Wat als je gewoon een contactlens kon insteken om depressie te behandelen? Bij Yonsei University in Zuid-Korea dachten onderzoekers hier serieus over na en hebben ze een slimme lens uitgevonden die via het oog een minuscuul stroompje het brein in stuurt. Bij depressieve muizen pakt het verrassend goed uit. Net zo goed zelfs als het werkzame bestanddeel van Prozac.

Het oog is letterlijk een uitstulping van de hersenen, dus eigenlijk een directe ingang. Behandelingen tegen depressie die het brein rechtstreeks aanpakken, zoals elektroshocktherapie of elektroden die operatief geïmplanteerd worden, zijn behoorlijk ingrijpend. Een lens is een stuk eenvoudiger, zo dachten ze bij Yonsei University.

De lens werkt met een techniek genaamd TI-TES, oftewel temporele interferentie. Twee piepkleine elektroden op de lens sturen twee hoogfrequente signalen het oog in. Op zich doen die niks; de signalen gaan veel te snel voor zenuwen om iets mee te kunnen. Maar op het punt waar ze elkaar tegenkomen op het netvlies, ontstaat een trage golf die de zenuwen daar wél prikkelt. Vanuit het netvlies reist het signaal vervolgens via bekende routes naar de hersengebieden die met stemming en emotie te maken hebben.

De elektroden zitten in een zachte contactlens en zijn doorzichtig genoeg om er doorheen te kunnen kijken. Ze laten iets meer dan 80 procent van het licht door. Kristalhelder is het beeld dus ook weer niet.

Leestip: Maakt brood je dik? Muizenstudie wijst op effect in de stofwisseling

Wat gebeurde er met de muizen?

De onderzoekers gebruikten muizen die na een hormoonbehandeling depressieve trekjes kregen. Ze bewogen bijvoorbeeld minder en toonden minder interesse in andere muizen. Drie weken lang kregen deze muizen elke dag 30 minuten zo’n lens op, stimulatie inbegrepen.
De muizen werden vervolgens weer actiever, snuffelden weer rond in het midden van hun kooi (iets wat angstige muizen vermijden) en zochten weer vaker contact op met soortgenoten. In een rechtstreekse vergelijking deed de lens het net zo goed als fluoxetine, het actieve bestandsdeel van Prozac.

De onderzoekers keken ook letterlijk binnen in het brein van de muizen. De communicatie tussen de prefrontale cortex (verantwoordelijk voor planning en beslissingen) en de hippocampus (belangrijk voor geheugen en emoties) was bij depressieve muizen verstoord. Na de lensbehandeling was dat minder hard het geval. Ook andere markers die met depressie samenhangen, verbeterden.

Om uit te sluiten dat het toeval was, gooiden de onderzoekers alle data in een machine learning-systeem. Het algoritme moest puur op basis van de cijfers raden bij welke groep een muis hoorde. Het deelde de behandelde muizen consequent bij de gezonde controlegroep in, niet bij de depressieve groep.

En de bijwerkingen dan?

Bij de muizen werd geen schade aan het hoornvlies of netvlies waargenomen. Ook waren er geen ontstekingen en de oogdruk bleef onveranderd. De lens lijkt op het eerste gezicht dus veilig voor langer gebruik. Maar dit is een onderzoek bij muizen. Om aan te tonen dat de lenzen echt veilig zijn voor mensen, is nog veel werk nodig.

Op dit moment hangt er bijvoorbeeld nog een draadje aan de lens om hem aan te sturen. Voor mensen moeten lenzen draadloos worden. Een lens moet immers comfortabel genoeg zijn om de hele dag te dragen. Ook moet de dosering per persoon ingesteld kunnen worden, want ieder oog is anders. Hoe dan ook moeten na de ontwikkeling van zo’n betere lens veiligheidstests worden uitgevoerd, eerst bij grotere dieren en dan pas bij mensen.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Nieuwe behandeling tegen zware depressie is even effectief als ECT, maar heeft een belangrijk voordeel en Medicinale cannabis onder vuur: geen enkel bewijs voor werking bij depressie en angst. Of lees dit artikel: Dit is hoe je brein eruitziet op verschillende psychedelica.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

!