Vanuit Leiden zijn Rodrigo Ochigame en David Holmes betrokken. \u2018We hebben maandenlang gewerkt aan de verklaring en geprobeerd verschillende perspectieven samen te brengen tot gedeelde uitgangspunten. Ondanks die verschillen bereikten we overeenstemming over de belangrijkste punten,\u2019 zegt Ochigame, mede-organisator van de Lorentz-workshop waar het idee voor de verklaring ontstond (zie kader onderaan).<\/p>\n
![\"\"\/](\"https:\/\/www.universiteitleiden.nl\/binaries\/content\/gallery\/ul2\/main-images\/science\/nieuws\/2026\/6\/lorentz-workshop-leiden-declaration-ochigame.jpg\/lorentz-workshop-leiden-declaration-ochigame.jpg\/d700xvar\")
<\/p>\n
De workshop in het Lorentz Center (zie kader onderaan) waar de Leiden Declaration ontstond. In het midden van de voorste rij zitten Rodrigo Ochigame (links) en Mateja Jamnik (University of Cambridge, rechts), beiden medeauteurs van de Declaration en organisatoren van de workshop.<\/p>\n
Wiskunde draait om menselijk begrip<\/p>\n
Peter Scholze, directeur van het Max Planck Institute for Mathematics en winnaar van de prestigieuze Fields Medal, noemt de Leiden Declaration \u2018een prachtige verklaring die precies op het juiste moment komt\u2019.<\/p>\n
\u2018Het doel van wiskundig onderzoek is menselijk begrip van wiskunde. Wiskunde kan daarom alleen bloeien binnen een gemeenschap van menselijke onderzoekers. Het is cruciaal om die gezamenlijke geest te behouden.\u2019<\/p>\n
Gebrek aan afspraken over verantwoord gebruik<\/p>\n
De verklaring roept niet op om AI uit de wiskunde te bannen, maar pleit wel voor duidelijke gemeenschappelijke normen voor het gebruik ervan. AI \u00a0schrijft al mee aan artikelen, genereert bewijzen, en helpt bij peer review. Volgens de auteurs is de uitdaging om ervoor te zorgen dat de technologie de discipline versterkt, in plaats van blijvende schade aan te richten.<\/p>\n
De verklaring ontvangt offici\u00eble steun van de International Mathematical Union (IMU). Vicevoorzitter Ulrike Tillmann schrijft: ‘We nemen de snelle ontwikkeling en impact van AI op ons vakgebied zeer serieus: het opent nieuwe en spannende mogelijkheden, maar het roept ook vragen op die niet ononderzocht mogen blijven. De IMU benadrukt met haar onderschrijving dat de toekomst van wiskundig onderzoek menselijk oordeel vereist, en moet steunen op eerlijke, transparante praktijken en gedeelde waarden binnen de wereldwijde wiskundige gemeenschap. Wiskunde is en blijft een diep menselijke onderneming’.<\/p>\n
Vijf risico’s van AI voor de wiskunde<\/p>\n
De verklaring benoemt vijf bedreigingen voor de wiskunde.<\/p>\n
1.\u00a0\u00a0 \u00a0Onbetrouwbare resultaten
Wiskunde draait om sluitende bewijzen die zorgen voor helder inzicht. AI produceert soms echter \u2018bewijzen\u2019 die overtuigend lijken, maar bijna onzichtbare fouten bevatten.\u00a0<\/p>\n
2.\u00a0\u00a0 \u00a0Gebrek aan bronvermelding en schending van auteursrecht
AI-modellen produceren vaak resultaten zonder te verwijzen naar het menselijke werk waarop ze voortbouwen. Dat roept vragen op over erkenning en auteursrecht.<\/p>\n
3.\u00a0\u00a0 \u00a0Afhankelijkheid en ongelijkheid
Er dreigt een situatie waarin wiskundigen afhankelijk worden van dure AI-technologie en grote rekenkracht om nog concurrerend onderzoek te kunnen doen. Dat kan de ongelijkheid tussen onderzoekers vergroten.<\/p>\n
4.\u00a0\u00a0 \u00a0Overdreven claims
Persberichten of blogs doen regelmatig grote uitspraken over AI zonder grondige wetenschappelijke toetsing. Daardoor worden de mogelijkheden van AI overschat en de menselijke bijdragen onderschat.<\/p>\n
5.\u00a0\u00a0 \u00a0Verlies van autonomie
Wanneer technische haalbaarheid of commerci\u00eble belangen de richting van het onderzoek gaan bepalen, dreigt de wiskunde controle over haar eigen onderzoeksagenda te verliezen.
\u00a0<\/p>\n
Wat kunnen wiskundigen doen?<\/p>\n
De verklaring door verschillende voorstellen om deze risico\u2019s te beperken. Daarbij staat transparantie voorop: onderzoekers moeten duidelijk maken welke AI-tools, prompts en methodes zij hebben gebruikt. Daarbij is AI enkel een hulpmiddel, geen auteur: menselijke onderzoekers blijven altijd eindverantwoordelijk voor de inhoud van hun werk, inclusief correcte bronvermelding.<\/p>\n
Daarnaast roepen de auteurs wiskundigen op om actief deel te nemen aan het publieke debat over AI, zich te verdiepen in nieuwe technologie\u00ebn en kritisch na te denken over de ethische gevolgen van de tools die zij gebruiken.<\/p>\n
\u2018Onnauwkeurige AI-teksten zijn goedkoop en snel te produceren. Daardoor dreigt de wetenschappelijke literatuur overspoeld te raken met resultaten die simpelweg niet kloppen. Die fouten kunnen zich vervolgens verder verspreiden wanneer nieuw onderzoek voortbouwt op een verkeerde basis.\u2019- Leslie Ann Goldberg, head of computer science at the University of Oxford.<\/p>\n
Nieuwe richtlijnen voor de academische wereld<\/p>\n
Onderzoeksinstellingen en wetenschappelijke tijdschriften moeten duidelijke richtlijnen ontwikkelen \u00a0voor AI-gebruik, inclusief auteurschap, transparantie, peer review en intellectueel eigendom. <\/p>\n
Volgens de auteurs is gezamenlijke actie noodzakelijk. Individuele onderzoekers staan vaak zwak tegenover grote technologiebedrijven. Instellingen kunnen helpen door gezamenlijke standaarden, juridische ondersteunen en gedragscodes voor samenwerking met de techindustrie.<\/p>\n
Ook overheden en bedrijven spelen een rol<\/p>\n
Volgens de verklaring moeten overheden de AI-sector beter reguleren en investeren in publieke alternatieven voor commerci\u00eble AI-technologie. Zo wordt voorkomen dat te veel macht in handen komt van private bedrijven.<\/p>\n
Samenwerkingen met bedrijven moeten bovendien voldoen aan dezelfde normen die gelden voor academisch onderzoek.<\/p>\n
Breder dan de wiskunde<\/p>\n
Hoewel de verklaring zich richt op de wiskunde, benadrukken de auteurs dat vergelijkbare vraagstukken spelen in andere vakgebieden en creatieve sectoren. De discussie raakt daarmee aan een bredere vraag: hoe behouden we controle, betrouwbaarheid en erkenning in een snel veranderend technologisch landschap?<\/p>\n
De boodschap van de Leiden Declaration is duidelijk: AI biedt grote kansen, maar zonder duidelijke keuzes en gezamenlijke verantwoordelijkheid kan het de fundamenten van de wetenschap onder druk zetten. Volgens de auteurs is dit daarom precies het moment om samen nieuwe spelregels af te spreken.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/be-nl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/lorentz-workshop-leiden-declaration-robert-dijkgraaf.jpg\")
<\/p>\n
Van workshop naar verklaring<\/p>\n
Het idee voor de verklaring ontstond tijdens de NIAS-Lorentz Workshop \u2018Mechanization and Mathematical Research\u2019 in september 2025 in Leiden. Tijdens die bijeenkomst spraken wetenschappers over de gevolgen van snelle technologische ontwikkelingen voor de praktijk van de wiskunde.<\/p>\n
Aan de workshop namen ongeveer zestig onderzoekers uit tien landen deel, onder wie wiskundigen, computerwetenschappers en onderzoekers uit de geestes- en sociale wetenschappen. Ook vond er een openbaar symposium plaats.\u00a0
De Leiden Declaration is vervolgens opgesteld door een werkgroep van zestien deelnemers, onder leiding van Jim Portegies van de Technische Universiteit Eindhoven en in overleg met een brede groep mensen uit de internationale wiskundegemeenschap.
De auteurs zijn Jarod Alper (Universiteit van Washington), Michael Barany (Universiteit van Edinburgh), Alain Chavarri Villarello (Vrije Universiteit Amsterdam), Sander Dahmen (Vrije Universiteit Amsterdam), Walter Dean (Universiteit van Warwick), Karthik Ganapathy (Universiteit van Californi\u00eb, San Diego), Michael Harris (Columbia University), David Holmes (Universiteit Leiden), Mateja Jamnik (Universiteit van Cambridge), Steven Kelk (Universiteit Maastricht), Bryna Kra (Northwestern University), Ursula Martin (Universiteit van Oxford), Bartosz Naskr\u0119cki (Adam Mickiewicz-universiteit en Technische Universiteit Warschau), Rodrigo Ochigame (Universiteit Leiden), Jim Portegies (Technische Universiteit Eindhoven) en Johannes Schmitt (ETH Z\u00fcrich).<\/p>\n
Delen op Facebook<\/a>
\nDelen via Bluesky<\/a>
\nDelen op LinkedIn<\/a>
\nDelen via WhatsApp<\/a>
\nDelen via Mastodon<\/a><\/p>\n