We staan ermee op en gaan ermee naar bed: onze telefoon. Vind je het ene filmpje niet leuk? Dan scroll je direct door naar het volgende. Ondertussen wil je vooral niets missen. Maar wat doet al dat scrollen eigenlijk met je brein?

Behalve de fear of missing out speelt ook mee dat scrollen nauwelijks moeite kost. En juist dat maakt het zo verleidelijk. Energie besparen doen wij mensen namelijk graag. Even een likeje, even een reactie, even kijken: het is heel makkelijk om elk leeg moment ermee te vullen. Maar daarmee offer je ook iets op, want juist rustmomenten zijn belangrijk voor je brein.

Dat heeft te maken met het zogeheten default mode network: een netwerk van hersengebieden dat actief wordt zodra je even niets doet. Dat netwerk speelt een belangrijke rol bij creativiteit en probleemoplossend denken. Ken je dat moment waarop je onder de douche ineens een goed idee krijgt? Dat is je brein dat in ontspanning verbanden legt.

De podcast Het Spreekuur
Luister nu naar Het Spreekuur, de podcast waarin Erik Scherder en Leonard Hofstra lezersvragen beantwoorden over gezond leven vanuit het hoofd en vanuit het hart. Zelf een vraag stellen? Mail naar hetspreekuur@quest.nl

Door elk leeg moment direct op te vullen met Facebook, Instagram of TikTok doe je dat creatieve systeem dus eigenlijk tekort. Maar er speelt meer. Sociale media vergroten ook de kans op sociale afwijzing. Mensen kunnen er ontzettend lief zijn, maar ook keihard. Je kunt worden gecanceld, nare reacties krijgen of jezelf voortdurend vergelijken met anderen. Daar gaat niemand zich beter door voelen.

Scrollen vergt nauwelijks inspanning van je hersenen. Terwijl mentale inspanning juist heel belangrijk is. Door moeite te doen versterk je namelijk de netwerken die betrokken zijn bij emotieregulatie en veerkracht. Als je die systemen te weinig gebruikt, verzwakken ze. Hoe meer tijd je dus passief op je telefoon doorbrengt, hoe moeilijker het kan worden om emoties goed te filteren en met stress om te gaan.

Dat zie je ook terug in overprikkeling. Het brein raakt gewend aan constante prikkels en verliest daarmee deels het vermogen om rust te vinden en met negatieve gevoelens om te gaan. Mensen kunnen zich steeds sneller gejaagd of uitgeput voelen, terwijl daar niet altijd een directe aanleiding voor is.

Ook interessant: Worden we door sociale media steeds ijdeler?

De gevolgen voor ons brein gaan verder dan alleen tijdverlies of afleiding. Kijk bijvoorbeeld naar de rekenmachine. Sinds we die overal gebruiken, zijn veel mensen minder goed geworden in hoofdrekenen. Dat lijkt misschien onschuldig, maar het gaat ten koste van de onderliggende denkprocessen: concentreren, analyseren, problemen oplossen. Precies die processen heb je ook nodig om met moeilijke situaties in het leven om te gaan.

Mijn advies? Kijk kritisch naar hoe vaak je gedachteloos naar je telefoon grijpt. Spreek met jezelf vaste momenten af waarop je je apps of het nieuws checkt, in plaats van de hele dag door te scrollen. En vooral: blijf je brein uitdagen. Juist dat is de basis van creativiteit, probleemoplossend vermogen en mentale veerkracht.

Lees ook