Een VPN kun je voor van alles gebruiken, maar ook misbruiken. Dat laatste heeft de aandacht in Brussel.
Volgens een nieuw rapport van de European Parliamentary Research Service vormen VPN-diensten een “lek in de wetgeving” dat dringend gedicht moet worden. En dat kan grote gevolgen hebben voor hoe we straks anoniem internetten. Het gaat hier over het gebruik van een VPN om online leeftijdschecks te omzeilen. De EU wil dat dit niet langer kan.
VPN’s worden al jaren gebruikt als privacytools. Ze versleutelen je verkeer en maskeren je locatie, bijvoorbeeld via servers in andere landen. De een gebruikt het voor veilig thuiswerken, de ander op vakantie in een land waar een vrij internet geen bestaan heeft. Maar het gebruiken van een VPN is dus ook een makkelijke manier voor minderjarigen om leeftijdsrestricties te omzeilen.
Sinds strengere regels rond online kinderbescherming in landen als het Verenigd Koninkrijk zijn ingevoerd, schoten VPN-apps omhoog in de downloadlijsten. Platforms moeten volgens die regels controleren of gebruikers oud genoeg zijn voor bepaalde content, maar via een VPN is zo’n check vaak simpel te omzeilen.
De EU kijkt daarom nadrukkelijk naar de rol van VPN-aanbieders. Sommige beleidsmakers willen zelfs dat je alleen nog een VPN mag gebruiken na leeftijdsverificatie. Dat idee krijgt steun van onder meer de Britse kinderombudsman, maar roept ook flinke weerstand op.
Privacy-experts waarschuwen namelijk voor de gevolgen. Als je je identiteit moet bevestigen om een VPN te gebruiken, verdwijnt een belangrijk deel van de anonimiteit waar die diensten juist voor bedoeld zijn.
Ironisch genoeg blijkt ook de techniek achter leeftijdsverificatie zelf nog verre van waterdicht. Een recente app van de Europese Commissie, bedoeld als privacyvriendelijke oplossing binnen de Digital Services Act, bleek kwetsbaar en sloeg zelfs gevoelige biometrische data onbeveiligd op.
Volgens het rapport is er nog geen ideale oplossing. Systemen gebaseerd op zelfrapportage, AI-inschattingen of ID-controles zijn allemaal te omzeilen. Kortom, de EU wil deze truc aanpakken, maar een waterdichte manier om dit daadwerkelijk te doen is er nog niet.