Muggen bestrijden door nóg meer muggen los te laten: het klinkt als een slecht plan. Toch gebeurt het momenteel op verschillende plekken in de wereld. In de Verenigde Staten worden drones ingezet om grote aantallen steriele mannelijke muggen boven woonwijken te verspreiden. Het doel? De muggenpopulatie terugdringen zonder gebruik te maken van chemische bestrijdingsmiddelen. De aanpak krijgt steeds meer aandacht, maar is zeker niet nieuw. Ook in Europa wordt al jaren onderzoek gedaan naar deze methode.

Primeur in Florida

Eind mei voerde het Lee County Mosquito Control District in Florida een opvallende proef uit. Voor het eerst werden in de Verenigde Staten steriele muggen met behulp van een drone uitgezet boven een woongebied. In totaal ging het om zo’n 800.000 mannelijke Aedes aegypti-muggen, een soort die bekendstaat als verspreider van ziekten zoals dengue en zika.

De muggen werden in een laboratorium gekweekt en vervolgens met röntgenstraling gesteriliseerd. Daarna bracht een drone van het type Skydio X10 ze naar het uitzetgebied. Wanneer deze steriele mannetjes paren met wilde vrouwtjes, komen de eitjes niet uit. Op die manier neemt de populatie na verloop van tijd af.

Volgens de onderzoekers biedt de inzet van drones belangrijke voordelen. De insecten kunnen nauwkeurig worden verspreid en ook lastig bereikbare gebieden zijn eenvoudig te behandelen. Bovendien vormt de methode een alternatief voor insecticiden, waar sommige muggenpopulaties inmiddels minder gevoelig voor zijn geworden.

Strijd om bedreigde vogels in Hawaï

In Hawaï worden drones eveneens ingezet voor het verspreiden van muggen, maar daar ligt de focus niet op het verminderen van overlast voor mensen. De technologie wordt gebruikt om zeldzame inheemse vogelsoorten te beschermen.

Veel van deze vogels worden bedreigd door vogelmalaria, een ziekte die wordt overgebracht door invasieve muggen. Om de verspreiding van de ziekte tegen te gaan, zetten onderzoekers grote aantallen mannelijke muggen uit die zijn geïnfecteerd met een specifieke Wolbachia-bacterie. Wanneer deze mannetjes paren met wilde vrouwtjes, ontstaan er geen levensvatbare nakomelingen.

Aanvankelijk werden de muggen vanuit helikopters verspreid, maar drones blijken goedkoper, veiliger en flexibeler inzetbaar. Inmiddels zijn in Hawaï al tientallen miljoenen muggen uitgezet in een poging om de kwetsbare vogelpopulaties te behouden.

Europees onderzoek begon al in 2020

Hoewel de recente proef in Florida veel aandacht kreeg, wordt het concept al langer onderzocht. In 2020 startte binnen de Europese Unie het MOSQUAREL-project, dat zich specifiek richtte op het gebruik van drones voor het verspreiden van steriele muggen.

Het doel was om een geautomatiseerd systeem te ontwikkelen waarmee grote aantallen insecten efficiënt boven stedelijke gebieden kunnen worden vrijgelaten. Daarbij werd onder meer gekeken naar de optimale vlieghoogte, uitzetdichtheid en de overlevingskansen van de muggen tijdens het transport. Testvluchten vonden plaats in Frankrijk en Spanje.

De onderzoekers concludeerden dat drones een kosteneffectieve manier kunnen zijn om grootschalige bestrijdingsprogramma’s uit te voeren, vooral in gebieden waar handmatige verspreiding veel tijd en mankracht kost.

Mug tegen mug

De techniek achter deze aanpak staat bekend als de Sterile Insect Technique (SIT). Het principe wordt al tientallen jaren toegepast bij verschillende insectensoorten. Door grote aantallen steriele mannetjes los te laten, wordt de voortplanting verstoord en neemt de populatie geleidelijk af.

Drones geven deze methode een nieuwe impuls. Ze maken het mogelijk om snel en relatief goedkoop grote gebieden te behandelen. Daardoor groeit wereldwijd de belangstelling voor deze vorm van biologische bestrijding.

Dat leidt tot een opmerkelijke conclusie: in de strijd tegen muggen blijken drones niet alleen nuttig voor inspecties, bezorgingen of hulpdiensten, maar mogelijk ook als vliegende bondgenoot in de aanpak van een van de grootste zomerse ergernissen.