Optoppen en afknijpen – De Groene Amsterdammer

Het regeerakkoord is een integrale vertaling van het rapport Wennink: zoveel mogelijk publiek geld richting bedrijven, en zoveel mogelijk regels voor bedrijven afschaffen.

Zullen we de term ‘middenkabinet’ of zelfs ‘centrumrechts’ nu eindelijk echt begraven? Als het over geld gaat zit het regeerakkoord van de aanstaande coalitie van D66, CDA en VVD vrij simpel in elkaar. Om niet te zeggen plat. Het kabinet heeft negentien miljard euro nodig voor defensie en haalt daarvoor tien miljard weg bij de zorg en bijna 6,5 bij de sociale zekerheid: de WW, de arbeidsongeschiktheid en door het verhogen van de pensioenleeftijd. Vanaf 2033 wordt iedere stijging van de levensverwachting een op een doorvertaald: een jaar langer leven betekent een jaar langer werken.

In dezelfde week dat ASML een recordwinst van bijna tien miljard euro bekendmaakte en ING een winst van zes miljard euro, meldt het aanstaande kabinet trots dat ze de winstbelasting niet verhoogt en grote vermogens ongemoeid laat. Wie in deze tijd het geld niet haalt waar het zit, gebruikt de defensieuitgaven eenvoudigweg als smoes om eindelijk weer eens lekker huis te houden in de publieke voorzieningen. Iets wat afgelopen jaren (‘bestaanszekerheid!’, ‘de urine loopt bij ouderen langs de benen!’) door maatschappelijke druk niet mogelijk was.

Het regeerakkoord is verder een integrale vertaling van het rapport Wennink: zoveel mogelijk publiek geld richting bedrijven, en zoveel mogelijk regels voor bedrijven afschaffen. Alle belastingkortingen voor het bedrijfsleven blijven behouden, ook de regelingen die volgens het ministerie van Financiën en de Rekenkamer geen enkel maatschappelijk doel dienen.

Populistische symboolpolitiek wordt niet geschuwd. Zo moeten er jaarlijks ‘minimaal vijfhonderd’ regels geschrapt of vereenvoudigd. Het staat heldhaftig, maar aantallen zeggen in dit geval niks. Ook de maatregelen rond wonen gaan vrijwel alleen over het afschaffen van regels. Geld komt er nauwelijks, ook niet voor woningcorporaties. Zij krijgen vanaf 2028 een fooi van 250 miljoen (dat zijn omgerekend nog niet eens duizend woningen). Terwijl juist zij zouden kunnen zorgen voor betaalbare woningen.

Waar ruimtelijke ordening de afgelopen jaren eindelijk weer een beetje serieus werd genomen, doet het aanstaande kabinet het omgekeerde. Voortaan mag ook iedere tuin volgebouwd worden (voor mantelzorg en familie, maar dat zijn ruime begrippen) en mag er vrijwel onbegrensd worden ‘opgetopt’ en aangebouwd. De projectontwikkelaars juichen. Ook ontwikkelaars van recreatieparken zijn spekkoper: recreatiewoningen zijn voortaan permanent bewoonbaar, hoe belabberd de kwaliteit ook is en hoe erg dat ook is voor de omliggende natuur. En laat dat nou precies zijn waar de Roompotten en Europarcs van deze wereld al heel lang op anticiperen.

Beslissingsruimte voor gemeenten, bijvoorbeeld als het om bouwen of milieu gaat, is er in de toekomst nauwelijks meer. De politieke kleur van gemeenten zal er minder toe doen: het rijk bepaalt. Grootschalige datacenters mogen niet meer geweigerd worden, want Nederland moet vooropgaan in de AI-race. Nederland moet ‘de sterkste economie van Europa’ worden, ‘met het beste investeringsklimaat’. Hoezo Europese samenwerking of afstemming? Wínnen willen we.

De nieuwe coalitie vertrouwt erop dat de meeste mensen slecht zijn in het beoordelen van de hoeveelheid ‘nullen’. Zo bleef het CDA bij de presentatie van het akkoord herhalen dat er een ‘gemeenschapsfonds’ komt. Een fonds van tweehonderd miljoen, oftewel elf euro per burger. Terwijl ondertussen het eigen risico wordt verhoogd en er wordt bezuinigd op de ouderenzorg, de steun gehandicapten en de thuiszorg. Zogenaamd omdat er anders een ‘zorginfarct’ dreigt (blijkbaar vindt men het een te slecht verhaal dat het voor defensie is). Het kan niet vaak genoeg gezegd: het is een mythe dat de zorgkosten anders ontploffen. De afgelopen vijftien jaar namen de zorgkosten niet toe.

Het afknijpen van de sociale zekerheid moet niet alleen miljarden opleveren maar er ook voor zorgen dat mensen sneller en zonder kapsones aan het werk gaan. Dat drukt de lonen. En dat is weer goed voor de ASML’s en ING’s van deze wereld. Opmerkelijk is dat de vakbeweging van harte wordt uitgenodigd om mee te denken over de afbraak van zowel de sociale zekerheid als de bescherming van werkenden. Dat meedenken moet wel binnen de door het kabinet gestelde financiële kaders, de bezuiniging van bijna 6,5 miljard. Daarnaast vindt het aanstaande kabinet dat ‘regeldruk’ van cao’s moet verminderen en dat de typisch Nederlandse explosie van het aantal zzp-ers ‘hoort bij de moderne arbeidsmarkt waarin de wens tot autonomie toeneemt’. Het beloven turbulente jaren te worden.

https://archive.vn/2Im5M