Als het de wereld na Donald Trumps eerste jaar nog niet duidelijk mocht zijn, werd het dat in het vroege begin van 2026 wel: neem zijn dreigementen serieus. Onder deze president beschouwen de Verenigde Staten het hele westelijke halfrond weer als ‘hun’ exclusieve invloedssfeer. Het Witte Huis kondigde dit vorige maand al aan in een nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie, die de 19de-eeuwse Monroe-doctrine afstofte en uitbreidde met een ‘Trump-gevolgtrekking’. Nog geen maand later werd dit met de ontvoering van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro concreet gemaakt.
Zaterdag dreigde Trump vervolgens dat „alle politieke en militaire leiders moeten beseffen dat wat er met Maduro is gebeurd, ook hen kan overkomen”. Waarmee in presidentiële paleizen van Latijns-Amerika en de Cariben nu de bange vraag mag worden gesteld: kan ik ook van mijn bed gelicht worden? En: hoe kom ik bij dit Witte Huis in het gevlei?
Cuba – hoofdprijs voor Rubio
Met name in Cuba zal Maduro’s ontvoering alarmbellen laten afgaan. Het noodlijdende communistische regime in Havana is sterk afhankelijk van Venezolaanse steun. Maduro’s illustere voorganger Hugo Chávez begon Havana rond de eeuwwisseling spotgoedkope olie te leveren; in ruil stuurde Cuba een contingent artsen en verplegers naar Venezuela. Ook hielp de Cubaanse geheime dienst – zelf getraind door de Oost-Duitse Stasi – de chavisten hun eigen politiestaat optuigen.
Het door wijlen Fidel Castro gestichte regime overleefde sinds 1959 al dertien opeenvolgende Amerikaanse regeringen. Voor Trump zou het een grote eer zijn als hij de president wordt die het bewind in Havana ten val brengt. Dit geldt nog sterker voor zijn buitenlandminister Marco Rubio: als zoon van Cubaanse immigranten strijdt hij al zijn hele politieke loopbaan tegen communisme in de regio.
Cuba wordt sinds 2019 geleid door Miguel Díaz-Canel, die het historisch gezag van de Castro’s ontbeert. Het land kampt met chronische economische problemen, die verergerd zijn sinds Amerikaanse sancties de cruciale toerismesector treffen. Stroom is er vaker niet dan wel – of alleen in de toeristenresorts, die nog iets van buitenlandse deviezen opleveren. Nu Trump de Venezolaanse olielevering aan het eiland met een „totale zeeblokkade” al weken afknijpt, kan die energiecrisis alleen maar verergeren.
Het zouden Cubaanse elitetroepen zijn geweest die Maduro tot op het laatste moment beveiligden. In tabloid The New York Post bevestigde Trump dit zaterdag: „Veel Cubanen verloren hun leven toen ze Maduro verdedigden. Dat was geen goede move.” Maar militair ingrijpen sloot hij uit. „Nee, Cuba zal op eigen houtje instorten. Cuba staat er erg slecht voor.”
De Cubaanse president Miguel Diaz-Canel houdt zaterdag een toespraak in Havana om zijn steun te betuigen aan Venezuela.
Foto Ernesto Mastrascusa /
Zoom in
Mexico – trots en kwetsbaar buurland
Trump presenteerde Maduro de afgelopen maanden als drugsbaron die aan het hoofd zou staan van het ‘Zonnenkartel’. Zijn gevangenneming zal daarom in Mexico hard nagalmen: veruit de meeste cocaïne, heroïne en fentanyl die Amerikanen gebruiken komt via de zuidgrens het land binnen.
Moeten nu ook kartelleiders in Mexico een klop op de deur van Amerikaanse commando’s vrezen? De afgelopen jaren werden narcobazen in de VS in de val gelokt of door Mexico zelf gepakt en overgedragen. Maar zonder één Amerikaanse legerlaars op Mexicaanse bodem, wat zeer slecht zou vallen in het trotse buurland.
Radicale Republikeinen bepleiten al jaren dat de VS de kartels in Mexico militair moeten aanpakken. Trump hintte hier zaterdag op, kort na Maduro’s gevangenneming. Op Fox News zei hij dat niet de centrum-linkse president Claudia Sheinbaum het land bestuurt, maar de kartels. „Ik heb haar meermaals gevraagd of ze wil dat wij de kartels uitschakelen. ‘Nee, nee, nee, Mr. President, alsjeblieft’. Dus daar zullen we iets aan moeten doen.”
De Venezolaan Adrian Graterol, die sinds vier jaar in Mexico woont, viert zaterdag de gevangenneming van Nicolás Maduro door de VS bij het Cuauhtemoc-monument in Tijuana, Mexico.
Foto Guillermo Arias / AFP
Zoom in
Nicaragua – lid ’tirannentrojka’
In Trumps eerste termijn sprak zijn neoconservatieve veiligheidsadviseur John Bolton over een ‘Trojka van de Tirannie’, waar naast Venezuela en Cuba ook Nicaragua toe behoorde. De sandinistische voorman Daniel Ortega kwam in 2007 (weer) aan de macht in het Midden-Amerikaanse land en zocht meteen toenadering tot Maduro (en Rusland en China).
Ortega (80) regeert sinds het neerslaan van een volksopstand in 2014 met almaar hardere hand en blijft in ieder geval retorisch ‘anti-imperialistisch’. Zeker sinds Trumps terugkeer naar de macht lijkt hij echter beducht om Washington te provoceren. Zo liet Nicaragua jarenlang migranten uit allerlei delen van de wereld toe, waarna zij op de route noordwaarts naar de VS konden invoegen. Hier verdiende het regime in Managua miljoenen aan, maar inmiddels is het hiermee gestopt en neemt het zelfs gedeporteerde Nicaraguanen uit de VS terug.
Lees ook
Anno 2026 tekent zich een wereld af waarin grootmachten hun regio’s beheersen en imperialisme weer de norm wordt
Pro-Trump-kamp – kan groeien
In Trumps veiligheidsstrategie wordt gesproken van ‘regionale koplopers’ met wie men wil samenwerken. In respectievelijk Argentinië, El Salvador en Ecuador zit al een libertaire, autoritair-rechtse en hard-rechtse president die zich zeer trumpistisch opstellen. De zelfverklaarde ‘anarcho-kapitalist’ Javier Milei juichte zaterdag vanuit Buenos Aires het luidst toen Maduro gevangengenomen werd. Hij ziet zich als aanvoerder van een anti-socialistische Internationale.
Dit Washington-gezinde kamp op het continent breidde zich in 2025 zonder Trumps inmenging al uit. Bij drie verkiezingen (in Honduras, Chili en Bolivia) werd links weggestemd en ingeruild voor uiterst- of centrum-rechtse, meer Washington-gezinde regeringen.
Deze ruk naar rechts kan zich dit jaar doorzetten. Trump dreigde zaterdag dat de linkse president Gustavo Petro van Colombia „zich beter koest kan houden” en ook gebombardeerd kan worden „omdat hij cocaïne produceert”. Maar rechts lijkt in Bogotá sowieso spoedig weer aan de macht te komen, bij verkiezingen dit voorjaar. In Peru lijkt rechts dit jaar ook af te stevenen op een stembuszege.
Brazilië – regionale grootmacht
Alleen in Brazilië, dat dit najaar presidentsverkiezingen houdt, lijkt de zittende centrumlinkse president Lula kans op winst te hebben. Hij stelde zaterdag dat de VS met hun aanval op Venezuela „een onacceptabele grens hebben overschreden”.
In deze regionale grootmacht zal Trump liever een bondgenoot zien winnen: vorig jaar steunde hij de uiterst-rechtse ex-president Jair Bolsonaro, toen die vervolgd werd voor zijn mislukte staatsgreep. Die inmenging was vergeefs en Bolsonaro zit nu in de cel. Maar in de komende campagne kan Trump zich achter zijn zoon en beoogd opvolger Flávio scharen.
Mensen rijden op een motorfiets langs een muurschildering van de Venezolaanse oud-president Nicolás Maduro, zondag in Caracas.
Foto RONALD PENA / EPA
Zoom in
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC