Voor de Fototijdreis van deze week gaan we terug naar de Westzijde in Zaandam, waar op Vinkenstraat 2 ooit café-hotel Neuff was gevestigd. Later werd het Flora Theater wat overging in een bioscoop.
De tijd staat niet stil. Er wordt gebouwd en gesloopt, straten verdwijnen, nieuwe wijken verrijzen. Winkels gaan weg, bedrijven sluiten, groen maakt plaats voor nieuwbouw. De Zaanstreek is de afgelopen decennia sterk veranderd. De Orkaan brengt dat in beeld. Op één plek die in het verleden op de foto is gezet, maken we nu opnieuw ‘dezelfde’ foto. Zoek de verschillen…
Op de oude foto, gemaakt rond 1973, zien we de Bioscoop Flora vlak voor de sloop in 1973. De oude foto is afkomstig uit de beeldbank van het Gemeentearchief Zaanstad. Bert Versteeg maakte de eigentijdse foto.
Bioscoop Flora
Het verhaal begint in 1895, toen kastelein Jan de Boer uit Zaandam zijn oude, uit 1879 daterende, houten café liet slopen en een nieuw pand liet bouwen.
Het nieuwe pand werd, behalve als café, ook ingericht als hotel. Een deel van de bovenverdieping werd ingericht als danszaal. Bij het pand had De Boer tevens een stalhouderij voor de verhuur van rijtuigen en koetsen.
In 1918 staakte De Boer zijn horeca-activiteiten en hield hij zich uitsluitend nog bezig met de stalhouderij, waarmee hij de basis legde voor het latere taxibedrijf Erven Jan de Boer.
Na de sluiting van het café-hotel werd het gebouw ingericht als theater en kreeg het de naam Flora. Het gebouw werd door architect C. Kater, die ook opdrachtgever en directeur van het Apollo Theater was, verbouwd tot een theater met 380 zitplaatsen.
De opening was op 4 februari 1919 met ‘Platonische liefde’, uitgevoerd door Toneelvereeniging Thalia, en er zouden grote toneelgezelschappen uit heel het land hun uitvoeringen spelen.
Hoe het theater aan zijn naam is gekomen, is lastig te achterhalen. Het heeft mogelijk te maken met de naast het theater staande winkel van de muziek-, orgel- en pianohandel van A. Schipper.
Dit pand, Westzijde 5, was gebouwd in 1900. A. Schipper verhuisde in 1928 naar een winkel in de Tuinstraat in Zaandam.
Nog in hetzelfde jaar 1928 kwam bloemist J. Schipper, eigenaar van bloemenhandel Flora, in Westzijde 5 en zou daar tot halverwege de jaren ‘60 blijven. Daarna verhuisde hij naar de Peperstraat 123, waar het bedrijf tot 2023 zou blijven.
Tot 1943 bleef Flora een theater, waarna het tot bioscoop werd verbouwd. Bekend was onder andere een film van het Woodstock Festival, die in 1971 werd gedraaid.
Het was heel bijzonder dat de Zaanse jeugd hun idolen op het scherm kon zien. In die tijd zonden de omroepen nauwelijks iets uit op televisie.
Artiesten als The Who, Sly Stone, Santana, Joe Cocker, Ten Years After, CSN en natuurlijk Jimi Hendrix, met een van de allerbeste (ter plekke geïmproviseerde) gitaarsolo’s aller tijden, kwamen in een twee uur durende film voorbij.
In 1972 viel het doek voor Flora en het gebouw werd tegelijkertijd met Westzijde 5 door Bentvelzen en Jacobs in 1973 gesloopt. Er kwamen winkels met daarboven woningen, tegenwoordig Vinkenstraat 2-12.
Foto uit de beeldbank van het Gemeentearchief Zaanstad, gemaakt rond 1973
Bert Versteeg, 2026
Bekijk hier alle fototijdreizen.
Tekst en foto 2026: Bert Versteeg. Bronnen: Gemeentearchief Zaanstad, Theater Encyclopedie en het Orkaan-archief.