Bij de jaarwisseling was in , terwijl verkoop en bezit waren toegestaan. De burgemeesters van die steden kondigden aan niet te handhaven. Dat voedde normvervaging: regels zonder consequenties ondermijnen het gezag. Als we dit patroon in het eerste jaar van een landelijk vuurwerkverbod niet krachtig doorbreken, blijft wetteloosheid en schade de norm.
Tjeerd de Faber is oogarts.
Zoom in
Jan Keunen is oogarts.
Zoom in
Menno Loos is en vuurwerkliefhebber.
De politiek heeft besloten: er moet een landelijk vuurwerkverbod komen. Maar hoe het verbod wordt vormgegeven, ligt nog open. Juist dit vacuüm voedt verwarring en speculatie, die duidelijk zichtbaar is in kranten, talkshows en online. Een landelijk verbod dat niet wordt gehandhaafd en door een alternatief, zal weinig aan de komende jaarwisseling veranderen.
Daarom is dit het moment om samen met alle belanghebbenden het alternatief op lokaal niveau op te bouwen: Oud en Nieuw mét vuurwerk, maar zonder slachtoffers. (van de voetbalclub tot de carnavalsvereniging) moeten volop ruimte krijgen om vuurwerk veilig af te steken – anders persisteert de normvervaging.
Hierbij is de Tweede Kamer als eerste aan zet. Het handhavingsplan ligt er al. Het compenseren van vuurwerkondernemers zal (zeker na dit topjaar) geen alibi voor uitstel zijn. De kernvraag is: hoe gaan we na het invoeren van het landelijk verbod Oud en Nieuw vormgeven?
Dit vraagt om duidelijke en uitvoerbare regels. We moeten ervoor waken alles dicht te regelen. Natuurlijk brengt de nieuwe situatie met zich mee voor gemeenten. Denk aan het vele extra werk om alle aanvragen te behandelen. En aan de hoge kosten als de gemeente besluit tot het organiseren van een gemeentelijke vuurwerkshow.
Zulke zaken moeten serieus worden genomen. Maar wie elk denkbaar risico wil uitsluiten door steeds nieuwe regels toe te voegen, maakt het alternatief zo complex dat het nauwelijks uitvoerbaar wordt. Het gaat om het vinden van de juiste balans.
Gemeenten moeten verenigingen faciliteren bij het organiseren van veilige en verzekerde lokale vuurwerkevenementen. Het Verbond van Verzekeraars wijst er nu al op dat daarbij voor verenigingen een aanvullende aansprakelijkheidsverzekering nodig zal zijn. Dat wringt, want juist verzekeraars gaan door het landelijke verbod op termijn structureel besparen op schade-uitkeringen. Met dat geld kunnen ze bijdragen aan laaggeprijsde verzekeringen voor lokale vuurwerkshows en gemeenten helpen die te financieren.
Terechte roep
Het Nederlands Genootschap van Burgemeesters wijst erop dat voor effectieve handhaving van het landelijke vuurwerkverbod onvoldoende personeelscapaciteit is en ook te weinig middelen. Ook de Nationale Politie heeft te weing geld voor handhaving.
De roep van de burgemeesters om extra middelen is dan ook terecht. Tegelijkertijd ligt bij hen een deel van de oplossing. Door lokaal georganiseerde initiatieven actief te steunen, kunnen zij de handhavingsvraag terug brengen worden tot normale proporties. Want waar duidelijkheid en gezamenlijkheid ontstaan, neemt de druk op de handhaving af. Dit is vele malen effectiever dan zonder alternatief vuurwerk verbieden.
Ook op milieuvlak moeten we logisch blijven denken. Nu steken we in Nederland op grote schaal vuurwerk af zonder milieutoetsen. De fijnstofpiek door vuurwerk zorgt bij Nederlanders met een longziekte dagenlang voor benauwdheidsklachten, die weken kunnen aanhouden. Het landelijke verbod zal de piekbelasting aanzienlijk verminderen. Daarom is het verstandig de komende jaren geen extra milieutoetsen te koppelen aan lokaal georganiseerd vuurwerk.
Het echte werk gaat nu beginnen. Het vuurwerkverbod is een transitie die vraagt om lef, niet om kramp. Deze jaarwisseling heeft opnieuw pijnlijk de noodzaak laten zien. Alle betrokken partijen – politiek, burgemeesters en verzekeraars – moeten nu samen op creatieve wijze lokale alternatieven laten ontstaan die definitief het patroon van wetteloosheid en schade doorbreken.
Lees ook
Met Gallische dorpjes heeft vuurwerkterreur niks te maken
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC