Waarom is de een op zijn zestigste nog zo fit als een hoentje, terwijl de ander er al jaren veel ouder uitziet dan hij is. En veroudert je lever eigenlijk net zo snel als je hersenen? Oostenrijkse onderzoekers zijn een flink stuk dichter bij de antwoorden gekomen. <\/p>\n
Met kunstmatige intelligentie bestudeerden ze meer dan 25.000 weefselmonsters van 40 orgaanonderdelen en ontdekten dat organen ieder in hun eigen tempo verouderen. Dit blijkt zelfs met een simpele bloedtest op te sporen. Het leidt mogelijk naar nieuwe manieren om eerder diagnoses te kunnen stellen.<\/p>\n
Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief<\/a>! Voor het onderzoek dook het team in het Genotype-Tissue Expression Project (GTEx): daarin zitten weefselmonsters van 983 personen en 40 weefseltypes, van hersenen en hart tot longen, alvleesklier, huid en darmen. Die werden omgezet in hogeresolutiefoto\u2019s van schijfjes weefsel, die de microscopische opbouw van elk orgaan tonen. De schaal is duizelingwekkend: het gaat om 25.712 afbeeldingen, goed voor zo\u2019n 480 miljoen beeldfragmenten.<\/p>\n Waar eerdere studies zich vooral richtten op moleculaire veranderingen zoals DNA-methylering, is nu gekeken naar hoe de opbouw van het weefsel zelf verandert met de jaren. Dat leverde iets opvallends op: zonder dat AI daar expliciet op getraind was, bleek leeftijd verreweg de belangrijkste factor die bepaalt hoe weefsel eruitziet in alle 40 onderzochte types. Op basis daarvan ontwikkelde het team \u2018weefselklokken\u2019: modellen die voor elk orgaan apart de biologische leeftijd inschatten aan de hand van hoe het weefsel eruitziet.<\/p>\n Deze klokken zaten er gemiddeld maar 4,9 jaar naast en presteerden beter dan bestaande op DNA gebaseerde schattingen. Ook hing de voorspelde biologische leeftijd sterk samen met bekende kenmerken van veroudering, zoals kortere telomeren, weefselschade en het aantal chronische aandoeningen. \u201cOns weefsel bevat een verrassend gedetailleerd verslag van het verouderingsproces\u201d, zegt Rendeiro, hoofdauteur van de studie. \u201cDoor weefselbeelden te combineren met AI kunnen we patronen van biologische veroudering opsporen die met het blote oog onzichtbaar zijn.\u201d<\/p>\n Leestip:\u00a0Wat is jouw zwakste schakel? Stanford-onderzoekers vinden manier om te testen wat de \u2018echte\u2019 leeftijd van je belangrijkste organen is <\/a>\u00a0<\/p>\n Elk orgaan zijn eigen tempo<\/p>\n Veroudering verloopt allesbehalve gelijkmatig. Longen, nieren, alvleesklier en bijnieren vertoonden al tussen het twintigste en veertigste levensjaar tekenen van versnelde veroudering. Andere organen volgden een grilliger patroon met pieken die pas later opduiken. De baarmoeder liet een bijzonder scherpe omslag zien rond de menopauze. Ook vonden de onderzoekers sterke verbanden met medische aandoeningen: nierfalen ging gepaard met versnelde veroudering in meerdere weefsels tegelijk, diabetes was vooral duidelijk zichtbaar in de alvleesklier.<\/p>\n \u201cWat opvalt, is hoe verschillend elk orgaan veroudert en hoe dat terug te zien is in de opbouw van het weefsel\u201d, zegt onderzoeker Ernesto Abila. De weefselklokken brachten ook opvallende uitschieters aan het licht. Zo waren er mensen bij wie het weefsel al flink verouderd oogde, veel ouder dan hun echte leeftijd.<\/p>\n Ook af te lezen uit bloed<\/p>\n Weefselmonsters zijn natuurlijk niet altijd beschikbaar. Daarom werkten de onderzoekers aan een bloedtest. Door genexpressieprofielen te koppelen aan de uit het weefsel afgeleide leeftijdskloof van dezelfde personen, konden ze de orgaanspecifieke biologische leeftijd puur uit bloed afleiden. \u201cDat is een conceptuele sprong: de taal van weefselveroudering, geleerd uit beelden, vertalen naar iets wat je kunt aflezen uit een gewoon bloedprikje\u201d, legt onderzoeker Iva Buljan uit.<\/p>\n De bloedtests herkenden verouderingspatronen die samenhangen met onder meer Alzheimer, de ziekte van Crohn, taaislijmziekte, bepaalde vaataandoeningen, diabetes en beroertes. Bij Alzheimer bleek het sterkste signaal specifiek in de hersenen te zitten, bij Crohn in het hele spijsverteringskanaal.<\/p>\n \u201cDeze studie laat zien dat veroudering niet simpelweg een kwestie van leeftijd is\u201d, besluit onderzoeker Yimin Zheng. \u201cVerschillende organen verouderen op verschillende manieren, gestuurd door zowel lichaamsbrede als orgaanspecifieke factoren.\u201d Als je dit kunt terugvinden in het bloed biedt dat natuurlijk tal van voordelen: wie \u2018oude\u2019 nieren of darmen heeft, kan bijvoorbeeld zijn leefstijl aanpassen en zo langer in goede gezondheid verder leven.<\/p>\n Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google<\/a> dan zie je al onze verhalen!<\/p>\n
\nEen stil dagboek van de tijd<\/p>\n