Trukendoos van de eend <\/p>\n
In 2005 ontleedde Brennan een eendenpenis, een enorm kurkentrekkervormig apparaat, en vroeg zich af waar zo\u2019n ding in hemelsnaam geparkeerd werd. Niemand die het wist: destijds had nog nooit iemand een eendenvagina gezien. Dus ging ze zelf kijken. Ze vond een verbazingwekkend vaginaal kanaal met doodlopende tunnels waar zaadcellen gedoemd waren te verpieteren. En spiraalvormige groeven, die tegen de richting van de kurkentrekkervormige penis in draaiden. Dit alles had een reden. <\/p>\n
Mannetjeseenden maken zich schuldig aan gedwongens seks. De woerden zwemmen op een vrouwtje af, vaak in groepjes, en belagen haar. Omdat zij in veel gevallen helemaal geen zin heeft om mee te werken, evolueerden de mannetjes hun monsterlijke apparaat, dat ook nog eens binnen een derde van een seconde kan ejaculeren. Dat maakt de kans op voortplantingsucces groter. Maar, zo vond Brennan, als tegenwapen ontwikkelde mevrouw eend een vagina met antipiemelsysteem. <\/p>\n
Uit eerder onderzoek was bekend dat bij sommige eendachtigen tot 40 procent van de paringen gedwongen is, maar dat hier slechts 2 tot 5 procent van de jonkies uit voortkomt. Nu snapte Brennan waarom. Is de paring gewenst, dan kan het vrouwtje de structuur opensperren, zodat haar partner ongehinderd toegang krijgt. Wordt ze gedwongen, dan zorgen de groeven en doodlopende tunnels dat de penis geen kans maakt. Zoiets noemen biologen cryptic female choice. Vrouwtjes kunnen met hun geslachtsorganen op allerlei manieren invloed uitoefenen op het voortplantingssucces.<\/p>\n
Selectief met zaad
Ook bij mensen zijn vormen van cryptic female choice ontdekt, manieren waarop vrouwelijke geslachtsorganen invloed uitoefenen op het voortpantingssucces. Onderzoek uit 2020, aan de University of Eastern Finland, wijst erop dat ons baarmoederhalsslijm spermacellen kan \u2018selecteren\u2019. Dit gebeurt op basis van immunologische eigenschappen die per persoon verschillen. Zo blijven spermacellen langer leven in het slijm als het HLA-profiel van de partners veel verschilt. (Dat profiel is het unieke patroon van uitsteeksels op een cel, waarmee je immuunsysteem lichaamseigen cellen van indringers onderscheidt.) Mogelijk gebeurt dit met een goede reden: nageslacht met een gevarieerd HLA-profiel kan een beter immuunsysteem ontwikkelen.
In een ander onderzoek uit 2020 zagen wetenschappers van Stockholms universitet (Zweden) dat chemische signalen van de eicel spermacellen van de ene man sterker aantrekken, dan die van de andere man. De onderzoekers checkten of dit te maken had met zaadkwaliteit, maar dit leek niet het geval. Eerder met genetische compatibiliteit. <\/p>\n
![\"mallard](\"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f6bbcec-4da2-4480-916a-d5f4411db92b.jpeg\" "\\"Mallard")
<\/p>\n
Hal Beral\/\/Getty Images<\/p>\n
Verkrachtende dolfijnen <\/p>\n
E\u00e9n afgietsel kreeg van Brennan een speciale plek: in haar boekenkast staat een ingelijste siliconen vagina van een tuimelaardolfijn. \u2018Toen ik dit afgietsel uit de vagina haalde, kreeg ik zowat een hartaanval.\u2019 Waarom? Nou, pak je de evolutionaire stamboom erbij, dan zie je dat de dolfijn en de eend allesbehalve naaste familie zijn. T\u00f3ch bleken hun vagina\u2019s bijna kopie\u00ebn van elkaar: ook die van de dolfijn heeft doodlopende \u2018tunnels\u2019 en spiraalgroeven. <\/p>\n
Net als bij eenden vormen mannelijke tuimelaars gangs om een vrouwtje te belagen. Met z\u2019n allen zwemmen ze op haar af. Het lukt het vrouwtje slechts een op de vier keer om te ontsnappen, want de bende mannetjes werkt iedere vluchtpoging tegen door op haar in te timmeren met hun staarten, kopstoten te geven, te bijten en opzij te beuken. Vandaar dat ook de dolfijn zo\u2019n antipiemelsysteem evolueerde. Vaak is het genitale gebied de plek waar zich een evolutionair conflict afspeelt, maar soms blijkt het, compleet onverwacht, een mooi samenspel. <\/p>\n
Genitale strijd
De bizarre penisen van mannetjeseenden en -dolfijnen, de ingenieuze vagina\u2019s van de vrouwtjes: het zijn voorbeelden van sexual antagonistic co-evolution. Oftewel, een evolutionair proces als gevolg van seksueel conflict. Wat de geslachtsorganen laten zien, is hoe de evolutionaire wapenwedloop niet alleen wordt uitgevochten tussen twee mannetjes van hetzelfde soort, maar ook tussen de twee geslachten. Althans, als de belangen van mannetjes en vrouwtjes met elkaar botsen. Behalve de eend en de dolfijn voeren ook talloze andere dieren strijd in de genitale gebieden. Van eekhoorns tot spinnen en oorwurmen. Elk van deze beestjes heeft zo zijn eigen snufjes. Zo heeft de oorwurmman een penis die sperma van de concurrent eruit kan schrapen. Als tegenreactie evolueerde het vrouwtje een opslagplaats waar de schrapende penis niet bij kan. <\/p>\n
![\"mating](\"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/639ae9b2-44fd-4d6c-8497-7228a1d4cb1b.jpeg\" "\\"Mating")
<\/p>\n
Andrey Nekrasov\/\/Getty Images<\/p>\n
Bloedvergieten van binnen <\/p>\n
Brennan laat me een foto zien van een alpacabaarmoeder. \u2018Dit vrouwtje heeft net gepaard,\u2019 vertelt ze. Ik zie \u00e9\u00e9n grote bloederige bende. Hoe dat zo? Het antwoord heeft alles te maken met de bijzondere krachten van baarmoeders, waarbij ook nog een link bestaat tussen de paringstactiek van alpaca\u2019s en onze technieken voor in-vitrofertilisatie (IVF, oftewel reageerbuisbevruchting). <\/p>\n
Brennan en haar man hielden alpaca\u2019s op hun boerderij in de staat Massachusetts en lazen van alles over de fysiologie van het dier. De spraakmakendste passage die ze daarbij tegenkwamen, ging over alpacaseks. De penis steekt bij deze dieren helemaal door de baarmoedermond heen. Daar schraapt hij de baarmoederwand met een nagel aan het uiteinde. Ja, ook Brennan vond dit \u2018bizar\u2019. <\/p>\n
Ze besloot er dieper in te duiken en de geslachtsorganen van dode alpaca\u2019s te verzamelen (Brennan bestudeert alleen weefsel van dieren die een natuurlijke dood stierven, of voor een ander doel gedood worden). \u2018Alpacavagina\u2019s zijn lang, maar de penissen zijn \u00faltralang\u2019, vertelt ze. Aan het einde zit de genoemde scherpe nagel, gemaakt van hard kraakbeen. \u2018Maar we vonden nog iets vreemds\u2019, vervolgt de bioloog. \u2018De baarmoedermond staat bijna altijd opengesperd.\u2019 Alleen tijdens de zwangerschap sluit deze. <\/p>\n
En dat is uitzonderlijk, want de mond moet de baarmoeder beschermen tegen ziekmakers. \u2018En geloof me, alpacapiemels zijn v\u00edes.\u2019 Het mannetje sleept met zijn lange slurf gewoon over de grond. \u2018Ik bestudeer seksueel conflict. Dus toen ik die bebloede baarmoeders zag, dacht ik: hier moet iets afschuwelijks gaande zijn.\u2019 <\/p>\n
Vreemd genoeg wekten de vrouwtjes niet de indruk dat geslachtsgemeenschap voor hen iets afschuwelijks is. Ze paren 20 \u00e0 30 minuten, en liggen dan rustig op de grond, kauwen wat gras. Deed het geschraap dan geen pijn? Brennan bestudeerde het weefsel en keek naar pijnreceptoren. Bijna elk weefsel heeft die, maar in de alpacabaarmoeder waren er geen te zien. Dat maakt het gekrab waarschijnlijk pijnloos. <\/p>\n
Maar waarom dan al dat bloed en die schade? De wetenschapper vond een aanwijzing in de literatuur over IVF bij mensen. Hierbij wordt de baarmoeder ook lichtjes \u2018geschraapt\u2019, om de kans dat het embryo innestelt te vergroten. Op de natuurlijke manier wekken stoffen in spermavocht een lichte ontstekingsreactie op in de baarmoeder, waardoor het makkelijker is voor een embryo om zich vast te maken aan de baarmoederwand. Het piemelschrapen door meneer alpaca heeft waarschijnlijk een vergelijkbaar effect. <\/p>\n
![\"livestock](\"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/be0b1587-39b7-4dc3-8cbb-bfcc97cc2b14.jpeg\" "\\"Livestock")
<\/p>\n
William Luque\/\/Getty Images<\/p>\n
Plezier voor elk dier <\/p>\n
In het lab aan Mount Holyoke College wordt ook de clitoris niet vergeten. Brennan en haar collega\u2019s onderzoeken wat vrouwtjesdieren zoal kunnen voelen tijdens hun seksuele ervaringen. Bij de alpaca m\u00f3\u00e9t het vrouwtje wel genieten, zo lijkt het. Plakjes van een alpacaclitoris werden onder de microscoop gelegd en van dichtbij bestudeerd. <\/p>\n
Zo zag Brennan dat de clitoris niet alleen is opgebouwd uit spierweefsel en zwellichamen, maar ook een groot aantal zenuwcellen telt, om een kern van kraakbeen. Dit moet een nogal gevoelig stukje weefsel zijn. En dan te bedenken dat de clitoris van de alpaca midden in het vaginale kanaal zit. De penis komt er dus met elke stoot langs. En de alpaca is niet het enige dier waarbij dit het geval is. Ook bij de krokodil ligt de clitoris midden in het kanaal. Net als bij de zeekoe, zoals gezegd. <\/p>\n
De dolfijnclitoris op haar beurt staat ook bol van de zwellichamen, die zich net als menselijke kunnen vullen met bloed. De huid van de clitoris is dunner, wat gevoeligheid kan vergroten. Grote zenuwen lopen er doorheen. Er zitten zelfs kleine Krause-lichaampjes in, zintuigcellen die zachte aanrakingen en trillingen oppikken. <\/p>\n
Brennan en collega\u2019s bestudeerden ook de clitorissen van slangen: weer vonden ze zwellichamen en zenuwweefsel. Ook bij deze dieren wijst alles erop dat de clitoris net zo gevoelig moet zijn als die van ons. Of er dan ook orgasmes worden bereikt? Dat is niet te zeggen. Maar dat er plezier wordt beleefd, daar kunnen we niet omheen. <\/p>\n