ANP

NOS Nieuws•vandaag, 07:23

Veel geannuleerde vluchten, treinstations die helemaal platliggen, stilstaand vrachtverkeer in lange files; het winterweer is een flinke kostenpost voor logistieke uitvoerders. Voor die bedrijven lijkt het logisch om meer te investeren in manieren om infrastructuur sneller sneeuw- en ijsvrij te maken. Toch loont dat niet altijd de moeite.

“Bedrijven weten dat het weer een enkele keer per jaar tot problemen kan leiden”, zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft. “Maar dan gaat het meestal om harde wind. Zo veel sneeuw als er nu valt, dat is lang geleden.”

Vliegtuigen moeten nu bijvoorbeeld ijsvrij worden gemaakt. Dat gebeurt met apparatuur die speciale vloeistof op de toestellen spuit, legt Melkert uit. Hij vertelt dat kantoorpersoneel, dat hiervoor is opgeleid, op deze dagen bijspringt.

“Alleen heb je daar op dagen als deze nooit genoeg spullen voor”, stelt Melkert. “Dat proces kost tussen de 5 en 20 minuten. Er gaan gemiddeld 1300 vluchten op een dag en er zijn niet honderden van die apparaten.”

Het is de vraag of het loont om daar meer in te investeren, aangezien dit soort sneeuwdagen tegenwoordig maar eens in de zoveel jaar voorkomt. “Als je meer van die apparaten koopt, die gedurende het jaar ook onderhouden moeten worden, gaan de gebruikerskosten van Schiphol omhoog – en de vliegtuigtickets zijn nu al duur. Dan is toch de uitkomst: jammer, maar helaas.”

Elektrische verwarming

Diezelfde afweging heeft de politiek ook voor het treinverkeer gemaakt, vertelt Andy Wiemer van ProRail. “Het spoor in Nederland is niet gebouwd op dit soort weer. Er zouden vele miljarden euro’s nodig zijn om dit te veranderen. De vraag is of het dat waard is voor drie dagen eens in de zoveel jaar.”

De wisselverwarming draait op veel plekken nog op gas. “Het nadeel daarvan is dat bij harde wind het vlammetje uit kan waaien.” Elektrische verwarming zou dus efficiënter zijn. “Net als in Zwitserland, waar ze elk jaar een halfjaar sneeuw hebben en er dus hun infrastructuur op hebben ingericht. Daar besteden ze 5 procent van het bruto binnenlands product aan infrastructuur, wij ‘maar’ 1,2 procent.”

ProRail krijgt weleens filmpjes doorgestuurd van treinen in andere landen. “In Amerika rijden ze bijvoorbeeld met diesellocomotieven die makkelijker door de sneeuw banjeren, maar behalve dat die minder duurzaam zijn, trekken ze veel langzamer op en zijn ze veel zwaarder.” Omdat Nederland het drukst bereden spoornetwerk van de Europese Unie heeft, krijg je het hier niet voor elkaar om dan zo veel treinen te laten rijden, legt Wiemer uit.

Kosten

Hoeveel deze sneeuwdagen bedrijven kosten, is lastig te zeggen, vertellen experts. Vertragingen van vrachtverkeer zijn zeker een flinke kostenpost, meldt ondernemersorganisatie Transport en Logistiek Nederland. “Een stilstaande vrachtwagen kost minimaal 80 euro per uur. Dat tikt aan, zeker als het weer langere tijd zo blijft.”

Het kost luchtvaartmaatschappijen al gauw vele miljoenen euro’s, zegt luchtvaartexpert Melkert. “Ze moeten passagiers nieuwe vluchten aanbieden. Dat zijn plekken die ze niet aan iemand anders kunnen verkopen. Ook zitten er kosten in de zorgplicht die maatschappijen hebben, bijvoorbeeld bij het aanbieden van een drankje of een hotelovernachting.” Maatschappijen hoeven passagiers niet te compenseren voor vertraagde vluchten. Dat moet alleen als de oorzaak aan het bedrijf te wijten is en niet, zoals nu, bij overmacht.

Er worden vooral vluchten geannuleerd over korte afstanden, binnen Europa, weet Melkert. Die leveren minder op dan intercontinentale vluchten.

Terminal dicht

Treinreizigers hebben recht op geld terug bij vertragingen, laten de NS en Arriva weten. Ook biedt de NS geregeld een gratis kopje koffie aan op vertraagde trajecten. Hoeveel dit alles kost, kan de spoorwegmaatschappij niet zeggen.

In de Rotterdamse haven hebben ze relatief weinig last van de sneeuw. In het havengebied is de grootste hinder bij een pak sneeuw ook op de weg. Vandaar dat een van de terminals aan de landzijde gisterochtend even dichtging om te kunnen strooien. “De economische gevolgen zijn in zo’n geval, zeker op macroniveau, zeer beperkt”, laat een woordvoerder van ECT Hutchison Ports weten.