Het zenuwstelsel is een veelbesproken onderwerp geworden in de gezondheidszorg. Van contrasttherapie en somatische trainingen tot de virale ‘low cortisol-ochtend’ – een concept dat de kunst van het vertragen verdedigt – er is nu elke denkbare trend om het stressniveau te helpen beteugelen. Het is niet verrassend waarom het onderwerp zo populair is: volgens de Mental Health Foundation voelde 74 procent van de volwassenen zich in 2025 gestrest.
‘Nervus vagus reset’ is dé hack voor minder stress >
Over het zenuwstelsel en stress
Toch is overproductiviteit – denk aan het volgen, optimaliseren en perfectioneren – in feite het tegenovergestelde van wat het zenuwstelsel écht nodig heeft om gereguleerd te blijven. ‘Mensen proberen voor hun zenuwstelsel te zorgen met precies dezelfde energie die hen in de eerste plaats overweldigde,’ legt Nahid de Belgeonne uit, auteur, somatisch pedagoog en zenuwstelselstrateeg. ‘Het zenuwstelsel reageert niet goed op druk vermomd als zelfzorg; dit kan feitelijk alleen maar meer interne druk veroorzaken.’
Getty Images
Een korte samenvatting over het zenuwstelsel: dit is het hoofdcommandocentrum van het lichaam, dat berichten van de hersenen naar het lichaam verzendt. ‘Het zenuwstelsel is het communicatie- en aanpassingssysteem van het lichaam. Het verzamelt voortdurend informatie uit zowel je interne als externe omgeving en vraagt zich af: moet ik me voorbereiden, beschermen, mobiliseren of is het veilig?’ voegt de Belgeonne toe.
Het zenuwstelsel is zeer adaptief. ‘Het leert van herhaling,’ zegt ze, wat betekent dat non-stop druk, haast of overmatig functioneren en overmatige inspanning ervoor zorgen dat het lichaam in een stresslus blijft steken. ‘Stress is in dat opzicht nooit alleen maar psychologisch. Het wordt fysiologisch. Het lichaam begint zich te organiseren rond het tempo en de eisen van iemands leven,’ zegt ze.
Daarom resoneert het gesprek rond het zenuwstelsel zo diep. ‘Gezamenlijk navigeren we door een wereld in crisis, constante digitale stimulatie, informatie-overload, hyperreactievermogen, chronische multitasking en verstoorde rust,’ zegt de Belgeonne. ‘Tegelijkertijd functioneren veel mensen uiterlijk, terwijl ze zich intern uitgeput, gespannen voelen of niet in staat zijn om goed uit te schakelen.’ Ze suggereert dat het gesprek over het zenuwstelsel op gang komt omdat mensen beginnen te beseffen dat die van hen in de vecht-of-vlucht-modus vastzit.
De zichtbare tekenen die wijzen op een ontregeld zenuwstelsel zijn onder meer moeite met volledig uitschakelen, oppervlakkige ademhaling, kaak- of schouderspanning, verstoorde slaap en een onvermogen om te ontspannen. Er zijn echter tastbare manieren om het zenuwstelsel te ‘resetten’ – wat betekent dat je je lichaam uit de vecht-of-vlucht-modus (sympathisch) en in de rust-en-vertering-modus (parasympathisch) brengt.
Hieronder leggen experts de eenvoudigste hulpmiddelen uit om een overmatig geactiveerd zenuwstelsel te voeden, ondersteunen en resetten, zodat je je rustiger voelt en beter toegerust bent om met dagelijkse stresstriggers om te gaan.
6 manieren om je zenuwstelsel te resetten Richt je op één ding tegelijkertijd
Dit was het advies dat acupuncturist Ross J. Barr mij gaf toen mijn eigen cortisolniveau torenhoog was. Het kan bijna onmogelijk lijken als je gewend bent om met twintig open tabbladen rond te rennen en alles in één keer af te vinken.
‘Een gezonder zenuwstelsel wordt niet opgebouwd door perfect geoptimaliseerde routines, maar door een duurzamere relatie met tempo, rust, beweging, technologie en druk,’ benadrukt de Belgeonne. Ze stelt voor: wandelen zonder constante input, eten zonder te multitasken, onnodige urgentie verminderen en een film kijken zonder te scrollen. ‘Het lichaam past zich aan door herhaling, ritme en geleefde ervaring, dus vaak zijn de meest ondersteunende dingen ook de minst performatieve,’ voegt ze eraan toe.
Geef prioriteit aan stilte
‘Ik moedig altijd momenten van zintuiglijke stilte aan gedurende de dag: zachtere verlichting, minder stimulatie, aardende geuren, warme baden, aanraking en opzettelijke pauzes weg van schermen,’ adviseert Veronica Immink Gill, Mauli Rituals master bodyworker en lymfatische massage-expert. ‘Uiteindelijk gaat de regulering van het zenuwstelsel minder over prestaties en meer over toestemming om te pauzeren, te verzachten, te voelen en weer te ademen.’ Anita Kaushal, de oprichtster van Mauli Rituals, herhaalt dit sentiment: ‘Zet wekkers op je telefoon om even te stoppen en even stil te zijn.’
Maria Korneeva//Getty Images
Haal rustig adem
Zoals ademwerkexpert en -beoefenaar Rob Rea uitlegt: ‘De ademhaling is een van de snelste manieren om de toestand van je zenuwstelsel te beïnvloeden.’ Hij voegt eraan toe: ‘Chronische stress verstoort de natuurlijke cortisolcurve. In plaats van ’s ochtends een piek te bereiken en af te bouwen, blijft de cortisolspiegel verhoogd, waardoor je ritme vlakker wordt. Dit kan leiden tot wired-but-tired avonden, slechte slaap en weinig energie in de ochtend.’
Om je zenuwstelsel te resetten, zegt hij dat ademwerk, naast het verminderen van avondstimulatie, de grootste game-changer kan zijn. Hij suggereert langzame, langdurige uitademingen (zoals de 4-6 ademhalingsmethode waarbij je vier seconden inademt en zes seconden uitademt) om het parasympathische (rust-en-vertering) systeem te activeren.
Contrasttherapie
‘Gebruik strategische blootstelling aan kou,’ zegt Michal Cohen-Sagi, levensduurarchitect en oprichter van Vidavii. ‘Korte, gecontroleerde blootstelling aan kou kan de nervus vagus stimuleren en de stressbestendigheid in de loop van de tijd verbeteren. Ondertussen ondersteunt blootstelling aan hitte de bloedsomloop en ontspanning, waardoor het lichaam uit de stressmodus komt,’ vertelt hij.
Probeer te neuriën
Het klinkt eenvoudig, maar het bewijs achter neuriën als hulpmiddel voor het zenuwstelsel is overtuigend. Neuriën produceert trillingen die de nervus vagus stimuleren, en uit onderzoek blijkt dat dit kan helpen het stressniveau te verlagen. ‘Geluidsbaden, zoemende of laagfrequente tonen stimuleren de nervus vagus via trillingen en auditieve paden,’ beaamt Cohen-Sagi.
Sociale connectie
‘Sociale connectie helpt een meer vaste fysiologische toestand te ondersteunen,’ stelt de Belgeonne. Afspreken met vrienden, tijd doorbrengen met je familie, een nieuwe vriend maken of genieten van tijd met een geliefde – al deze sociale activiteiten kunnen de aanmaak van het gelukshormoon oxytocine veroorzaken, het gevoel van veiligheid bevorderen en op hun beurt helpen de vecht-of-vluchtreactie uit te schakelen.
Zoals de Belgeonne concludeert, is de truc simpelweg om afstand te nemen van zelfverbetering en je te concentreren op regulatie.
Wil je niets missen? Volg Harper’s Bazaar op Google Discover
Amelia Bell is the Multiplatform Beauty Director for ELLE UK and Harper’s Bazaar, developing beauty strategy, writing, editing, and commissioning, and leading beauty content across both sites. Amelia has a particular interest in wellness and longevity, exploring the skin-mind connection, and decoding the latest treatments, tweakments and runway trends. She also has bylines for Women’s Health, Refinery29, British Vogue, Harrods Magazine, and more.