NASA’s Curiosity-rover stond voor een raadsel toen zijn boor een complete steen van 13 kilo optilde. Terwijl het team op aarde koortsachtig naar een oplossing zocht, onthult de Mars Reconnaissance Orbiter besneeuwde duinen en werkt NASA aan revolutionaire technologie om giftig Marswater te zuiveren. Een ruimtevaart-update inclusief beelden vanaf onze rode buurplaneet…

Het was een onverwacht souvenirtje waar NASA’s Curiosity-rover op Mars even geen raad mee wist. De bijna 900 kilo zware verkenner, die al jaren over het oppervlak van Mars zwerft, boorde zichzelf letterlijk vast aan de Rode Planeet. Wat een routineklus had moeten worden, veranderde in een miniatuur-reddingsoperatie op 225 miljoen kilometer van huis.

Een vastzittende boor en een 13 kilo zware verrassing

De situatie ontstond op 25 april 2026 toen Curiosity een rots met de bijnaam Atacama wilde aanboren. Deze steen, met een doorsnede van een kleine halve meter en zo’n 13 kilogram zwaar, bleek los te zitten van de ondergrond. Toen de rover zijn robotarm terugtrok, gebeurde het onverwachte: de hele steen bleef als een oversized lolly aan de vaste boorhuls hangen. De zwart-witbeelden van Curiosity’s navigatiecamera’s tonen een bijna komisch tafereel van een rover die met een complete steen aan zijn arm staat te zwaaien. Eerdere boorsessies lieten weleens gebroken stukken steen achter op de boor, maar een volledig intact exemplaar optillen was nog nooit vertoond.

Het uitzicht van de Curiosity rover, slechts enkele dagen voordat het euvel ontstond, sol 4873 (22 april), Gale-krater, Mars. Foto: NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS

Tijdens sol 4875 (25 april) markeerden onderzoekers een uiterst interessante steen, die de bijnaam ‘Atacama’ zou krijgen, en aangeboord werd door de rover. De steen bleef echter vastzitten… Foto: NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS Foto’s: NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS

De eerste ingeving van het team van NASA’s Jet Propulsion Laboratory (JPL) was simpel: de boor flink laten trillen om de steen eraf te schudden. De camera’s registreerden hoe er wat zand en gruis van Atacama viel, maar de steen zelf weigerde dienst. Na een paar dagen wikken en wegen volgde op 1 mei een meer drastische aanpak. Curiosity kantelde haar arm, liet de boor tegelijkertijd roteren en trillen, en zette de boorkop zelf aan. Het team hield rekening met meerdere pogingen, maar al bij de eerste ronde liet Atacama los. De steen brak in stukken toen die de grond raakte, waarmee er na een kleine week einde kwam aan dit geologische uitstapje.

Hoe de ‘Atacama’-steen persistent vastzat maar uiteindelijk loskwam, pas na dagen aan pogingen, sol 4883 t/m 4889 (1 mei – 8 mei 2026). De steen in stukken, de boor verder onbeschadigd, vervolgt Curiosity momenteel zijn weg door de Gale-krater, specifiek op de flanken van de centrale berg genaamd Mount Sharp (officieel Aeolis Mons). Foto’s en animatie: NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS
Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Twee decennia scherpe blikken vanaf grote hoogte

Terwijl Curiosity op de grond voor onverwachte uitdagingen zorgt, viert een andere NASA-veteraan dit jaar een jubileum dat de moeite waard is. De Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) draait al twintig jaar om de planeet en heeft in die tijd onze kennis over Mars radicaal veranderd. De camera aan boord is zo krachtig dat hij objecten ter grootte van een eettafel kan onderscheiden, een ongekende precisie die missies als die van Curiosity veiliger maakt door landingsplaatsen in kaart te brengen. In die twee decennia legde de MRO een schat aan dynamische processen vast die de planeet springlevend maken. Recente beelden tonen klassieke zandduinen die met een laagje koolstofdioxide-ijs bedekt zijn. Deze ‘besneeuwde’ duinen laten zien dat zelfs op een kurkdroge, koude wereld de seizoenen een schilderachtig landschap kunnen creëren.

Detailopname van koolstofdioxide-ijs op zandduinen op de noordpool (75,6° N.) van Mars. De donkere vegen ontstaan doordat ontsnappend gas bij het smelten van het ijs zand uit de ondergrond meevoert. De foto werd gemaakt door de HiRISE-camera van de Mars Reconnaissance Orbiter op 319,4 kilometer hoogte. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/Universiteit van Arizona

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

De toekomst: zuiver water en nieuwe helikopters

De parallelle ontwikkelingen op en rond Mars staan niet stil. De blik is allang gericht op een moment dat er mensen zullen rondlopen, en dat vraagt om baanbrekende technologie. Eén van de grootste obstakels is het giftige water op Mars. Wetenschappers weten dat er bevroren water is, maar dat zit vol met perchloraten, chemicaliën die schadelijk zijn voor de mens en apparatuur aantasten. Traditionele zuiveringsinstallaties zijn onpraktisch voor een verre kolonie. Het NASA Innovative Advanced Concepts (NIAC) programma van NASA’s Ames Research Center (ARC) werkt daarom aan een biologische oplossing: een bioreactor met speciaal gekweekte bacteriën die de gifstoffen niet alleen neutraliseren, maar omzetten in bruikbare stoffen. Het resultaat zou schoon water voor irrigatie, drinkwater en zelfs raketbrandstof kunnen zijn. Over de grond verplaatsen blijft eveneens een sleutelvraagstuk. NASA’s Jet Propulsion Laboratory (JPL) test de volgende generatie Mars-rotors, de opvolgers van het historische Ingenuity-helikoptertje. Waar die eerste helikopter een verbluffend succes was, moeten de nieuwe modellen grotere afstanden overbruggen en zwaardere instrumenten dragen om het terrein te verkennen.

Een planeet die blijft verrassen en uitdagen

Het incident met de rover en de verkenning op lange termijn laten hetzelfde beeld zien: Mars is een wereld die nederig maakt. Wat begon met een onwillig brok steen dat een miljarden missie tijdelijk in de greep hield, eindigt met het grotere plaatje van een planeet die we met gelijktijdige vindingrijkheid proberen te doorgronden en bewoonbaar te maken. Van een ratelende boor tot zwijgende, ijzige duinen, en van bacteriële waterfilters tot de volgende generatie vliegende verkenners, elke anomalie en elk succes op Mars schrijft het handboek voor de dag dat de eerste voetstappen in het stof staan.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: !