\t\t\t\t\t\t23 apr Als praten niet meer vanzelfsprekend is: hulpmiddel bij afasie<\/p>\n
Bron: Radboud Universiteit<\/p>\n
Voor mensen met afasie die blijvend moeite houden met het spreken in zinnen, biedt SimpTell een uitkomst: het helpt om na opgelopen hersenletsel weer snel iets duidelijk te kunnen maken. Niet in volledige zinnen zoals voorheen. Maar toch: communiceren wordt voor hen weer wat vanzelfsprekender. SimpTell<\/a> biedt door een samenwerking tussen de wetenschap en het bedrijfsleven sprekers met afasie \u00e9n logopedisten meer mogelijkheden.<\/p>\n Marina Ruiter<\/a> werkte voordat ze onderzoeker werd bij de Radboud Universiteit bijna twintig jaar bij het revalidatiecentrum van de Sint Maartenskliniek. Daar diagnosticeerde en behandelde Ruiter mensen met afasie. \u201cAfasie is een taalstoornis als gevolg van hersenletsel\u201d, legt Ruiter uit. \u201cSommige mensen met afasie hebben vooral problemen met spreken in zinnen. Je kunt het vergelijken met dat je op vakantie gaat naar Frankrijk, maar de Franse taal niet goed beheerst. Bij wat je wil zeggen, kun je wel vaak de losse woorden vinden, maar ze niet in een goede zinsvolgorde zetten.\u201d<\/p>\n In Nederland hebben zo\u2019n 40.000 mensen afasie, schat Ruiter. \u201cIk ken de doelgroep vrij goed door mijn tijd bij de Sint Maartenskliniek. 30% van de mensen met niet-aangeboren hersenletsel heeft een vorm van afasie. Mensen met afasie hebben bijvoorbeeld een auto-ongeluk of een beroerte gehad. Als mensen met afasie revalideren is er altijd een neuropsycholoog bij betrokken. Want leren omgaan met blijvende afasie gaat verder dan alleen taal.\u201d<\/p>\n Jan Pons is medeoprichter van Logoclicks<\/a>: een bedrijf dat online therapie onder begeleiding van logopedisten aanbiedt voor mensen met afasie. Hij herkent zich in de situatie die Ruiter schetst: \u201cToen een vriend werd getroffen door een hersenbloeding, kon hij plots niet meer spreken. Vol verbijstering dacht ik: hoe k\u00e1n dit?\u201d<\/p>\n Fase van rouw<\/p>\n Ruiter knikt instemmend: \u201cJe moet het zien als een fase van rouw. Als ik voor mezelf spreek, is hoe ik taal gebruik een stukje van mijn identiteit. Door in woorden te communiceren, kan ik het werk doen waar ik voldoening van krijg: onderzoek doen en onderwijs geven. Taal is dus z\u00f3 verweven met mijn persoonlijkheid. Van veel mensen met afasie hoor je dat ze het erg vinden dat ze een stukje van hun persoonlijkheid verliezen.\u201d<\/p>\n Een deel van de mensen met afasie gaat na het ontstaan van het hersenletsel in de vechtmodus. Door vol kracht te geloven dat ze afasie gaan overwinnen. Dat ze binnen no time weer kunnen praten.<\/p>\n \u201cToch werkt het helaas in de praktijk niet zo aangezien afasie is veel gevallen chronisch is\u201d, vertelt Ruiter. \u201cEn dan komt wederom het verdriet. Net als iemand overleden is en je het bijvoorbeeld niet meteen kunt geloven. Sommige mensen met afasie lopen keer op keer vast in het vormen van hun zinnen. En aangezien communiceren snel gaat, kan het zomaar gebeuren dat gesprekspartners afhaken. Daar worden ze dan opnieuw verdrietig van. Dan is er vaak ruimte om een vorm van aanpassing aan blijvende afasie te vinden. In het geval van blijvende zinsproductieproblemen kan dat bestaan uit het spreken in telegramstijl. Vergelijk het met kinderen die leren praten en in twee- of drie-woorduitingen spreken: functioneel, maar minder mooi\u201d, legt Ruiter uit. \u201cAl praten we allemaal in telegramstijl. Zeg jij weleens: \u2018lekker weekend gehad?\u2019 of: \u2018behoorlijk drukke dag vandaag\u2019? Dat zijn ook voorbeelden van telegramstijl: een kortere, vereenvoudigde boodschap.\u201d<\/p>\n Telegramstijl<\/p>\n Mensen met chronische zinsproductieproblemen door afasie worden vaak doorverwezen naar een logopedist. \u201cZe moeten een andere vorm van spreken aanleren. Uit onderzoek weten we dat gedrag veranderen vraagt om veel herhaling. Als je \u00e9\u00e9n jaar oud bent, begin je met spreken. Zinnen produceren gaat je hele leven eigenlijk op de automatische piloot. Als dat automatisme plots door afasie verstoord wordt, betekent het niet dat je dit automatisme direct kunt stoppen. Om in telegramstijl te spreken moet je dit een nieuwe spreekroutine opbouwen en dat kan heel ingewikkeld zijn, zeker in geval van hersenletsel. Intensief en herhalend oefenen is daarvoor nodig, maar dat is relatief dure therapie.\u201d<\/p>\n Digitaal jasje<\/p>\n SimpTell is een webgebaseerde afasietherapie en bestaat uit telegramstijloefeningen waar mensen met afasie deels z\u00e9lf thuis mee aan de slag kunnen om op ieder moment van de dag te kunnen oefenen. De logopedist kan dan de therapietijd veel beter besteden aan het leren toepassen van deze spreekstijl in het dagelijks leven.<\/p>\n Pons: \u201cZie het als de logopedist in een digitaal jasje. En dat is hard nodig want de logopedie staat onder druk. De wachtlijsten nemen aan alle kanten toe tot een onacceptabel niveau. Daar moet iets gebeuren. Logopedisten harder laten werken lukt niet, ze slimmer laten werken wel. [\u2026] We horen het terug van logopedisten: met weinig werk kun je door SimpTell veel effect bereiken.\u201d<\/p>\n Win-win<\/p>\n De wisselwerking tussen het bedrijfsleven en het onderzoek is een win-win. Ruiter: \u201cDoor mijn achtergrond neig ik veelal naar onderzoek dat klinisch toepasbaar is. Dat is bijvoorbeeld de ontwikkeling van SimpTell.\u201d Ze vindt het belangrijk dat dergelijke applicaties beschikbaar komen en blijven voor de klinische praktijk. \u201cDaarvoor is samenwerking met een commerci\u00eble partij, zoals Logoclicks, nodig. Met subsidie van Stitpro en steun vanuit het Radboud Fonds en crowdfunding hebben we dat kunnen realiseren. De data die SimpTell momenteel genereert, kan ik weer gebruiken voor onderzoek.\u201d<\/p>\n Ook Pons is trots op de samenwerking met onderzoekers van de Radboud Universiteit: \u201cMarina en haar collega\u2019s Ardi Roelofs en Vit\u00f3ria Piai zorgen vanuit de harde wetenschap voor een waardevol product. Wij brengen het bij de juiste mensen. Dat is een sterke combinatie.\u201d<\/p>\n Meer informatie over samenwerken met onderzoekers van de Radboud Universiteit vind je hier<\/a>.<\/p>\n