Neonoir serie
The Lowdown. Regie: Sterlin Harjo e.a. Met: Ethan Hawke, Kyle MacLachlan, Kaniehtiio Horn, Keith David, Tim Blake Nelson, Peter Dinklage, Jeanne Tripplehorn, Ryan Kiera Armstrong. 8 afleveringen van ca. 59 minuten. Te zien op Disney+
Een ‘thruthstorian’, zoals de door Ethan Hawke gespeelde journalist Lee Raybon zich noemt in de nieuwe misdaadserie The Lowdown, is een wel heel speciaal soort freelance journalist. Alleen die term al. Het is een mix tussen truth (waarheid) en historian (historicus). Maar er zit door de verwijzing naar story, ook iets van een verhalenverteller in. Dus hoe nauw neemt-ie het eigenlijk allemaal? Waar bevindt hij zich op de grens van gonzojournalistiek en complottheorie? Die dunne scheidslijn houdt je op het puntje van de bingebank bij zijn onderzoek naar een schimmige gronddeal van christelijke witte supremacisten in Oklahoma. Die willen zich op die manier (opnieuw) land toe-eigenen van de oorspronkelijke bewoners. Tegelijkertijd is The Lowdown ook een serie over de veranderende rol van journalisten in het algemeen: steeds meer rijst ook in de echte wereld de vraag of journalistieke neutraliteit wel echt bestaat.
Het woord ‘truthstorian’ bestond bij mijn weten nog niet vóór de eerste aflevering van The Lowdown. Al kende regisseur/producent Sterlin Harjo zelf wel zo’n ‘truthstorian’ voordat hij er eentje bedacht. Hawkes personage is losjes gebaseerd op burgerjournalist en activist Lee Roy Chapman, met wie Harjo als beginnende filmmaker op pad ging om korte videoblogs te schieten vol kleurrijke en vergeten anekdotes over de geschiedenis van Tulsa.
Chapman speelde een cruciale rol in het publiceren van de banden die de stichter van de stad Tulsa onderhield met de Ku Klux Klan en de rol van die haatorganisatie tijdens het bloedbad van Tulsa in 1921. Zelfs zonder die geschiedenis te kennen merk je in elke plotlijn en porie van de achtdelige serie dat bedenker Harjo, die zelf deel uitmaakt van de Seminole-gemeenschap, heeft willen laten zien dat de erfenis van rassengeweld lange tentakels heeft.
Speurneuzenclichés
Acteur Ethan Hawke heeft als de verlopen Raybon de rol van zijn carrière. Met zijn toewijding aan onderzoek, aan feiten, aan het beschermen van bronnen is ook hij meer dan levensecht. Je kunt maar niet genoeg krijgen van zijn getekende gezicht. Een landschap van rimpels en littekens, waarop elke denkplooi en elke tegenslag te lezen is.
Tegelijkertijd is hij pretdronken van alle journalistieke en speurneuzenclichés die de filmgeschiedenis heeft voortgebracht. Hij schrijft niet zomaar stukjes, nee: longreads. Hij lurkt aan zijn vape en schmiert dat het een lieve lust is. Het lijkt soms alsof hij zijn zonnebril ophoudt zodat niemand ziet dat hij eigenlijk zijn lachen moet inhouden. Hij is een mix van The Dude uit The Big Lebowski en The Duke uit Fear and Loathing in Las Vegas.
Al die knipoogjes naar bekende films beginnen al in de openingsscène als Raybon een artikel heeft geschreven over de machtige familie Washberg en erachter komt dat familiebuitenbeentje Dale vlak voor zijn dood een aantal brieven heeft verstopt in zeldzame pocketedities van de detectiveverhalen van de (waar bestaande) Jim Thompson. Thompson was van de generatie net na de grootheden van het hardboiled misdaadgenre Raymond Chandler en Dashiel Hammett, maar onder liefhebbers zeker niet minder bekend. Met name omdat hij een meester was in het opvoeren van onbetrouwbare vertellers.
Het is niet een erg grote spoiler om je vervolgens te bedenken dat The Lowdown een hoop kandidaten voor de rol van zo’n onbetrouwbare verteller heeft. Zeker omdat Dales broer Donald (ach, what’s in a name) zich kandidaat wil stellen als gouverneur en er allerlei personen en partijen zijn die daar weer hun eigen draai aan willen geven. Ondertussen heeft Raybon – zoals een beetje onwelwillende held betaamt – ook zijn eigen sores. Hij is platzak, dwars en heeft een tienerdochter die een geweldige sidekick is, maar ook gewoon een vader nodig heeft die iets minder groots en meeslepend leeft. Het gelaagde script maakt de serie een soort nieuwe ‘origin story’ over de welhaast mythoogische rol die journalisten toegeschreven krijgen in de Amerikaanse geschiedenis.
Met zijn liefde voor goede verhalen roept Raybon een van de beroemdste journalistenquotes ooit in de herinnering, namelijk het ambigue „This is the West sir. When the legend becomes fact, print the legend” uit John Fords western The Man Who Shot Liberty Valance (1962). Maar met zijn eigenwijsheid staat hij ook dichtbij het recente portret van Seymour Hersh in Laura Poitras’ Cover-Up. Ze zijn zowel de eeuwige outsider als de vaandeldragers van de waarheid. En oh, wat romantiseren al die films hun onvolmaaktheden, dat te laat komen, die smoesjes en dat gemopper, hun gezuip, die eeuwige sigaretten, als het verhaal maar een Pulitzer wint.
Historische context
Wat The Lowdown uitzonderlijk maakt is dat de serie zich zo bewust is van z’n sociaal-historische context. Regisseur Harjo is dankzij de serie Reservation Dogs een van de krachtigste en grappigste stemmen van een zelfbewuste generatie Amerikaanse filmmakers met een inheemse achtergrond. Een generatie die kwinkslagen uitdeelt naar de gangsterchic van Quentin Tarantino, het onderkoelde absurdisme van de gebroeders Coen en het vermogen om met film het onderbewuste van de Amerikaanse Droom te ontmaskeren zoals alleen David Lynch dat kon.
Harjo kantelt juist het witte perspectief van de filmgeschiedenis en ondervraagt de macht. Hij geeft prominente rollen aan Afro-Amerikaanse en inheemse acteurs en laat die Raybon aanspreken op zijn witte privilege en reddersrol. Ethan Hawke mag dan wel een kostelijk allegaartje spelen van alle speurneuzen die de Amerikaanse filmgeschiedenis heeft voortgebracht, dat hij net als de journalist aan het einde van The Man Who Shot Liberty Valance een gewetensvraag over waarheid en leugen zal moeten beantwoorden is van meet af aan duidelijk. Dat het antwoord van de film je zal verrassen ook.
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC