Na de boozy decembermaand besluiten veel Nederlanders om de alcohol in januari een maandje te laten staan. Mogelijk ben je zelf ook net met een kater wakker geworden en klinkt Dry January zelfs aanlokkelijk. Maar is het wel zo’n goed idee of zijn er betere manieren te bedenken om je drankgebruik te minderen?

Volgens een nieuwe overzichtsstudie is een maand stoppen op zich een puik plan: je slaapt beter, je stemming wordt stabieler en je voelt je frisser. De onderzoekers van Brown University analyseerden 16 studies met in totaal meer dan 150.000 deelnemers en keken wat er gebeurt als iemand een maand lang geen alcohol drinkt.

De voordelen van een maandje droog

De voordelen zijn talrijk. “Onze bevindingen laten consequent zien dat deelnemers langdurig minder drinken en een lager risico hebben om een alcoholstoornis te ontwikkelen, gedurende minstens zes maanden. Ook zijn er aanzienlijke fysieke en mentale gezondheidsvoordelen, waaronder gewichtsverlies, betere slaapkwaliteit en een verbeterd algemeen welzijn”, vertelt hoofdauteur van de studie Megan Strowger aan Newsweek. Ze voegt daaraan toe: “Het belangrijkste is dat de gegevens laten zien dat zelfs mensen die niet de hele maand volledig stopten, nog steeds aanzienlijke verbeteringen van hun mentale welzijn rapporteerden, wat aangeeft dat de inspanning voor iedereen voordelen heeft.”

Ook bleek dat stoppen met drinken, zelfs voor korte tijd, grote effecten kan hebben op het lichaam. Mensen die gedurende een maand volledig met alcohol stopten, hadden een gezondere leverfunctie en lagere bloeddruk. Ook gaven zij aan zich beter te kunnen concentreren en meer energie te hebben dan voorheen. Zelfs deelnemers die alleen de hoeveelheid of frequentie van hun alcoholgebruik verminderden, rapporteerden verbeteringen.

Periode van reflectie

Sommige mensen stopten met alcohol zonder deel te nemen aan de officiële Dry January-campagne, maar degenen die zich formeel registreerden en gebruikmaakten van de aangeboden hulpmiddelen hielden veel vaker de maand zonder alcohol vol en bleven ook na afloop minder drinken. “De meeste deelnemers blijven minder alcohol drinken in plaats van hun consumptie daarna weer te verhogen”, aldus Strowger. “Over het algemeen stelt deelname aan Dry January mensen in staat om te pauzeren, te reflecteren en hun relatie met alcohol opnieuw te bekijken, inclusief de invloed ervan op hun sociale leven, mentale en fysieke gezondheid.”

Onderzoekers ontdekten ook dat deelnemers zichzelf vaak beschouwen als zwaardere drinkers dan gemiddeld, een groep die normaal gesproken moeilijk te bereiken is met interventieprogramma’s.

Een derde houdt het niet vol

Er waren echter ook enkele negatieve bijwerkingen: sommige mensen die de maand zonder alcohol niet konden volhouden, stelden dat zij daarna juist meer gingen drinken.

Iets soortgelijks zien we ook in Nederlandse cijfers: bijna een miljoen mensen in ons land doen een poging om de alcohol in januari te laten staan. Maar liefst 30 procent houdt het niet vol. Bovendien zijn er veel mensen die in februari weer op de oude voet verdergaan. Dat doet de vraag rijzen of er geen betere manieren zijn om te minderen met alcohol.

De bekende bio-ethicus en oncoloog Ezekiel J. Emanuel meent van wel. Hij pleit voor een gematigde aanpak, die je een heel jaar kunt volhouden in plaats van de strenge nullijn in januari. “Als je doel een betere gezondheid is en niet een 31 dagen durende demonstratie van deugdzaamheid, dan is het slimmer om opnieuw vorm te geven hoe je de komende twaalf maanden drinkt, in plaats van je één maand lang met veel pijn en moeite door onthouding heen te slaan”, schrijft de professor van de University of Pennsylvania in Time.

Een beter idee: matiging

“Onderzoek laat ons keer op keer zien dat een lang leven niet draait om extremen, maar om matiging, consistentie en verbinding”, vervolgt hij. “Veel gezonde mensen stoppen niet volledig met alcohol, ze drinken licht, sociaal en met een bedoeling. Wat hun hart beschermt en hun leven verlengt, is niet de wijn, maar de vrienden aan de andere kant van de eettafel”, klinkt het.

“Er zijn talloze studies gedaan naar de invloed van alcohol op het lichaam en veel daarvan zijn het erover eens dat helemaal niet drinken waarschijnlijk het beste is voor een lang en gezond leven”, beaamt Emanuel. “Alcohol kan de slaap verstoren, bijdragen aan vroege cognitieve achteruitgang en kanker veroorzaken. Daarom benadrukt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat geen enkel niveau van alcoholconsumptie veilig is voor onze gezondheid. Tegelijkertijd hebben sommige studies bescheiden cardiovasculaire voordelen van licht drinken gevonden. Wat echter niet ter discussie staat: zwaar gebruik, bingedrinken en alleen drinken zijn onmiskenbaar schadelijk.”

Beperkte wilskracht

Toch blijven we elke januari streven naar de nullijn, alsof een maand onthouding een jaar van overdaad kan compenseren. Dat kan het niet. Een korte periode alcohol vermijden leunt op wilskracht en die raakt snel uitgeput, aldus de expert. “Duurzame gedragsverandering komt niet voort uit tijdelijke ontzegging, maar uit structuur en consistentie die jaren, decennia of zelfs een leven lang meegaan.” Maar het is belangrijk te onthouden dat alles een prijs heeft. “Enige alcoholconsumptie is misschien niet optimaal voor je kankerrisico, maar kan samengaan met sociale voordelen die naast fysieke risico’s kunnen bestaan. Als je dus van drinken geniet en dat samen met vrienden doet, kan alcohol met mate deel uitmaken van een gezond, gelukkig en lang leven.”

Gedrag verandert pas echt als je de gezonde keuze makkelijker maakt dan de ongezonde. Dat betekent dat je je omgeving bewust inricht, in plaats van 31 dagen lang te vertrouwen op morele kracht. “Houd doordeweeks geen alcohol binnen handbereik. Drink bij het eten, niet laat op de avond op een lege maag. Stel vóór het begin van de avond een persoonlijke limiet vast en houd je eraan door die op te schrijven als herinnering, het tempo te verlagen en af te wisselen met water. Deze kleine keuzes nemen tientallen microbeslissingen weg op momenten dat je brein moe is en je beoordelingsvermogen vermindert”, besluit de professor.

Zo kom je beter tot een matiging van je alcoholgebruik, die niet perfect gezond is, maar die je wel een heel jaar volhoudt, in plaats van alleen in januari.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Grote studie laat zien: elk glas alcohol vergroot kans op dementie en Hoe alcohol het zelfherstellende vermogen van de lever verwoest. Of lees dit artikel: Chimpansees houden wel van een borreltje: voor het eerst op beeld vastgelegd hoe ze alcoholhoudend fruit delen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: !