\n Gebruikerswaardering:\u00a05\u00a0\/\u00a05 <\/p>\n
Een team van astronomen heeft een derde planeet ontdekt die om de ster B\u00e8ta Pictoris draait. De nieuwe planeet, B\u00e8ta Pictoris d, is honderd keer zwakker dan B\u00e8ta Pictoris b, de eerste planeet die in hetzelfde stersysteem werd ontdekt, en behoort tot de zwakste exoplaneten die ooit vanaf de aarde in beeld zijn gebracht. Nadat het team de planeet had waargenomen met behulp van de Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO), ontdekte het dat deze al meer dan tien jaar verborgen zat in archiefwaarnemingen.<\/p>\n
\u2018Dit was een toevallige ontdekking\u2019, zegt Ben Sutlieff, mede-hoofdonderzoeker van de studie die vandaag in The Astrophysical Journal Letters is gepubliceerd, en astronoom aan de Universiteit van Edinburgh (VK). \u2018We wilden aanvankelijk een al bekende planeet in het stelsel, B\u00e8ta Pictoris b, nader bestuderen om te zien hoe deze in de loop van de tijd veranderde\u2019, voegt hij eraan toe. Toen het team echter de beelden van het stelsel ging analyseren, merkten ze iets anders op, los van B\u00e8ta Pictoris b, dat hen op een geheel nieuw spoor zette.<\/p>\n
\u2018Er is daar nog iets anders, heb je het gezien?\u2019 herinnert Markus Bonse, ESO-astronoom in Duitsland en de andere mede-leider van het onderzoek, zich dat hij zei toen hij naar de gegevens keek. Om de aard van hun waarneming te bevestigen, doorzocht het team het ESO-archief, een catalogus van eerdere waarnemingen die met ESO-faciliteiten zijn gedaan. Op verschillende opnamen, waarvan sommige wel elf jaar oud waren, ontdekten ze een nieuwe planeet, B\u00e8ta Pictoris d, waaronder \u00e9\u00e9n waarop de planeet nauwelijks te zien was in de gloed van zijn grotere buur, B\u00e8ta Pictoris b \u2018Het lijkt erop dat planeet d al meer dan tien jaar verstoppertje met ons heeft gespeeld en dat we nu pas kunnen zeggen: We hebben je te pakken!\u2019, zegt Jayne Birkby, medeauteur van de studie en astronoom aan de Universiteit van Oxford (VK).<\/p>\n
De nu ontdekte planeet is, evenals de beide andere planeten in het stelsel, een gasreus zoals Jupiter of Saturnus. B\u00e8ta Pictoris d heeft echter een veel wijdere baan dan de planeten B\u00e8ta Pictoris b en B\u00e8ta Pictoris c. Bovendien hebben de twee planeten elk ongeveer tien keer zoveel massa als Jupiter, terwijl de nieuwe planeet slechts 2,4 keer zo zwaar is als Jupiter, waardoor deze een van de lichtste planeten is die ooit vanaf de aarde in beeld zijn gebracht. De planeet is ook relatief koud en daardoor uiterst zwak in vergelijking tot zijn moederster.<\/p>\n
Alleen planeten die helder genoeg zijn om zichtbaar te zijn in de nabijheid van hun veel helderdere moederster kunnen rechtstreeks worden gefotografeerd. Het vastleggen van een planeet die zo zwak is als B\u00e8ta Pictoris d, is daarom een grote prestatie. \u2018De nieuwe planeet is honderd keer zwakker dan B\u00e8ta Pictoris b, de beroemde planeet in hetzelfde stelsel, waarmee hij de zwakste exoplaneet is die ooit rechtstreeks vanaf de aarde in beeld is gebracht\u2019, legt Bonse uit.<\/p>\n
![](\"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/eso2609b.jpg\")
Deze reeks beelden toont waarnemingen van de exoplaneet B\u00e8ta Pictoris die in de loop van meer dan tien jaar zijn verkregen.\u00a0
Deze planeet\u00a0werd voor het eerst ontdekt met behulp van het ERIS-instrument op de Very Large Telescope (VLT) van ESO.
Vervolgens konden\u00a0astronomen de planeet terugvinden in archiefgegevens die waren verzameld met het SPHERE-instrument,
eveneens op de VLT, en met de Webb-ruimtetelescoop van NASA\/ESA\/CSA – Foto: ESO<\/p>\n
Deze eerste duidelijke waarneming van B\u00e8ta Pictoris d, die 63 lichtjaar van ons is verwijderd, werd verricht met het ERIS-instrument op de VLT door Sutlieff, Bonse en hun team. Een onafhankelijk team onder leiding van Aidan Gibbs van de Universiteit van Californi\u00eb, VS, heeft dezelfde planeet ook ontdekt met behulp van de Webb-ruimtetelescoop, een gezamenlijk instrument van de ruimtevaartagentschappen van de VS, Europa en Canada. Hun resultaten worden vandaag eveneens in The Astrophysical Journal Letters gepubliceerd.<\/p>\n
Om de mogelijke ontdekking van een planeet te kunnen bevestigen, moeten astronomen doorgaans vervolgwaarnemingen doen. Dit stersysteem was echter al uitgebreid bestudeerd, en er waren verschillende opnamen opgeslagen in de wetenschappelijke archieven van ESO en de Webb-ruimtetelescoop. \u2018Tot onze grote vreugde dook hij op in eerdere SPHERE-waarnemingen\u2019, zegt Birkby, daarbij verwijzend naar een ander VLT-instrument dat eerder werd gebruikt om het B\u00e8ta Pictoris-stelsel te observeren. Nu het team wist waar het de mogelijke nieuwe planeet moest zoeken, \u2018bleek hij al die tijd al in de gegevens verborgen te zitten!\u201d, zegt Birkby. Medeauteur Valentin Christiaens, onderzoeker bij CEA Paris-Saclay in Frankrijk, voegt hieraan toe: \u2018De waarnemingen in de archiefgegevens van SPHERE zijn niet alleen op zichzelf al heel spannend, maar ook omdat ze suggereren dat er nog meer schatten verborgen liggen in de archieven van de VLT-instrumenten!\u2019<\/p>\n
B\u00e8ta Pictoris is nu het tweede stelsel, na HR 8799, waarin meer dan twee planeten rechtstreeks in beeld zijn gebracht. \u2018Stelsels met meerdere rechtstreeks in beeld gebrachte exoplaneten zijn de \u2018heilige graal\u2019 van ontdekkingen, omdat ze ons veel kunnen leren over hoe verschillende exoplaneten in dezelfde ontstaansomgeving eruitzien,\u2019 zegt Sutlieff. B\u00e8ta Pictoris d lost ook een mysterie in zijn planetenstelsel op, omdat de planeet precies de juiste massa en positie heeft om de specifieke vorm van de omringende puinschijf \u2013 bestaande uit de restanten van het planeetvormingsproces \u2013 te kunnen verklaren.<\/p>\n
De manier waarop B\u00e8ta Pictoris d is ontdekt stimuleert verdere directe waarnemingen van planetenstelsels waarin zwakke planeten wellicht in het volle zicht verborgen zijn gebleven, onder meer met de toekomstige Extremely Large Telescope (ELT) van ESO. \u2018Planeten lijken vrienden te hebben\u2019, zegt Beth Biller, eveneens medeauteur van het artikel en astronoom aan de Universiteit van Edinburgh (VK), \u2018veel van de beroemde exoplanetenstelsels die rechtstreeks in beeld zijn gebracht, lijken meerdere reuzenplaneten te bevatten, en waarschijnlijk verbergen zich in deze systemen nog meer planeten met lage massa\u2019s die met instrumenten op de ELT aan het licht zouden kunnen komen.\u2019<\/p>\n
De Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) stelt wetenschappers van over de hele wereld in staat om de geheimen van het heelal te ontdekken, ten bate van iedereen. Wij ontwerpen, bouwen en exploiteren observatoria van wereldklasse die door astronomen worden gebruikt om spannende vragen te beantwoorden en de fascinatie voor astronomie te verspreiden, en bevorderen internationale samenwerking op het gebied van de astronomie. ESO, in 1962 opgericht als intergouvernementele organisatie, wordt inmiddels gedragen door 16 lidstaten (Belgi\u00eb, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Ierland, Itali\u00eb, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Spanje, Tsjechi\u00eb, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland) en door het gastland Chili, met Australi\u00eb als strategische partner. Het hoofdkwartier van de ESO en haar bezoekerscentrum en planetarium, de ESO Supernova, zijn gevestigd nabij M\u00fcnchen in Duitsland, maar onze telescopen staan opgesteld in de Chileense Atacama-woestijn \u2013 een prachtige plek met unieke omstandigheden voor het doen van hemelwaarnemingen. ESO exploiteert drie waarnemingslocaties: La Silla, Paranal en Chajnantor. Op Paranal staan ESO\u2019s Very Large Telescope en Very Large Telescope Interferometer, evenals surveytelescopen zoals VISTA. Ook zal ESO op Paranal de Cherenkov Telescope Array South huisvesten en exploiteren \u2013 \u2019s werelds grootste en gevoeligste observatorium van gammastraling. Samen met internationale partners beheert ESO APEX en ALMA op Chajnantor, twee faciliteiten die de hemel waarnemen in het millimeter- en submillimetergebied. Op Cerro Armazones, nabij Paranal, bouwen wij \u2018het grootste oog ter wereld\u2019 \u2013 ESO\u2019s Extremely Large Telescope. Vanuit onze kantoren in Santiago, Chili, ondersteunen wij onze activiteiten in het gastland en werken wij samen met Chileense partners en de Chileense samenleving.<\/p>\n
Bron: ESO<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gebruikerswaardering:\u00a05\u00a0\/\u00a05 Een team van astronomen heeft een derde planeet ontdekt die om de ster B\u00e8ta Pictoris draait. De…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":103628,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[38],"tags":[1764,27,26,25,22760,22761,18396,8710,6691,6240,3411,22762,8465,22759,8709,39,41,42,46,40,8665,45,43,44],"class_list":["post-103627","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-wetenschap-en-technologie","tag-astronomen","tag-be","tag-belgie","tag-belgium","tag-beta-pictoris","tag-beta-pictoris-b","tag-chili","tag-eso","tag-exoplaneet","tag-gasreus","tag-heelal","tag-hr-8799","tag-moederster","tag-planeet","tag-planetenstelsel","tag-science","tag-science-and-technology","tag-scienceandtechnology","tag-technologie","tag-technology","tag-very-large-telescope","tag-wetenschap","tag-wetenschap-en-technologie","tag-wetenschaptechnologie"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@be_nl\/116928963325933257","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103627"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103627\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=103627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=103627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}