Een zeldzame fruitvlieg uit Afrika blijkt een minder groot evolutionair raadsel te zijn dan gedacht.<\/p>\n
Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief<\/a>!<\/p>\n Fruitvliegen kennen we vooral van de fruitschaal. De fruitvliegsoort Drosophila enhydrobia doet echter alles anders. De larven van deze soort leven volledig onder water, specifiek in snelstromende Afrikaanse beekjes. Daar jagen ze actief op andere insectenlarven.<\/p>\n Onderzoekers van de University of Lund hebben nu bijna het hele genoom van deze bijzondere fruitvlieg in kaart gebracht. Dat is op zichzelf al een hele prestatie: de soort is sinds 1981 niet meer in het wild gezien. Voor hun onderzoek moesten de wetenschappers daarom uitwijken naar een museum in Z\u00fcrich. Daar vonden ze een oud exemplaar.<\/p>\n \u201cHet gaat om een fruitvlieg die zijn leefwijze helemaal heeft omgegooid\u201d, zegt<\/a> bioloog Marcus Stensmyr. \u201cDeze soort heeft het eten van rottend fruit en gist achter zich gelaten. In plaats daarvan heeft de soort zich ontwikkeld tot een roofdier die alleen voorkomt in stromend water.\u201d Het onderzoek is te vinden in Current Biology<\/a>.<\/p>\n Stamboom<\/p>\n Het oude museumdier bleek verrassend veel te kunnen vertellen. Met moderne DNA-technieken haalden de onderzoekers erfelijk materiaal uit het insect zonder het museumdier daarbij te beschadigen. Daarna konden ze het DNA vergelijken met dat van andere fruitvliegen. Zo maakten ze een soort familiestamboom.<\/p>\n Daaruit kwam iets verrassends naar voren: de soort behoort tot een groep fruitvliegen die al sterk verbonden is met vochtige plekken, zoals oevers en gebieden langs stromend water. De keuze voor water lijkt dus niet vanuit het niets te komen. Echter is de soort dus wel de meest \u2018extreme\u2019 versie van dat concept: in tegenstelling tot verwante soorten is D. Enhydrobia zo ge\u00ebvolueerd dat de larven hiervan niet alleen in de buurt van water leven, maar dus ook in het water.<\/p>\n \u201cWat eerst leek op een evolutionair mysterie bleek een extreme uitwerking te zijn van iets dat al bestond\u201d, zegt Stensmyr. \u201cDat maakt het verhaal begrijpelijker en fascinerender.\u201d<\/p>\n Gereedschapskist<\/p>\n Ook in het genoom zagen de onderzoekers sporen van deze bijzondere leefstijl. De fruitvlieg heeft minder genfamilies die te maken hebben met reuk, smaak, de stofwisseling en het verwerken van schadelijke stoffen. Dat resultaat past volgens hen bij een dier dat in een hele specifieke omgeving leeft en een beperkt menu heeft.<\/p>\n Toch betekent minder niet meteen slechter. De overgebleven zintuiggenen lijken juist sterker gespecialiseerd te zijn. Teamlid Hamid Ghanavi vergelijkt het met een gereedschapskist. \u201cHet is alsof de soort minder gereedschappen heeft\u201d, zegt hij. \u201cMaar het gereedschap dat de soort wel heeft is veel beter afgesteld op het overleven in deze omgeving.\u201d<\/p>\n Kijktip: Waarom we allemaal op fruitvliegen lijken | Video<\/a><\/p>\n Dat is volgens de onderzoekers logisch. Een gewone fruitvlieg moet veel geuren kunnen herkennen: denk aan gist, fruit en schimmels. De larven van D. enhydrobia moeten echter ergens anders goed in zijn: zij moeten onder water prooien vinden en overleven in snelstromend water. Daar zijn andere zintuigen en andere aanpassingen voor nodig.<\/p>\n De larven hebben volgens de onderzoekers daarom \u2018haakachtige structuren\u2019 waarmee ze zich kunnen vasthouden aan natte stenen. Ook hebben ze aangepaste ademhalingsstructuren, vermoedelijk om onder water te kunnen leven.<\/p>\n Museumcollecties<\/p>\n Het onderzoek laat daarmee vooral zien hoe flexibel evolutie kan zijn: zelfs een eenvoudige fruitvlieg kan uiteindelijk veranderen in een onderwaterroofdier. Daarnaast laat het onderzoek ook zien hoeveel we nog kunnen leren van museumcollecties. Veel collecties zitten vol met dieren en planten die op het eerste gezicht niet zo bijzonder lijken. Dit onderzoek laat zien dat ze soms toch nog hele bijzondere verhalen te vertellen hebben.<\/p>\n We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook\u00a0Kiezen tussen pest en cholera: zonder PFAS zijn muggennetten minder effectief<\/a> en\u00a0Het gesimuleerde brein van een fruitvlieg heeft nu een gesimuleerd lichaam<\/a> . Of lees dit artikel:\u00a0Niet zingen, maar braken: wetenschappers veranderen liefdesleven van fruitvlieg radicaal door slechts een enkel gen te activeren<\/a> .<\/p>\n