Jullie vragen worden beantwoord door meteoroloog Reinout van den Born van website weerverteller.nl en klimaatexpert bij het KNMI Carine Homan.<\/p>\n
1. Wat is een El Ni\u00f1o? En hoe ontstaat er een?<\/p>\n
El Ni\u00f1o is een eens in de 2 tot 7 jaar terugkerende warme zeestroom langs de evenaar in de Stille Oceaan. Het natuurverschijnsel duurt gemiddeld 9 tot 12 maanden en speelt zich af tussen Zuid-Amerika aan de ene kant, met name Peru en Ecuador, en Australi\u00eb en Indonesi\u00eb aan de andere kant.<\/p>\n
Om te begrijpen hoe El Ni\u00f1o ontstaat, helpt het om eerst de normale situatie te kennen. “Normaal komt er koud water omhoog aan de kust van Peru, en dat wordt door de oostenwind richting Indonesi\u00eb en Australi\u00eb getransporteerd”, legt klimaatexpert Homan uit. Door El Ni\u00f1o verandert dat. “Die oostenwind zwakt af, waardoor het koude water minder omhoog komt en het zeewater aan het opervlakte als geheel opwarmt. En daardoor veranderen ook de weerspatronen.”<\/p>\n
Als het zeewater een halve graad warmer is, spreek je van een El Ni\u00f1o. Op dit moment zitten we daar al ongeveer op.klimaatexpert Carine Homan<\/p>\n
Meteoroloog Reinout van den Born beschrijft hoe dat proces verder verloopt: “Een hoeveelheid warm water die al een tijdje onder het zeeoppervlak op transport is gezet richting Zuid-Amerika, botst daar tegen het continent aan en welt dan op. En stroomt dan met de oostelijke wind weer naar het westen terug. Zo wordt het in een steeds groter gebied heel warm zeewater.”<\/p>\n
We spreken officieel van een El Ni\u00f1o als het zeewater meer dan 0,5 graden Celsius warmer is dan normaal, gedurende meerdere maanden achter elkaar. Homan legt uit wat die grens betekent: “Als de index een halve graad warmer is, spreek je van een El Ni\u00f1o. Op dit moment zitten we daar al ongeveer op.”<\/p>\n
“Een normale El Ni\u00f1o zit vaak tussen een halve en anderhalve graad”, voegt Van den Born toe. “Maar er zijn voor dit jaar berekeningen die richting 3,5 graden gaan. Dat is een heel groot verschil.”<\/p>\n
De naam El Ni\u00f1o betekent in het Spaans ‘het kerstkind’, omdat het hoogtepunt van het verschijnsel vaak rond kerst valt.<\/p>\n
Naast El Ni\u00f1o bestaat ook nog La Ni\u00f1a, de twee zijn elkaars tegenpolen. “La Ni\u00f1a’s doen in grote lijnen het tegenovergestelde”, zegt Van den Born. Bij El Ni\u00f1o is het zeewater warmer dan normaal; bij La Ni\u00f1a juist kouder. In normale omstandigheden waait er langs de evenaar een oostenwind die koud water richting Australi\u00eb en Indonesi\u00eb drijft.<\/p>\n
Bij El Ni\u00f1o zwakt die wind af, waardoor het koude water minder omhoog komt en de zee opwarmt. Na een El Ni\u00f1o volgt er regelmatig een La Ni\u00f1a, soms wel 2 \u00e0 3 jaar lang.<\/p>\n
2. Hoe kunnen we nu al weten dat er een El Ni\u00f1o gaat komen?<\/p>\n
El Ni\u00f1o is zo bepalend voor het wereldweer dat het zeegebied in de Stille Oceaan continu in de gaten wordt gehouden. “Dat hele stuk zee ligt vol met boeien”, zegt Van den Born. “Daar wordt voortdurend de watertemperatuur gemeten, niet alleen aan het oppervlak maar ook op grote diepte. En verder wordt er met satellieten naar gekeken.”<\/p>\n
Zodra wetenschappers zien dat er onder het oppervlak een grote hoeveelheid warm water richting Zuid-Amerika beweegt, weten ze dat er een El Ni\u00f1o aankomt. “Dat zie je al maanden van tevoren aankomen.”<\/p>\n
Klimaatexpert Homan bevestigt dat beeld. “Je ziet al in de waarnemingen dat de temperatuur voor de kust van Peru aan het toenemen is. En eerder dit jaar waren er ook al vaker westenwinden in plaats van oostenwinden.” De kans dat er daadwerkelijk een El Ni\u00f1o komt, schat zij aan de hand van modellen op ongeveer 95 procent.<\/p>\n
Over hoe sterk die El Ni\u00f1o uiteindelijk wordt, lopen de verwachtingen uiteen. Homan wijst op de meest recente cijfers: het Europese klimaatinstituut Copernicus schat de kans op een sterke El Ni\u00f1o al op 75 procent, het Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) op 65 procent. Van den Born ziet de signalen ook duidelijk: “Naarmate we er dichterbij komen, worden de verwachtingen steeds zekerder. Maar ook steeds warmer. Er wordt nu een El Ni\u00f1o verwacht die mogelijk gewoon de allersterkste ooit wordt.”<\/p>\n
Homan is voorzichtiger. In het voorjaar zijn voorspellingen altijd onzeker, legt ze uit. “Pas vanaf juni kun je met meer zekerheid zeggen hoe sterk hij wordt. Dus ik wil nog even afwachten.” Wetenschappers noemen die onzekere periode volgens de klimaatexpert ook wel de ‘spring predictability barrier’: een soort drempel waarna de verwachtingen een stuk betrouwbaarder worden.<\/p>\n
“Het zou heel goed kunnen dat dit de zwaarste El Ni\u00f1o wordt die wij ooit hebben meegemaakt. Daarom is er best wel wat spanning en opwinding in de wetenschappelijke wereld op dit moment.” Wat die mogelijke allersterkste ooit kan betekenen, maakt Van den Born duidelijk met een historische vergelijking. Tussen 1876 en 1878 zorgde een vergelijkbare combinatie van factoren voor hongersnoden op meerdere continenten tegelijk.<\/p>\n
“We krijgen dit jaar mogelijk dezelfde combinatie van factoren”, zegt hij. Maar hij benadrukt ook de onzekerheid: “Als het ergens nat wordt, hoe nat wordt het dan? Als het ergens droog wordt, hoe droog wordt het dan? En hoe zijn wij tegenwoordig opgewassen tegen dat soort situaties?” Daarmee is 2026 voor wetenschappers een soort testjaar.<\/p>\n
3. Heeft El Ni\u00f1o gevolgen voor het weer in Nederland?<\/p>\n
El Ni\u00f1o heeft grote gevolgen voor het weer over de hele wereld. “Je kunt zeggen dat het op heel veel plekken waar het normaal veel regent heel droog wordt, en andersom”, legt Van den Born uit. “Het lokt allerlei extreme situaties uit die ook veel schade opleveren.” Zo wordt het in Australi\u00eb en Indonesi\u00eb heel droog, met bosbranden tot gevolg. In Oost-Afrika valt er juist veel regen. “Als het dan gaat regenen, heb je ook meteen overstromingen en het uitbreken van ziektes.”<\/p>\n
Voor Nederland zijn de directe gevolgen minder groot. “Nederland en Europa liggen vrij ver weg van het El Ni\u00f1o-gebied, eigenlijk het verste weg als je wereldwijd kijkt”, zegt Van den Born. Toch signaleert hij een aantal mogelijke effecten. “Je ziet dat de straalstroom bij Europa wat sterker wordt, wat met name in de herfst en winter extra regen oplevert.”<\/p>\n
Daarnaast is er een ander risico: “De kans op een droge en hete zomer is wat groter. En wat voor ons nog het meest bedreigend zou zijn, dat zou zo’n hete droge zomer zijn.” Als het lang droog is, kunnen we te maken krijgen met watertekort en branden.<\/p>\n
Homan is op dit punt een stuk nuchterder. Volgens haar heeft El Ni\u00f1o in Nederland “eigenlijk nauwelijks” effect. Na een El Ni\u00f1o is de kans op een iets nattere lente iets groter, maar dat effect is klein. “Je moet er niet te veel geld op inzetten”, zegt ze. Er zijn wat kleine effecten elders in Europa zoals een iets grotere kans op een koude winter in Scandinavi\u00eb maar die zijn allemaal beperkt. Hoe sterker de El Ni\u00f1o, hoe groter de doorwerking wereldwijd, maar voor Nederland blijft de extra invloed volgens Homan gering.<\/p>\n
Voor de Nederlandse Caribische eilanden zijn de gevolgen anders. “Doordat het in Zuid-Amerika veel natter wordt, is er een compenserende beweging die ervoor zorgt dat het Caribisch zeegebied veel rustiger en droger wordt”, legt Van den Born uit. “Bij de Cariben moet je rekenen op droger weer en als gevolg daarvan ook hogere temperaturen.”<\/p>\n
De kans op orkanen neemt er juist af. Door de veranderde luchtcirculatie boven de oceaan neemt de wind toe, en dat heeft een direct gevolg voor orkanen. Homan legt uit waarom: “Als er meer wind is, heb je ook meer windschering het verschil tussen wind aan het oppervlak en wind hoger in de lucht. En als je een orkaan wil hebben, moet er niet te veel windschering zijn. Dan waait zo’n bui te makkelijk uit elkaar.”<\/p>\n
4. Is er een verband tussen El Ni\u00f1o en klimaatverandering?<\/p>\n
Een El Ni\u00f1o komt bovenop de klimaatverandering die er al is. “Dat maakt dat het weer nog extremer kan worden in een jaar waarin je een El Ni\u00f1o hebt”, zegt Homan van het KNMI. Een droogte wordt dan droger, een overstroming natter.<\/p>\n
De twee verschijnselen stapelen zich als het ware op elkaar. “Er zijn tekenen dat er wat vaker sterke El Ni\u00f1o’s zouden kunnen komen, maar andere modellen en wetenschappers spreken dat weer tegen. Of klimaatverandering de frequentie of de intensiteit van El Ni\u00f1o verandert, dat weten we eerlijk gezegd nog niet zo goed.”<\/p>\n
De link tussen klimaatverandering en El Ni\u00f1o zelf is volgens Van den Born vooral zichtbaar in de temperatuur. “Doordat de zee\u00ebn steeds warmer worden, worden de El Ni\u00f1o’s ook steeds warmer. Dat is de link met klimaatverandering.” Of El Ni\u00f1o daardoor ook vaker voorkomt, daar is hij duidelijk over: wetenschappers hebben niet het gevoel dat er meer El Ni\u00f1o’s zijn dan vroeger. “Ze worden wel warmer.”<\/p>\n
5. Wat zijn de gevolgen voor zeedieren?<\/p>\n
Voor de kust van Zuid-Amerika kan het zeewater tijdens El Ni\u00f1o in korte tijd 5 tot 10 graden warmer worden. Dat heeft grote gevolgen. “Het zeeleven dat daar is, is helemaal niet gemaakt voor die temperaturen. Dat trekt weg. Alle vissen waar vissers op vissen zijn er dan ineens niet meer. Dan zitten mensen totaal zonder werk”, zegt Van den Born.<\/p>\n
De vissen trekken weg naar koelere wateren. Dieren die zich niet kunnen verplaatsen hebben het een stuk lastiger. “Die hebben het natuurlijk veel zwaarder. Dat zal ongetwijfeld ook sterfte tot gevolg hebben, maar de meeste trekken gewoon weg.” Gelukkig is het tijdelijk. “El Ni\u00f1o’s bestaan al zolang als de mensheid er is”, zegt Van den Born. “Op het moment dat het water daar weer afkoelt, komen ze gewoon weer terug.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jullie vragen worden beantwoord door meteoroloog Reinout van den Born van website weerverteller.nl en klimaatexpert bij het KNMI…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":68464,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[34],"tags":[27,26,25,35,36,17003,1443,8631,4932,3595,37],"class_list":["post-68463","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-zakelijk","tag-be","tag-belgie","tag-belgium","tag-business","tag-commercial","tag-el-nino","tag-klimaat","tag-klimaat-en-energie","tag-natuur","tag-weer","tag-zakelijk"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@be_nl\/116628243566036749","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68463"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68463\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}