{"id":20901,"date":"2026-03-07T07:15:14","date_gmt":"2026-03-07T07:15:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/20901\/"},"modified":"2026-03-07T07:15:14","modified_gmt":"2026-03-07T07:15:14","slug":"wat-voor-effect-heeft-een-vroege-lente-op-dieren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/20901\/","title":{"rendered":"Wat voor effect heeft een vroege lente op dieren?"},"content":{"rendered":"

Deze week hadden we enkelen van de warmste dagen ooit gemeten in maart. Heerlijk voor wie op het terras wil zitten, maar zijn dieren net zo blij met deze vroege lente?<\/p>\n

Een ding is zeker: insecten raken van slag als het warm is in de winter of in het vroege voorjaar. Als het in het najaar afkoelt, gaan ze in winterrust. Ze zitten stil en verbruiken nauwelijks energie. \u2018Maar hoe hoger de temperatuur, hoe hoger hun basisverbranding\u2019, vertelt bioloog Arnold van Vliet van Wageningen Universiteit. \u2018En hoe meer energie ze verbruiken, hoe sneller ze door hun reserves heen gaan.\u2019 <\/p>\n

Insecten gaan dood als het te warm is in de winter <\/p>\n

Het mogelijke gevolg is dat minder insecten de winter overleven. Kerstmis 2015 was bijvoorbeeld zo warm, dat er zelfs vlinders rondfladderden. Vlinders<\/a> hebben verschillende strategie\u00ebn om de winter door te komen, vertelt Van Vliet. Sommige soorten leggen vlak voor de winter eitjes, die dan uitkomen in de lente<\/a>. Andere overwinteren als rups, pop of vlinder. <\/p>\n

\u2018De citroenvlinder en de dagpauwoog overwinteren als vlinder. Wanneer de temperatuur boven de tien graden komt en de zon erbij komt, kunnen ze hun lichaamstemperatuur opstoken tot boven de dertig graden. Dan gaan ze vliegen.\u2019 <\/p>\n

Vlinders kijken met Kerstmis<\/p>\n

Het zijn dit soort vlinders die te zien waren met Kerstmis. Een leuk plaatje, maar voor de dieren kan het slecht uitpakken. Want het is maar de vraag of ze genoeg voedsel vinden. Intussen verbranden ze wel energie, wat de kans verkleint dat ze de lente halen. Zeker als er na een warme periode nog vorst komt. Dan moeten de dieren terug in winterrust, wat extra energie kost.
<\/p>\n

\"gevolgenPeter Vrab\/\/Getty Images<\/p>\n

De dagpauwoog kan aardig in de war raken als het lange tijd warm blijft in de winter.<\/p>\n

En die kans is groot, want de maanden januari en februari moeten dan nog komen. \u2018Begin 2016 zijn er veel minder vlinders gezien.\u2019 Toch kon het nog goed komen met de dieren. \u2018De vlinders die het overleven leggen eitjes. Als de omstandigheden voor de rupsen vervolgens goed zijn, dan is het mogelijk dat meer rupsen dan normaal het redden tot vlinder en tot voortplanting.\u2019<\/p>\n

De vroege lente brengt vogels in de problemen <\/p>\n

Dieren en planten komen in de problemen door warmte in de winter of in het vroege voorjaar, zeker als die gevolgd wordt door vorst. Maar ook de steeds eerder beginnende lente ontregelt de natuur. Christiaan Both, hoogleraar dierecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, bestudeert de gevolgen voor de bonte vliegenvanger. Deze trekvogel overwintert in Afrika en komt naar Nederland om te broeden. <\/p>\n

De dieren timen hun aankomst zo dat de eikenbossen vol rupsen zitten wanneer hun jongen uit het ei kruipen. De temperatuur in april en mei bepaalt wanneer de jonge eikenbladen verschijnen. Dan komen ook de rupsen van de wintervlinder uit hun ei om die bladeren op te smikkelen. Maar door het opgewarmde voorjaar is de zogeheten \u2018rupsenpiek\u2019 sinds 1985 ongeveer drie weken vervroegd. <\/p>\n

Te weinig eten vanwege het vroege voorjaar<\/p>\n

Both: \u2018Onze vliegenvangers zitten vijfduizend kilometer hier vandaan, in Ivoorkust. Die weten niet of het hier warm is of niet.\u2019 Gevolg is dat de dieren te laat aankomen in Nederland. <\/p>\n

Ook interessant: Opstartproblemen na de winter: wat is voorjaarsmoeheid?<\/a><\/p>\n

In gebieden met een vroege rupsenpiek, zoals eikenbossen, vinden de vliegenvangers te weinig voedsel. Ze gaan tegenwoordig naar gemengd bos, waar ook naaldbomen staan. Daar is de voedselpiek minder hoog maar wel breder en vaak wat later: er is niet \u00e9\u00e9n moment waarop het stikt van de rupsen, maar gedurende langere tijd zijn er wel meer insecten dan normaal. \u2018Vliegenvangers schakelen over op andere voedselbronnen. Alleen groeien de jongen daar toch minder goed op.\u2019<\/p>\n

Het gaat slecht met alle insectenetende langeafstandstrekkers in onze bossen. Boths cijfers laten zien dat hun aantallen tussen 1984 en 2004 met gemiddeld 38 procent afnamen. <\/p>\n

Koolmezen raken hun gevoel voor timing kwijt<\/p>\n

Ook de koolmees, die in Nederland overwintert, is zijn gevoel voor timing kwijt. Daglengte en de temperatuur in maart zet mezen aan tot het leggen van eieren. \u2018Daarna moeten de mezen twee weken broeden en ze hebben de meeste rupsen nodig als hun kuikens ongeveer tien dagen oud zijn.\u2019 <\/p>\n

\"gevolgenschnuddel\/\/Getty Images<\/p>\n

De koolmees raakt zijn gevoel voor timing kwijt door die warme winters.<\/p>\n

En daar gaat het mis. De gemiddelde temperatuur in Nederland is opgelopen door het broeikaseffect, maar niet elke periode is even veel warmer geworden. \u2018April is de afgelopen dertig jaar meer opgewarmd dan maart.\u2019 Het gevolg: koolmezen leggen hun eieren tegenwoordig ongeveer een week eerder, maar zijn daarmee toch te laat voor de rupsenpiek. <\/p>\n

Warme winters hebben niet alleen maar nadelen<\/p>\n

Ook voor deze koolmezen geldt: er zijn andere insecten te vinden, maar op rupsen doen de jongen het beter. Toch gaat het met de koolmees nog goed. \u2018Ze brengen minder jongen groot, maar waarschijnlijk halen meer dieren het voorjaar doordat de winters milder zijn.\u2019 <\/p>\n

Zo zijn er meer vogels die in Nederland profiteren van de zachte winters en vroege lentes. Ze vieren hier een groene kerst. Maar ze gaan wel een spannende lente tegemoet.<\/p>\n

Lees ook<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Deze week hadden we enkelen van de warmste dagen ooit gemeten in maart. Heerlijk voor wie op het…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20902,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[27,26,25,139,132,5537,134,5538,133,39,41,42,5536,4444,46,40,45,43,44],"class_list":{"0":"post-20901","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-wetenschap-en-technologie","8":"tag-be","9":"tag-belgie","10":"tag-belgium","11":"tag-collection-actueel","12":"tag-content-type-default","13":"tag-contentid-c9a17888-98d0-47f2-8e34-bad4a1d4be26","14":"tag-displaytype-standard-article","15":"tag-listen_time-306","16":"tag-locale-nl","17":"tag-science","18":"tag-science-and-technology","19":"tag-scienceandtechnology","20":"tag-shorttitle-vroege-lente-het-effect-op-insecten-en-vogels","21":"tag-subsection-dieren","22":"tag-technologie","23":"tag-technology","24":"tag-wetenschap","25":"tag-wetenschap-en-technologie","26":"tag-wetenschaptechnologie"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@be_nl\/116186665676732508","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20901"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20901\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}