{"id":92717,"date":"2026-01-02T15:33:15","date_gmt":"2026-01-02T15:33:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/92717\/"},"modified":"2026-01-02T15:33:15","modified_gmt":"2026-01-02T15:33:15","slug":"tadi-apstakli-cilveces-vesture-nav-pieredzeti-petnieki-bridina-par-nepatikamu-nakotnes-scenariju","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/92717\/","title":{"rendered":"T\u0101di apst\u0101k\u013ci cilv\u0113ces v\u0113stur\u0113 nav pieredz\u0113ti \u2013 p\u0113tnieki br\u012bdina par nepat\u012bkamu n\u0101kotnes scen\u0101riju"},"content":{"rendered":"<p>Vai esat ko dzird\u0113ju\u0161i par hipertropisko klimatu? Dro\u0161i vien, ka n\u0113, jo \u0161o terminu p\u0113tnieki ieviesa nupat, lai raksturotu <a rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.delfi.lv\/temas\/46396935\/amazon\" tag-id=\"46396935\">Amazones<\/a> baseina lietus me\u017eos notieko\u0161o. Iepriek\u0161 nebija vajadz\u012bbas, jo analogi apst\u0101k\u013ci uz m\u016bsu plan\u0113tas nav biju\u0161i miljoniem gadu.<\/p>\n<p>Klimata datus p\u0113tnieki parasti skat\u0101s 30 gadu nogrie\u017e\u0146os. \u0160\u0101du datu kopu, ieg\u016btu no da\u017e\u0101diem avotiem, par apme\u017eotaj\u0101m plat\u012bb\u0101m un ar\u012b augsnes st\u0101vokli taj\u0101s, un koku reakciju uz temperat\u016bras paaugstin\u0101\u0161anos un ilgsto\u0161u sausumu analiz\u0113ja nesen presti\u017eaj\u0101 zin\u0101tniskaj\u0101 \u017eurn\u0101l\u0101 &#8220;Nature&#8221; <a rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41586-025-09728-y\" data-rel-date-range=\"[]\">public\u0113t\u0101 darba<\/a> autori. Bez p\u0101rsteigumiem \u2013 secin\u0101ts, ka ilgsto\u0161a sausuma periodos koki iet boj\u0101. Jo \u012bpa\u0161i sausums ietekm\u0113 \u0101tri augo\u0161as koku sugas ar maz\u0101ku koksnes bl\u012bvumu.<\/p>\n<p>Otrk\u0101rt, veikti m\u0113r\u012bjumi div\u0101s viet\u0101s Amazones me\u017eos 2015. un 2023. gad\u0101, kad El Ni\u00f1o ietekm\u0113 Amazones baseina re\u0123ions piedz\u012bvoja ilgsto\u0161u sausumu. \u0160ie m\u0113r\u012bjumi \u013c\u0101va noteikt to augsnes mitruma slieksni, zem kura krasi samazin\u0101s ar\u012b mitruma iztvaiko\u0161ana no koku lapotn\u0113m, koku aizsargmeh\u0101nismam m\u0113\u0123inot sausuma apst\u0101k\u013cos atdot apk\u0101rt\u0113j\u0101 vid\u0113 p\u0113c iesp\u0113jas maz\u0101k \u016bdens. Tas savuk\u0101rt ar\u012b noz\u012bm\u0113, ka lapotne ar\u012b daudz maz\u0101k sp\u0113j absorb\u0113t atmosf\u0113r\u0101 eso\u0161o oglek\u013ca dioks\u012bdu, kas nepiecie\u0161ams fotosint\u0113zes procesiem. Ja sausums ir ilgsto\u0161s, maz\u0101k iztur\u012bgie koki iet boj\u0101.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.delfi.lv\/campus\/56036786\/vide\/120001448\/no-amazones-lietusmeziem-lidz-latvijas-plavam-dabas-brinumi-kam-draud-izniciba\" class=\"headline__image-link\" itemprop=\"url\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" itemprop=\"image\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/e0b301a5-a113-401c-a053-633ff79ae918.jpg\" alt=\"No Amazones lietusme\u017eiem l\u012bdz Latvijas p\u013cav\u0101m. Dabas br\u012bnumi, kam draud izn\u012bc\u012bba\" title=\"No Amazones lietusme\u017eiem l\u012bdz Latvijas p\u013cav\u0101m. Dabas br\u012bnumi, kam draud izn\u012bc\u012bba\" class=\"headline__image img-fluid w-100\"\/><\/a><\/p>\n<p>\u0160obr\u012bd, k\u0101 nor\u0101da p\u0113tnieki, \u0161\u0101du karstuma un sausuma vi\u013c\u0146u laik\u0101 apst\u0101k\u013ci skartajos re\u0123ionos var tikt piel\u012bdzin\u0101mi tiem, kas uz Zemes vald\u012bja pirms aptuveni 10 miljoniem gadu, kad <a rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.delfi.lv\/temas\/44185679\/klimats\" tag-id=\"44185679\">klimats<\/a> bija krietni karst\u0101ks. Zin\u0101tnieki to nosauca par hipertropisko klimatu.<\/p>\n<p>K\u0101 <a rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/news.berkeley.edu\/2025\/12\/10\/a-new-hypertropical-climate-is-emerging-in-the-amazon\/\" data-rel-date-range=\"[]\">pazi\u0146ojum\u0101 medijiem<\/a> skaidro p\u0113t\u012bjuma vado\u0161ais autors D\u017eefs \u010ceimberss, &#8220;\u0161\u0101di apst\u0101k\u013ci vairs neatbilst tam, ko uzskat\u0101m par tropu me\u017eam rakstur\u012bgiem&#8221;, t\u0101p\u0113c ar\u012b jauns termins.<\/p>\n<p>Kaut pagaid\u0101m \u0161\u0101di apst\u0101k\u013ci Amazones me\u017eus skar vien periodiski un p\u0101rejo\u0161i, turpinot pieaugt siltumn\u012bcefekta g\u0101zu emisij\u0101m, slikt\u0101kaj\u0101 scen\u0101rij\u0101 klimata mode\u013ci uzr\u0101da, ka \u0161\u012b gadsimta beig\u0101s ekstr\u0113ma karstuma un sausuma periodi b\u016bs 150 dienas gad\u0101, tostarp ar\u012b tajos m\u0113ne\u0161os, kas \u0161obr\u012bd ir lietus sezona \u2013 no decembra l\u012bdz maijam. Pie \u0161\u0101da scen\u0101rija l\u012bdz \u0161\u012b gadsimta beig\u0101m koku boj\u0101eja Amazones lietus me\u017eos pieaugtu par vair\u0101k nek\u0101 50%.<\/p>\n<p>T\u0101 k\u0101 Amazones me\u017ei, t\u0101pat k\u0101 lietus me\u017ei cit\u0101s pasaules viet\u0101s, sp\u0113l\u0113 b\u016btisku lomu plan\u0113tas oglek\u013ca aprites cikl\u0101, masveida koku izmir\u0161anai b\u016bs t\u0101lejo\u0161as un nepat\u012bkamas sekas. L\u012bdz\u012bgi k\u0101 citos p\u0113t\u012bjumos par klimata kr\u012bzi, kur zin\u0101tnieki v\u0113r\u0161as pie sabiedr\u012bbas ar skaudriem v\u0113st\u012bjumiem, ar\u012b \u0161aj\u0101 gad\u012bjum\u0101 autori nor\u0101da \u2013 ar atbild\u012bgiem l\u0113mumiem un izl\u0113m\u012bgu r\u012bc\u012bbu jau \u0161odien, nevis r\u012bt vai p\u0113c desmit gadiem, slikt\u0101kos no scen\u0101rijiem aizvien var nov\u0113rst. Ta\u010du, ja tiks turpin\u0101ta saimnieko\u0161ana p\u0113c ierast\u0101 mode\u013ca, pien\u0101ks br\u012bdis, kad izlieto vairs sasmelt nevar\u0113s.<\/p>\n<p class=\"m-0\">Seko &#8220;Delfi&#8221; ar\u012b  <a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.instagram.com\/delfi.lv\/\" rel=\"nofollow noopener\">Instagram<\/a>  un <a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCw5foWtcJvAbUm64rv7jwUQ\" rel=\"nofollow noopener\">YouTube<\/a>  profil\u0101 \u2013 pievienojies, lai uzzin\u0101tu svar\u012bg\u0101ko un interesant\u0101ko pirmais!<\/p>\n<p>Publik\u0101cijas saturs vai t\u0101s jebk\u0101da apjoma da\u013ca ir aizsarg\u0101ts autorties\u012bbu objekts Autorties\u012bbu likuma izpratn\u0113, un t\u0101 izmanto\u0161ana bez izdev\u0113ja at\u013caujas ir aizliegta. Vair\u0101k lasi  <a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.delfi.lv\/noteikumi#autortiesibas\" rel=\"nofollow noopener\">\u0161eit<\/a><script async src=\"\/\/www.instagram.com\/embed.js\"><\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Vai esat ko dzird\u0113ju\u0161i par hipertropisko klimatu? Dro\u0161i vien, ka n\u0113, jo \u0161o terminu p\u0113tnieki ieviesa nupat, lai&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":92718,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[23,4999,28,29,32,33,11767,22,3761,5837,30,31,35,39,38,36,37,34,40,20,26,27,24,25,21],"class_list":{"0":"post-92717","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitates","8":"tag-aktualitates","9":"tag-amazon","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-globala-sasilsana","15":"tag-headlines","16":"tag-klimata-parmainas","17":"tag-klimats","18":"tag-latest-news","19":"tag-latestnews","20":"tag-latvia","21":"tag-latvian","22":"tag-latviesu","23":"tag-latviesu-valoda","24":"tag-latviesuvaloda","25":"tag-latvija","26":"tag-lv","27":"tag-news","28":"tag-popularakas-zinas","29":"tag-popularakaszinas","30":"tag-top-stories","31":"tag-topstories","32":"tag-zinas"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@lv\/115826236008187320","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92717","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92717"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92717\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/lv\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}