{"id":55233,"date":"2026-05-02T19:58:15","date_gmt":"2026-05-02T19:58:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/55233\/"},"modified":"2026-05-02T19:58:15","modified_gmt":"2026-05-02T19:58:15","slug":"wat-doet-schermtijd-met-je-brein-brankele-frank-legt-uit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/55233\/","title":{"rendered":"Wat doet schermtijd met je brein? Brankele Frank legt uit"},"content":{"rendered":"

Dat we massaal (te) veel tijd achter een scherm doorbrengen, staat buiten kijf. Maar wat doet dat eigenlijk met ons brein? Voor JAN’s offline-maand<\/a> ging ik in gesprek met neurobioloog, schrijver en podcastmaker Brankele Frank. Over concentratie, overprikkeling en waarom offline zijn misschien wel het nieuwe luxe is.<\/p>\n

Wat doet schermtijd met je brein?<\/p>\n

Het korte antwoord: dat weten we nog niet precies. ‘Het is een leuke vraag, maar geen makkelijke,’ zegt Frank. ‘De wetenschap is hier nog niet eenduidig over.’ Dat komt vooral doordat goed onderzoek lastig is op te zetten. ‘Je hebt in de wetenschap een controlegroep nodig, maar hoe maak je een groep mensen zonder schermtijd? Dat is eigenlijk bijna onmogelijk.’<\/p>\n

Toch zijn er duidelijke verbanden zichtbaar. Zo blijkt uit onderzoek dat jongeren die een hoge schermtijd hebben, gemiddeld minder sterk ontwikkeld kritisch denkvermogen laten zien. Ook op academische vaardigheden scoort Gen Z<\/a> lager dan eerdere generaties. Opvallend, zegt Frank, want historisch gezien ging elke generatie juist vooruit. ‘Dat is nu niet meer zo. En hoewel we geen direct causaal verband kunnen bewijzen, zie je wel dat die trend samenvalt met de opkomst van technologie in het onderwijs.’ <\/p>\n

Tegelijkertijd nuanceert ze het beeld. Schermen zijn niet per definitie slecht, maar het online leven biedt minder ruimte voor echte interactie. ‘Als je het heel plat slaat, is het leven offline over het algemeen beter voor je. Je hebt frictie nodig om te leren wat je zelf vindt.’<\/p>\n

Je concentratie is geen verloren zaak<\/p>\n

Veel mensen herkennen vast het hebben van moeite om een boek uit te lezen, of \u00fcberhaupt langere tijd gefocust te blijven. Volgens Frank is dat (gelukkig) geen onomkeerbaar probleem. ‘Je concentratievermogen is als een spier,’ legt ze uit. ‘Die moet je trainen.’ Wie gewend is aan korte, snelle prikkels zoals eindeloos scrollen, vindt het logischerwijs lastiger om de aandacht langere tijd ergens bij te houden.<\/p>\n

Maar dat betekent niet dat je het kwijt bent. ‘Als je jezelf traint, komt dat gewoon weer terug.’ Ik hoor ook heel vaak mensen zeggen dat ze wel willen lezen, maar gewoon geen concentratie meer hebben. Maar eigenlijk is dat hetzelfde als zeggen: ik wil wel 60 kilo optillen, maar ik heb er geen spieren voor.’ Klein beginnen helpt, zoals vijf minuten lezen in plaats van meteen een uur. Of een simpele ingreep zoals een boek op de wc leggen in plaats van op je telefoon zitten. ‘Dat soort kleine gewoontes maken echt verschil.’<\/p>\n

E\u00e9n belangrijke tip blijft overeind en dat is het uit het zicht leggen van je telefoon. ‘Zelfs als hij alleen in de buurt is, heeft dat al invloed op je concentratievermogen.’<\/p>\n

Waarom word je zo onrustig van je telefoon?<\/p>\n

Dat opgejaagde gevoel na een scrollsessie is geen toeval. Volgens Frank spelen meerdere factoren een rol. Allereerst is er de constante stroom notificaties die je aandacht opeist. ‘Aandacht kost energie,’ zegt ze. ‘En als je voortdurend moet schakelen, is dat vermoeiend.’<\/p>\n

Daarnaast komt er een constante stroom informatie op je af. Vaak zonder dat je daar controle over hebt. Hoe minder controle je ervaart, hoe meer stress dat oplevert. Social media voegen daar nog een extra laag aan toe: vergelijking. Je ziet continu succesverhalen en perfecte plaatjes. Daar ga je je automatisch toe verhouden en daar wordt niemand per se gelukkiger van.<\/p>\n

Ook fysiek gebeurt er iets. Wie naar een scherm kijkt, zit vaak ineengedoken. ‘Je hersenen registreren die spierspanning en relateren dat aan stress.’<\/p>\n

Lees ook: Waarom je je telefoon blijft checken en hoe je die vicieuze cirkel doorbreekt volgens psycholoog Debbie Been<\/a>.<\/p>\n

Maar waarom voelt scrollen soms juist fijn?<\/p>\n

Omdat het dat \u00f3\u00f3k kan zijn. ‘Je ziet soms gewoon leuke of interessante dingen,’ zegt Frank. ‘En je kunt makkelijk contact houden met anderen.’ Ook speelt afleiding een rol. ‘We zijn een beetje ontleerd om ons te vervelen. Even niets doen voelt al snel ongemakkelijk, en de telefoon biedt een snelle uitweg.’<\/p>\n

‘Het is ook een manier om niet alleen te hoeven zijn met je eigen gedachten,’ zegt Frank. ‘En dat kan soms confronterend zijn.’<\/p>\n

Is de schade te herstellen?<\/p>\n

Frank spreekt liever niet van schade als gevolg van te veel schermgebruik. Het gaat volgens haar eerder om vaardigheden die minder ontwikkeld zijn. Net als bij concentratie geldt dat wat je niet traint, verzwakt. Maar dat is omkeerbaar. Je kunt dat gewoon weer opbouwen, mits je daar bewust mee omgaat. Denk aan minder automatische schermmomenten, en stel vaker de vraag waar wil ik mijn aandacht eigenlijk aan besteden?<\/p>\n

Volgens Frank ligt daar ook een bredere maatschappelijke vraag. Altijd bereikbaar zijn was ooit handig, maar begint nu te wringen. ‘Misschien gaan we wel naar een nieuwe norm waarin offline zijn weer geaccepteerd, of zelfs gewenst, is.’<\/p>\n

Zo gebruik je je scherm ‘gezonder’<\/p>\n

Helemaal stoppen met schermen is niet realistisch en misschien ook helemaal niet nodig. Het gaat immers vooral om hoe je ze gebruikt. Frank pleit daarbij vooral voor meer focus. ‘Doe \u00e9\u00e9n ding tegelijk. Ga je een film kijken? Zorg ervoor dat dan echt alleen naar die film kijkt.’<\/p>\n

Verder adviseert ze alle notificaties uit te zetten en te overwegen om je scherm op grijstinten te zetten. ‘Ons brein is niet alleen gevoelig voor alle prikkels, maar ook voor al die kleuren op je scherm.’<\/p>\n

En gebruik je telefoon juist ook voor iets positiefs. Leer een taal of een muziekinstrument. ‘Dat helpt je om meer in je lichaam en zintuigen te zitten, in plaats van alleen in je hoofd. Vooral muziek maken is bij uitstek iets wat je helpt ontprikkelen.’<\/p>\n

Josephine verwijdert elk weekend sociale media: ‘Op rustige momenten greep ik al snel naar mijn telefoon’<\/a><\/p>\n

Overprikkeld? Dit helpt echt<\/p>\n

In haar boek Het grote ontprikkelboek duikt Frank dieper in het fenomeen overprikkeling. Volgens haar draait het niet alleen om de hoeveelheid prikkels, maar vooral om het gebrek aan regie. ‘Op een scherm komt alles passief op je af en bij een boek bepaal jij het tempo.’<\/p>\n

Volledig afsluiten is volgens haar niet de oplossing. Je hoeft jezelf niet op te sluiten in stilte. Dat kan juist averechts werken. Het is beter om actief andere prikkels op te zoeken. Bewegen, muziek maken of iets doen met je handen helpt om weer in balans te komen. <\/p>\n

\"Het<\/a>Lees ook <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dat we massaal (te) veel tijd achter een scherm doorbrengen, staat buiten kijf. Maar wat doet dat eigenlijk…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55234,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[27,26,25,14254,2949,6731,1374,39,41,42,46,40,14253,45,43,44],"class_list":{"0":"post-55233","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-wetenschap-en-technologie","8":"tag-be","9":"tag-belgie","10":"tag-belgium","11":"tag-brankele-frank","12":"tag-brein","13":"tag-offline","14":"tag-schermtijd","15":"tag-science","16":"tag-science-and-technology","17":"tag-scienceandtechnology","18":"tag-technologie","19":"tag-technology","20":"tag-wat-doet-schermtijd-met-je-brein","21":"tag-wetenschap","22":"tag-wetenschap-en-technologie","23":"tag-wetenschaptechnologie"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@be_nl\/116506755451694110","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55233"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55233\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55234"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}