Kangoeroes werden succesvolle grazers door een bijzondere truc: dik glazuur dat hun kiezen beschermde tegen slijtage.<\/p>\n
Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief<\/a>!<\/p>\n Kangoeroes hebben een andere evolutionaire weg gevolgd dan veel andere grote planteneters. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van Flinders University, gepubliceerd in Science<\/a>. Waar dieren als paarden en herten vaak lange kiezen ontwikkelden om gras te kunnen eten kozen kangoeroes evolutionair gezien voor iets anders: extra dik tandglazuur.<\/p>\n Van levensbelang<\/p>\n Dat lijkt misschien een klein detail. Maar voor een planteneter kan het verschil tussen sterke en versleten tanden letterlijk van levensbelang zijn. Gras eten is namelijk hard werk voor een gebit. De sprieten bevatten vaak kleine deeltjes silica. Ook zit er vaak stof en zand op. Samen werken die als een soort schuurpapier. Wie daar elke dag op kauwt, slijt zijn kiezen snel af.<\/p>\n Leestip:\u00a0Grootste kangoeroe ooit ontdekt in Australi\u00eb<\/a><\/p>\n \u201cHet eten van gras laat tanden sneller slijten dan het eten van veel andere planten\u201d, zegt<\/a> hoofdonderzoeker Aidan Couzens van Flinders University. \u201cVoor planteneters is dat een groot probleem. Zonder goede tanden kunnen ze niet eten, en dat kan al snel fataal worden.\u201d<\/p>\n Bij veel grazende zoogdieren leidde dit probleem tot het ontstaan van lange kiezen met veel ingewikkelde ribbels. Denk aan hoefdieren zoals herten en paarden. Hun tanden zijn gebouwd om van links naar rechts te malen. Bij kangoeroes werkt dat anders. Zij kauwen meer verticaal: hun kiezen snijden het voedsel als het ware van boven naar beneden.<\/p>\n Juist daardoor lag een andere oplossing voor de hand. De onderzoekers ontdekten dat de kiezen van kangoeroes niet langer werden, maar sterker. Ze kregen dikker glazuur, vooral op de snijranden van de kiezen. Dat glazuur werkt als een harde beschermlaag.<\/p>\n Dikker tandglazuur<\/p>\n De ontdekking werd gedaan met behulp van r\u00f6ntgenscans. De onderzoekers gebruikten micro-CT-scans om in moderne en fossiele tanden te kijken. Zo konden ze meten hoe dik het tandglazuur was zonder daarbij de tanden te beschadigen. Ook bekeken ze de gegevens van 41 fossiele vindplaatsen.<\/p>\n Daaruit kwam een duidelijk patroon naar voren. Vanaf het Laat-Mioceen werd het tandglazuur van kangoeroes geleidelijk dikker. Die periode viel samen met de uitbreiding van drogere gebieden in Australi\u00eb. In zulke landschappen werden grassen belangrijker als voedselbron. Kangoeroes pasten zich dus stap voor stap aan een schurend dieet aan.<\/p>\n Nutcracker man<\/p>\n De onderzoekers vonden nog iets anders. Het tandglazuur van grazende kangoeroes blijkt in veel gevallen bijna net zo sterk als het tandglazuur van sommige menselijke voorouders, zoals Paranthropus. Die wordt ook wel \u2018de notenkraker\u2019 genoemd, vanwege zijn krachtige kaken en dik tandglazuur.<\/p>\n Volgens medeonderzoeker professor Gavin Prideaux is dat interessant voor het begrijpen van onze eigen evolutie. \u201cEr is een discussie gaande over de vraag of menselijke voorouders dik glazuur hadden om grasachtige planten te eten, of om tanden te beschermen bij het kraken van noten\u201d, zegt hij. \u201cOnze resultaten steunen het idee dat tandslijtage door voedsel een belangrijke rol speelde.\u201d<\/p>\n Enorme opkomst<\/p>\n Toch was de dikke glazuurlaag waarschijnlijk niet de enige reden voor het evolutionaire succes van kangoeroes. Vroeger leefden er in Australi\u00eb ook andere grote planteneters. Sommige waren verwant aan wombats en hadden tanden die meer leken op die van hoefdieren. Zij leken goed gebouwd voor een leven als grazer. Veel van deze groepen stierven uit voordat graslanden echt belangrijk werden.<\/p>\n Waarom dat gebeurde is nog niet duidelijk. Volgens de onderzoekers speelde concurrentie met kangoeroes mogelijk een rol. Die waren toen al goed aangepast aan droge gebieden en hadden op die manier mogelijk een evolutionair voordeel te pakken. Maar wat de oorzaak ook was: toen die andere groepen verdwenen kwam daarbij ruimte vrij. Kangoeroesoorten konden daardoor aan een enorme opkomst beginnen.<\/p>\n Dat maakt de evolutie van kangoeroes bijzonder. Op noordelijke continenten wonnen vooral hoefdieren de strijd om de graslanden. In Australi\u00eb gebeurde het tegenovergestelde: daar werden juist dieren met een verticale kauwbeweging succesvol.<\/p>\n Volgens Couzens laat het onderzoek dan ook zien dat evolutie niet altijd voorspelbaar is. \u201cHet hebben van de juiste aanpassingen is op zichzelf geen garantie voor succes\u201d, zegt hij. \u201cEr moeten ook andere factoren meezitten. Een zekere mate van geluk hoort daar ook bij.\u201d<\/p>\n Daarmee laat het onderzoek zien dat dezelfde uitdaging op verschillende plekken tot heel andere oplossingen kan leiden. Gras eten vraagt overal om sterke kiezen. Maar hoe soorten die uitdaging het hoofd bieden kan uiteindelijk flink verschillen.<\/p>\n We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook\u00a0Wetenschappers lichten kleine kangoeroes op en blijken daar zo goed in, dat ze nu ook olifanten voor de gek willen gaan houden<\/a> en\u00a0Lang niet alle kangoeroes hupten, sommige familieleden liepen net zoals wij<\/a> . Of lees dit artikel:\u00a0De poep van kangoeroes kan de methaanuitstoot van koeien verminderen<\/a> .<\/p>\n