Het loopje van de krab is met recht een silly walk. Waarom beweegt dit dier zijwaarts over het strand, en niet ‘gewoon’ rechtdoor? Het antwoord ligt diep in het verleden, hebben Japanse wetenschappers nu ontdekt.

Niet alle krabben lopen zijwaarts

Allereerst: het klopt dat de meeste krabben zijwaarts lopen. Toch is er een paar groepen die voornamelijk rechtdoor loopt, zoals de modderkrab, spinkrab (niet te verwarren met de krabspin) en soldaatkrab.

Ergens in de loop van de evolutie zijn de meeste krabben dus van links naar rechts gaan lopen. Wanneer en waarom? Om dit te onderzoeken, bestudeerden wetenschappers van onder meer de Universiteit van Nagasaki (Japan) het loopje van vijftig soorten (zij- en voorwaartslopende) krabben. Ze filmden elke soort en legden de beelden vervolgens naast de genetische stamboom van kreeftachtigen.

Vreemde loopje begon na massa-uitsterving

Al rekenend gingen de onderzoekers vervolgens terug in de tijd: als soort A, B en C op deze tak allemaal zijwaarts lopen, maar hun verre neef op een andere tak niet, waar en wanneer zijn deze krabben dan uit elkaar gegroeid?

De zijwaartse gang bleek te zijn ontstaan bij een voorouder die 200 miljoen jaar geleden leefde. De verschuiving naar zijwaarts bewegen vond om precies te zijn vlak na de Trias-Jura-extinctie plaats. Dit was een van de vijf grote uitstervingsgolven uit de geschiedenis van onze planeet. Ongeveer 75 procent van het leven (ja, dat lees je goed: driekwart) stierf uit.

Ook interessant: We zitten in de ‘zesde extinctiegolf’, dus zeg maar dag tegen het leven op aarde

Meer ondiepe zeeën, meer roofdieren

Deze massa-uitsterving was het begin van een periode met enorme veranderingen. Zo viel het supercontinent Pangea uit elkaar en ontstonden er verschillende werelddelen met allemaal een eigen kustlijn. En daarmee dus ook: nieuwe ondiepe zeeën.

Omdat er in het ondiepe water veel plantensoorten groeiden, wemelde het er van de dieren. Roofdieren hadden hun prooien voor het uitkiezen, jagen langs de kust bleek een fluitje van een cent. Behalve als je prooi opeens een onvoorspelbaar zijwaarts sprintje trekt…

Zijwaarts lopen kost minder energie

De zijwaartse beweging mag er komisch uitzien, maar het heeft dus wel zo zijn voordelen. Ook als er geen roofdieren in de buurt zijn. In 2022 ontwikkelden onderzoekers van Case Western Reserve University (VS) een realistische robotkrab, die zowel vooruit als zijwaarts kon lopen.

Wat bleek? Bij het zijwaartse loopje was Robokrab 75 procent sneller en gebruikte hij 40 procent minder energie dan bij een voorwaartse wandeling. Zowel op een harde labvloer, als op zand. Door de lichaamsbouw van de krab hoeft hij bij een zijwaartse looptechniek slechts twee gewrichten te gebruiken, in plaats van drie bij een voorwaartse wandeling.

Scheve loopje vergroot overlevingskansen

Het zijwaartse loopje gaf krabben dus een betere kans op overleving in de kustgebieden van de continenten die 200 miljoen jaar geleden ontstonden. Ze konden sneller en langer vluchten voor roofdieren, zonder uitgeput te raken.

Zijwaarts bewegen stelt de schaaldieren ook in staat om vlug in beide richtingen te bewegen. Dit maakt hun vluchtroute onvoorspelbaar. Dieren die vooruit bewegen, kunnen doorgaans een stuk minder makkelijk achteruit.

Mede dankzij zijn gekke loopje heeft de zijwaarts lopende krab zich kunnen evolueren tot een veelzijdig beest. Met zo’n 7500 soorten, levend in zowel de diepzee als zoetwater als op land, is deze groep krabben vele malen succesvoller en diverser dan hun voorwaarts lopende verwanten. Kortom: soms loont het om een beetje dwars te zijn.

Lees ook