel houden van vocht’, legt Jason Abramowitz, KNO-arts bij ENT and Allergy Associates, uit. ‘Stoom zorgt voor vocht en warmte, wat de stembanden helpt kalmeren en de zwelling vermindert.’ Het vocht in je neus kan ook helpen bij het verwijderen van slijm en vuil, wat een deel van het probleem kan zijn, voegt hij eraan toe.
Zorg er wel voor dat je je luchtbevochtiger schoonmaakt voordat je hem aanzet. Als je het waterreservoir van een luchtbevochtiger niet schoonmaakt, kunnen er bacteriën en schimmels in groeien die vervolgens in de lucht terechtkomen, aldus een veiligheidswaarschuwing van de Amerikaanse Consumer Product Safety Commission (CPSP). Hoewel dit je keelpijn misschien niet erger maakt, kan het wel griepachtige symptomen veroorzaken of allergieën of astma verergeren.
5. Vermijd zure voedingsmiddelen
Zuurreflux – waarbij maagzuur in de keel terechtkomt – is een veelvoorkomende oorzaak van keelpijn, aldus Brett Comer, hoofd- en nekchirurg en KNO-arts aan het University of Kentucky College of Medicine. Dat betekent dat alles wat zuurreflux aanwakkert, keelpijn kan verlengen of verergeren. Daarom raadt dokter Comer aan frisdrank, gefrituurd voedsel en citrusvruchten zoals sinaasappels en citroenen te vermijden. Eet ook helemaal niets meer een uur voor het slapengaan. Eten vlak voor het slapengaan kan reflux en brandend maagzuur bevorderen.
6. Neem maagzuurremmers
Als je denkt dat zuurreflux de oorzaak is van je keelpijn, kan het innemen van maagzuurremmers of andere medicijnen tegen reflux de pijn verlichten, zegt dokter Finkelston. Probeer als eerste behandeling een vrij verkrijgbaar maagzuurremmend middel.
7. Drink kruidenthee
Kurkuma is de trendy specerij die je zeker aan je dieet zou moeten toevoegen. Hoewel sommige van de voordelen ervan – waaronder de mogelijke preventie van kanker of hersenaandoeningen – nog verder onderzocht moeten worden, zijn de ontstekingsremmende eigenschappen ervan welbekend en kunnen ze helpen bij keelpijn, aldus dokter Finkelston. Voeg een paar druppels toe aan je thee of gorgel met zout water.
Je kunt ook andere theesoorten proberen als je een andere smaak verkiest. ‘Veel kruidentheeën hebben een positief effect op het immuunsysteem en helpen ons lichaam infecties te bestrijden’, zegt dokter Abramowitz. Hij raadt aan om thee met echinacea te kiezen – het is bewezen dat dit je immuunsysteem versterkt.
8. Verzacht je keel met honing
Er is een reden waarom honing een populair ingrediënt is in hoestdrankjes en thee: het heeft antibacteriële eigenschappen, bedekt je keel om irritatie te verminderen en voegt de broodnodige zoetheid toe aan je drankje. Voeg gewoon een eetlepel toe aan warm water of thee en drink het op tot je merkt dat je klachten afnemen.
9. Neem een pijnstiller
Ibuprofen kan helpen om het hoesten en keelschrapen te stoppen, waardoor je keelpijn niet kan genezen, aldus dokter Finkelston. Zorg er wel voor dat je je ibuprofen met iets te eten inneemt en volg de doseringsinstructies op het etiket.
10. Probeer een neusdecongestivum
Als je door je mond ademt omdat je neus verstopt is, gebruik dan een vrij verkrijgbaar neusdecongestivum in de vorm van een spray of druppels om je luchtwegen te openen, zoals Afrin of Vicks. ‘Neusdecongestiva werken goed om verstopping in je neus te verhelpen en slijm uit te drogen’, zegt dokter Abramowitz. ‘Dit kan je helpen je beter te voelen en ook postnasale druppels verminderen.’
Maar je moet het gebruik beperken tot een dag of twee. Bij overmatig gebruik kunnen vrij verkrijgbare neusdecongestiva leiden tot een complicatie genaamd rhinitis medicamentosa (RM), ook wel bekend als reboundrhinitis. Deze aandoening wordt gekenmerkt door neusverstopping die wordt veroorzaakt door overmatig gebruik van topische vaatvernauwende medicijnen, met name intranasale decongestiva, aldus Raj Dasgupta, longarts, intensivist en slaaparts bij Huntington Health.
11. Gun je stem rust
Als je keelpijn hebt gekregen na het schreeuwen en juichen bij een concert of sportevenement, heb je waarschijnlijk je stembanden overbelast. De beste behandeling voor overbelaste spieren is rust. ‘Het is vergelijkbaar met een verstuikte enkel: lopen doet pijn’, zegt dokter Griffiths. ‘Je keel veel bewegen tijdens het praten doet ook pijn.’
Dat betekent echter niet dat je moet fluisteren. Dat belast je stem juist meer dan praten. Probeer in plaats daarvan zachter te praten dan normaal totdat de heesheid en pijn verdwijnen.
12. Gooi je tandenborstel weg
Geloof het of niet, je tandenborstel kan je keelpijn verergeren of zelfs veroorzaken. Bacteriën verzamelen zich op de borstelharen en elke beschadiging van het tandvlees tijdens het poetsen brengt deze bacteriën in je lichaam. Gooi je tandenborstel weg zodra je je niet lekker voelt. Vaak is dat al genoeg om de ziekte te stoppen. ‘Het vervangen van je tandenborstel wordt vaak aanbevolen voor patiënten met bacteriële keelontstekingen om de verspreiding van de infectie te voorkomen’, zegt dokter Abramowitz.
Als je toch ziek wordt, vervang je tandenborstel dan weer zodra je je beter voelt en wanneer je je helemaal beter voelt. Zo voorkom je herinfectie.
13. Verlicht je allergieën
Allergieën in de lucht, zoals pollen, schimmels binnenshuis of huisstofmijt, kunnen chronische, lichte keelontsteking veroorzaken. ‘Allergieën zijn een veelvoorkomende oorzaak van postnasale drip, wat kan leiden tot keelpijn’, zegt dokter Abramowitz. Probeer om te beginnen een niet-slaperig, vrij verkrijgbaar allergiemedicijn met cetirizinehydrochloride, zoals Zyrtec of Claritin. Zelfs als dat lijkt te helpen, ‘is het een goed idee om je allergieën te laten controleren, zodat je weet waar je mee te maken hebt’, zegt dokter Abramowitz.
14. Neem de tijd om op te laden
Als je erg gestrest en uitgeput bent, zal je immuunsysteem het moeilijker hebben om te herstellen – dus zorg voor voldoende rust! Tijd doorbrengen in bed of even afstand nemen van de gebruikelijke stressfactoren – zoals werk, de kinderen verzorgen en het huishouden doen – kan je immuunsysteem helpen opladen, aldus dokter Finkelston. Streef naar minstens 7 tot 9 uur slaap per nacht.
15. Neem een stoomdouche
Stoom helpt je luchtwegen te bevochtigen, zegt dokter Griffiths. ‘Elke vorm van bevochtiging kan de symptomen verlichten’, zegt hij. De weefsels in je keel produceren onder normale omstandigheden slijm en wanneer ze gezwollen zijn, kunnen ze droog en schraal aanvoelen, legt hij uit. Vochtigheid kan helpen om wat vocht terug te brengen in het gebied, waardoor het verzacht wordt.
16. Leg je hoofd hoger tijdens het slapen
Dit helpt op verschillende manieren. Wanneer je plat op je rug ligt, neemt de druk op je nek toe en kunnen de symptomen in je keel verergeren, zegt dokter Griffiths. ‘Jezelf rechtop houden helpt de druk te verlichten en kan ervoor zorgen dat je je beter voelt’, zegt hij. Als je last hebt van brandend maagzuur, kan het omhoog houden van je hoofd ook helpen door de zwaartekracht, waardoor je maagzuur in je maag blijft.
17. Gorgel met een antibacterieel mondwater
Gorgelen met verdund Cepacol-mondwater kan de pijn in je keel verlichten, zegt Aline M. Holmes, senior fellow bij het New Jersey Health Care Quality Institute. Probeer een half dopje mondwater te mengen met een half dopje water en gorgel daarmee.
Huismiddeltjes om te vermijden
Er zijn een paar huismiddeltjes die je misschien bent tegengekomen, maar die je niet zullen helpen. Experts raden aan om deze te vermijden:
Het drinken van appelazijn. Appelazijn wordt vaak geprezen om zijn antibacteriële werking, maar het is een complex verhaal en het zal waarschijnlijk geen keelpijn verhelpen. ‘Er bestaat weinig twijfel dat appelazijn antibacteriële en mogelijk schimmelwerende eigenschappen heeft, zoals blijkt uit laboratoriumonderzoek, maar of dit ook helpt bij virale of bacteriële keelpijn is onbekend’, legt dokter Comer uit. ‘Bovendien kan langdurig gebruik van azijn ernstige problemen veroorzaken voor het tandglazuur – azijn is zuur en herhaald gebruik kan het tandglazuur beschadigen.’ De zuurgraad van de azijn kan ook je keel irriteren, zegt Holmes.
Het gebruik van etherische oliën. Oliën zoals tijm, tea tree olie en lavendel worden gezien als homeopathische middelen tegen keelpijn, maar er is weinig onderzoek dat het gebruik ervan ondersteunt, aldus de Cleveland Clinic.
Het drinken van alcohol. Warme dranken zoals hot toddies – gemaakt van heet water, whisky, honing en citroensap – zijn een populair middel tegen keelpijn, maar volgens Parul M. Goyal, universitair docent geneeskunde aan het Vanderbilt University Medical Center, kunnen ze je keelpijn juist verergeren. ‘Vermijd alcohol en overmatige cafeïnehoudende dranken, omdat deze uitdroging kunnen veroorzaken’, zegt ze.
Wat is de oorzaak van keelpijn?
Helaas zijn er veel mogelijke oorzaken voor keelpijn. De Centers for Disease Control and Prevention (CDC) noemt de volgende als de belangrijkste:
Virussen, zoals de virussen die verkoudheid, COVID-19 of griep veroorzakenDe bacterie groep A streptokokken, die keelontsteking veroorzaaktAllergieënRoken of blootstelling aan passief roken
Droge binnenlucht, alcoholgebruik, het overbelasten van de keelspieren door langdurig praten of schreeuwen zonder rust, en gastro-oesofageale refluxziekte kunnen ook keelpijn veroorzaken, aldus de Mayo Clinic.
Maar de CDC benadrukt dat virale infecties het meest waarschijnlijk leiden tot keelpijn.
Hoe lang duurt keelpijn?
Dat hangt ervan af. Omdat er zoveel verschillende oorzaken voor keelpijn kunnen zijn, kan de duur van de pijn of het ongemak variëren, zegt Holmes.
Keelpijn door een virus duurt meestal minder dan vijf dagen, zegt Omid Mehdizadeh, KNO-arts en laryngoloog bij Providence Saint John’s Health Center in Santa Monica, Californië. Hij voegt hier echter aan toe: ‘Afhankelijk van de oorzaak kan het langer dan vijf dagen tot zelfs een paar weken duren.’
Het wordt wat ingewikkelder als je keelpijn sporadisch terugkomt. ‘Keelpijn die komt en gaat kan mogelijk worden veroorzaakt door verschillende virale infecties, terugkerende amandelontstekingen, zure reflux of allergieën’, zegt dokter Mehdizadeh. Als je keelpijn door een allergie wordt veroorzaakt, heb je waarschijnlijk ook andere symptomen, zoals niezen, een loopneus en een jeukend gevoel, zegt hij.
Keelontsteking door streptokokken is een extreem pijnlijke bacteriële infectie die plotseling kan opkomen. Gelukkig reageren de meeste bacteriële infecties, waaronder streptokokken, over het algemeen goed op een antibioticakuur met een geschikt antibioticum.
Kun je keelpijn voorkomen?
‘Het voorkomen van keelpijn komt grotendeels neer op het minimaliseren van irritatie en het verminderen van blootstelling aan infectieuze triggers’, zegt Billy Zhang, arts en huisarts bij Providence St. Joseph Hospital. Hij adviseert om voldoende te drinken, goede handhygiëne toe te passen en nauw contact met zieke mensen te vermijden om virusoverdracht te verminderen.
‘Het gebruik van een luchtbevochtiger in droge omgevingen en het vermijden van irriterende stoffen zoals rook of overmatige stembelasting zijn ook praktische maatregelen’, voegt hij eraan toe.
Wanneer moet je naar de dokter gaan bij keelpijn?
Als je je ongemakkelijk voelt en thuis geen verlichting kunt vinden, is het tijd om je huisarts te bellen. Die zal waarschijnlijk een onderzoek moeten doen en je testen op bepaalde aandoeningen om een beter beeld te krijgen van wat er aan de hand is. ‘Er is veel overlap tussen keelpijn veroorzaakt door een infectie en keelpijn veroorzaakt door allergieën of brandend maagzuur’, zegt dokter Mehdizadeh. (Daar komt testen om de hoek kijken.)
Dokter Goyals adviseert echter om op de volgende alarmsymptomen te letten:
Een gedempte of hese stemHeesheidKwijlen of speekselophopingKortademigheidKoortsVlekjes op de amandelenGevoelige, gezwollen klieren in de nekHuiduitslagEen voorgeschiedenis van keelontsteking door streptokokkenErnstige, eenzijdige keelpijnNekpijn of -zwellingStijve nekKoorts en rillingen
Nogmaals, het is belangrijk om contact op te nemen met je arts als je pijn hebt. Als je je ongemakkelijk voelt en geen verlichting krijgt, of als je keelpijn erger lijkt te worden, neem dan contact op met een zorgverlener om te bespreken wat je verder moet doen.
Lees ook