Smart-tv’s kunnen tegenwoordig bijna alles. Je hoeft geen extra kastje meer onder je televisie te schuiven om Netflix, Videoland of Prime Video te kijken. Alles staat al op het scherm klaar en met twee klikken zap je van RTL 4 naar een truecrimeserie op een streamingdienst.
En het blijft niet bij televisie kijken. Je koppelt ook moeiteloos je telefoon aan de tv om vakantiefoto’s te laten zien of gebruikt het scherm als extra monitor voor je laptop. Maar misschien moet je even twee keer nadenken over wat je allemaal kijkt op je smart-tv.
Ook interessant: Hoe kon het tv-programma Idols zo’n grote hit worden?
Want zo’n televisie is niet alleen ‘smart’ voor jou, maar ook voor de producent: die kijkt mee. Hoe doet de fabrikant dat, wat gebeurt er met die info, en: hoe kun je dit voorkomen?
Hoe smart-tv’s je kijkgedrag analyseren
Computerwetenschappers van onder andere de University of California, Davis (VS) en University College London (VK) onderzochten zogeheten cross-device tracking. Dit houdt in dat wanneer je iets op je televisie bekijkt, je later op je laptop een bijpassende advertentie te zien krijgt. Tijdens dit onderzoek kwamen de wetenschappers iets opvallends tegen.
Het heet ACR: Automatic Content Recognition. Deze techniek is belangrijk bij het opbouwen van een kijkgedragprofiel op je smart-tv. Het werkt enigszins vergelijkbaar met de app Shazam. Die kan muziek herkennen aan de hand van korte geluidsfragmenten die hij via je smartphone opneemt, en vervolgens vergelijkt met een database vol liedjes.
Als je iets op je smart-tv afspeelt, legt ACR tv regelmatig korte fragmenten van beeld, audio of video vast. Dus ook wanneer je stiekem naar je favoriete guilty pleasure kijkt (of iets nog gevoeligers…). Van die fragmenten maakt het systeem een digitale ‘vingerafdruk’. Die stuurt-ie vervolgens naar een server, waar deze wordt vergeleken met een database vol films, tv-programma’s, advertenties en andere content. Op die manier kan de fabrikant precies achterhalen wat je bekijkt op je smart-tv.
Is er verschil tussen tv en streamingdiensten?
De wetenschappers gebruikten tv’s van de merken Samsung en LG om ACR verder te onderzoeken. Ze vroegen zich bijvoorbeeld af of het nog uitmaakt wát je op je smart-tv bekijkt. Is er bijvoorbeeld een verschil tussen hoe gewone televisiezenders worden vastgelegd, en apps zoals YouTube en Prime Video? Daarnaast bekeken ze ook andere bronnen, zoals HDMI-aansluitingen, het streamen vanaf je telefoon naar de tv en het homescreen van de smart-tv.
Bij al deze situaties onderzochten ze hoe ACR precies werkt en hoe de privacy-instellingen functioneren. Ze wilden vooral achterhalen of en in hoeverre je kunt voorkomen dat de fabrikant met je meekijkt, en welke mogelijkheden gebruikers hebben om hun privacy te beschermen.
Dit deden ze door iets in te bouwen in de televisies, waardoor ze konden meekijken met welke servers de apparaten communiceerden, en hoeveel data werden verstuurd.
Ze kijken met meer mee dan je denkt
De wetenschappers ontdekten dat smart-tv’s die in de Verenigde Staten worden verkocht, gebruikmaken van ACR-technologie die meekijkt met je kabeltelevisie, de gratis online kanalen op de tv en zelfs met content die je via een HDMI-kabel afspeelt. Ze zien, we noemen maar wat, dus ook vakantiefoto’s die je op het grote scherm aan je familie laat zien door je laptop via HDMI met je tv te verbinden.
Dat laatste is de opvallendste conclusie: zelfs als je de televisie alleen als scherm gebruikt, blijft de smart-tv de inhoud analyseren. Dat voelt toch wel als een inbreuk op je privacy…
Niet via streamingapps
Bij streamingapps ligt dat anders, daarbij kan ACR niet meekijken. Waarschijnlijk komt dit doordat streamingdiensten zelf al volop gebruikersdata verzamelen en beheren. Ook wanneer je via je telefoon naar je tv streamt, kijkt de fabrikant niet mee.
De resultaten bij tv’s in het Verenigd Koninkrijk kwamen grotendeels overeen met die in de Verenigde Staten. Wel verzamelden de fabrikanten er minder ACR-data via hun ‘eigen’ apps op de toestellen dan in de VS.
De onderzoekers hebben weliswaar geen in Nederland verkochte televisies onderzocht, dus hoeveel onze smart-tv’s precies vastleggen is niet zeker. Maar dat ze veel kúnnen vastleggen en vermoedelijk ook doen, net zoals apps op je telefoon dat doen, lijkt wel duidelijk.
Kun je ACR uitschakelen?
En dan is de vraag: kun je het uitschakelen of omzeilen? Dat kan in principe wel, maar het blijkt vaak behoorlijk lastig en ingewikkeld. Zouden de fabrikanten dat expres hebben gedaan…?
Hoe dan ook: de officiële manier om te voorkomen dat fabrikanten meekijken, is door ACR uit te schakelen in de instellingen van je tv. Hoe dit precies gaat verschilt per merk, maar meestal komt het erop neer dat je in het instellingenmenu naar Privacy of Terms & Policy gaat en daar Viewing Information Services of een vergelijkbare optie uitschakelt.
Toch kan het zijn dat de tv zelfs daarna nog gegevens verzamelt. Daarom kun je ook andere advertentie- en trackinginstellingen uitschakelen, zodat je de dataverzameling verder beperkt. En als je écht maximale privacy wilt, kun je natuurlijk teruggaan naar een dikke, zware en ouderwetse beeldbuis…
Lees ook