De zogenoemde ‘Monroe-doctrine’ is vernoemd naar James Monroe, president van de Verenigde Staten in de 19de eeuw. “Hij zei in 1823 in een toespraak dat het hele Westelijk Halfrond de ‘achtertuin’ van de Verenigde Staten is”, legt Amerika-verslaggever Merijn de Waal van NRC uit.

Niet Europeaanse, maar Amerikaanse invloed

“Dat had te maken met landen in Latijns-Amerika en de Cariben, die zich losmaakten van hun koloniale heerser”, gaat hij verder.

“Zij (de VS, red.) wilden bijvoorbeeld niet dat wanneer een land als Haïti los kwam van Frankrijk, dat daarna bijvoorbeeld Engeland er zou gaan heersen. Dat moest onder Amerikaanse invloed komen, niet Europese.” Donald Trump denkt daar nu op dezelfde manier over.

Veiligheidsstrategie

Het is niet voor het eerst dat Trump dit verhaal houdt, vertelt De Waal. “We hebben hem bijvoorbeeld eerder al half grappend horen zeggen dat Canada wel de 51ste staat van Amerika kan worden.”

De Monroe-doctrine wordt ook letterlijk genoemd in de Amerikaanse Veiligheidsstrategie die in december werd gepubliceerd door het Witte Huis. Daarin wordt gesproken over het ‘herstellen van de Amerikaanse dominantie op het westelijk halfrond’ en het ‘beschermen van de toegang tot belangrijke gebieden in de regio.’

Denken in invloedssfeer

De aanval op Venezuela en de ontvoering van president Nicolás Maduro passen dan ook naadloos in dit verhaal. De Waal: “Dit is gewoon denken in invloedssfeer. De gedachte is: dit is ons halfrond, hier moeten andere machten wegwezen.”

“In de vorige eeuw ging het dan vaak om de communistische Sovjets”, geeft hij als voorbeeld. “Die zouden voet aan de grond krijgen als daar linkse leiders aan de macht kwamen. Dan werd er een coup gepleegd en een Amerika-gezinde dictator neergezet.”

Nooit weggeweest

Eigenlijk is dit denken nooit weggeweest in Amerika, volgens De Waal. “Alleen onder Obama is het heel eventjes verdwenen. Zijn minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zei toen dat het niet meer van deze tijd is.”

“Maar ja, Trump doet alles natuurlijk het liefst anders dan Obama. Dus Trump plaatst zich helemaal in de traditie dat we Amerika groter moeten maken dan het al is.”

Binnenlandse politiek

Tegelijkertijd krijgt Trump in de VS zelf juist kritiek. Waarom doet hij niet meer aan de inflatie, of de oplopende kosten van het dagelijks leven?

“Daar is wel kritiek op inderdaad”, zegt De Waal. “Een deel van zijn MAGA-beweging zegt dan ook: Trump wil nu Venezuela runnen, maar waarom runt hij zijn eigen land niet beter?”

‘Narcoterrorisme’

Hij zal deze actie dus moeten zien verkopen bij zijn achterban. “Het eerste argument dat Trump zal inzetten, is het ‘narcoterrorisme'”, legt Amerikadeskundige Laila Frank uit. “Maduro is volgens Trump een grote veroorzaker van de drugsproblematiek in de VS.”

Daarnaast zal Trump ook het economische argument gebruiken: “De olie is goed voor de Amerikaanse economie. En volgens Trump ook goed voor de positie in de regio.”

Groenland of Colombia?

Trump gaat ondertussen verder: in zijn regeringsvliegtuig Air Force One waarschuwde hij ook Colombia. De discussie rond Groenland laaide opnieuw op, nadat de vrouw van een van Trumps belangrijkste adviseurs een Tweet plaatste van de kaart van Groenland in de kleuren van de Amerikaanse vlag. Zijn deze landen de volgende die onder het mom van de Donroe-doctrine worden ingelijfd?

Want zo noemt Trump het zelf: ‘Donroe-doctrine’, een eigen variant op de Monroe-doctrine. “Het nieuwe van Trump is dat hij het idee van Monroe combineert van voor ons eigen continent zorgen, maar wel wat verder dan alleen Midden-Amerika”, legt oud-diplomaat Rob Keller uit. “Ook Zuid-Amerika hoort erbij, Venezuela en misschien ook wel Groenland.”

De NAVO opblazen

De Waal voegt toe: “Groenland heeft zeldzame aardmetalen. Dat is de olie van de 21e eeuw. Dat is economisch veel interessanter dan Venezuela.”

“Maar daarmee zou hij de facto ook de NAVO opblazen. Want als de grootste bondgenoot binnen de alliantie een andere bondgenoot aanvalt, is dat bondgenootschap natuurlijk dood”, sluit hij af.