1: AI is overal

Middenin een gesprek komt ineens een telefoon tevoorschijn: ‘even aan Chat vragen…’ Je kent vast wel iemand die dat doet, als je het niet zelf bent. Miljoenen Nederlanders zetten AI al dagelijks in, vaak in de vorm van chatbots, zoals ChatGPT.

AI-modellen worden steeds slimmer en je komt ze op steeds meer plekken tegen. Zo’n beetje elke grote website heeft inmiddels wel een AI-chatbot, en als het aan techbedrijven ligt, zullen we straks ook AI-gedreven apparaten op ons lichaam dragen, de zogenoemde wearables.

Ook tijdens een avondje ontspannen voor de buis ontsnap je inmiddels niet meer aan AI. In de entertainmentwereld wordt de techniek steeds vaker ingezet. Zo wordt er gewerkt aan een kunstmatige actrice, en in reclames kom je steeds meer AI tegen. Al wordt dat niet altijd gewaardeerd, zoals McDonald’s recent ontdekte. Dat lees je in het onderstaande artikel.

2: weerstand

Zoals de mislukte McDonald’s-reclame al laat zien: AI riep dit jaar ook veel weerstand op.

Ten eerste vanwege de macht van grote techbedrijven die dankzij AI nog meer data verzamelen, en hun apps nog verslavender maken. Toen WhatsApp een AI-functie kreeg, en daarvoor ook data van gebruikers wilde inzetten, waarschuwden mensen elkaar massaal om dat in de instellingen te weigeren.

Daarnaast maken veel mensen zich zorgen om de milieu-impact van de datacentra, die veel stroom en water gebruiken. Vorige week nog werd bekend dat Nederlandse datacentra evenveel stroom gebruiken als twee miljoen woningen.

Tot slot wordt AI ook veelvuldig ingezet om nepnieuws te verspreiden en zelfs om mensen op te lichten. Zo werden tijdens de verkiezingen nepbeelden van politicus Frans Timmermans verspreid, en werden bekende Nederlanders met AI ‘nagemaakt’ om voedingssupplementen aan te prijzen. Dat zie je in deze video:

3: banen op de tocht

Ook in het bedrijfsleven maakt AI veel impact. Deze zomer werd een onderzoek gepubliceerd van de Amerikaanse universiteit MIT, waaruit blijkt dat een groot deel van de AI-projecten mislukt. Een groot deel van de proefprojecten levert volgens dat onderzoek weinig tot niets op.

Maar bedrijven zoeken naarstig verder naar manieren om dankzij AI geld en tijd te besparen. Bij de recente ontslagronde bij ABN AMRO speelde AI een grote rol. Ook in andere sectoren wordt gevreesd dat banen dankzij kunstmatige intelligentie op de tocht staan.

Ondertussen worden ook in Nederland miljoenen verdiend aan de nieuwe technologie. Zo komt er in Groningen een speciale AI-fabriek, maakt de Eindhovense startup Euclyd een AI-chip die techgigant Nvidia naar de kroon moet steken en sloeg tech-ondernemer Pim de Witte een bod van maar liefst 500 miljoen dollar af voor zijn bedrijf. Dat zie je in deze video:

4: de bubbel

Met al die miljoenen en miljarden die je om de oren vliegen, stak dit jaar ook de vrees voor een AI-bubbel de kop op. Onder meer de Bank of England, het Internationaal Monetair Fonds, en recent De Nederlandsche Bank waarschuwen voor zo’n bubbel.

Want AI-bedrijven vlogen dit jaar hoog. Zo wist ChatGPT-maker OpenAI in oktober een waardering van 500 miljard dollar te bereiken, en wereldwijd werden beurzen opgestuwd door het AI-optimisme. Tegelijkertijd is de angst bij beleggers nooit ver weg: met enige regelmaat zakken de tech-aandelen toch even weg. Tot nu toe wisten ze zich altijd weer te herstellen, maar of dat zo blijft weet natuurlijk niemand.

5: en volgend jaar?

In 2026 zouden in Europa strenge regels worden ingevoerd, als onderdeel van de nieuwe AI Act. Maar het lijkt er nu op dat de invoering van die regels nog minstens een jaar op zich laat wachten. In de tussentijd verstomt de kritiek op AI bepaald nog niet.

Ondertussen staan de ontwikkelingen alles behalve stil. Modellen blijven beter worden en er worden nog dagelijks nieuwe AI-toepassingen uitgevonden. Ook de komende tijd zullen er gigantische investeringen gedaan blijven worden op AI-gebied.

Er is een ware titanenstrijd gaande tussen Amerikaanse techgiganten en China probeert zich in het gevecht te mengen. Ondertussen doet Europa zijn best om er ook een speld tussen te krijgen. De grote vraag is wie de strijd zal winnen, wie roemloos ten onder zal gaan, en wat de rest van de wereld daarvan zal merken.