Drama
The Chronology of Water. Regie: Kristen Stewart. Met: Imogen Poots, Thora Birch en Jim Belushi. Lengte: 126 minuten.
The Chronology of Water is een film als een vortex: een draaikolkje achtergelaten door een zwemmershand in het water. In het midden zit een gat, een zwaar trauma, en daaromheen cirkelen beeld en geluid: dreigend, desoriënterend, diep.
Kortom, filmster Kristen Stewart (Love Lies Bleeding, Twilight-reeks) heeft zich er niet makkelijk vanaf gemaakt met haar regiedebuut: de stijl is experimenteel, arthouse. En ook de kitscherig kunstzinnige titel zal het grote publiek afstoten. Toch zul je aan het einde weten wat met de chronologie van het water wordt bedoeld. En ook waarom Stewart als regisseur een intrigerende nieuwe stem is, als geen ander uitgerust om haar missie van „films door vrouwen, voor vrouwen”, te volbrengen.
Stewart baseerde haar film op de memoires van schrijver Lidia Yuknavitch, uit 2011. Een leven van middelen- en seksueel misbruik, waar een glanstoekomst als professioneel zwemmer aan ten onder ging. Yuknavitch’ vader was een beul, die Lidia (Imogen Poots) en haar zusje bruut misbruikt, terwijl moeder zichzelf onzichtbaar maakt – hij domineert zelfs de neuzen des huizes met zijn haarpommade en constante sigarettengerook. Zwemmen was een uitvlucht, naast seks, maar op de universiteit wreekte het verleden zich toch. Als verslaving, als intolerantie jegens lieve jongens (met dromerige ogen: Earl Cave).
Nadat Yuknavitch is bevallen van een doodgeboren kind belandt ze in een depressie. Zelfs mentorschappen van verrassingsvaderfiguur Ken Kesey (Jim Belushi) en een dominatrix („Wat weet jij van pijn?”, Kim Gordon) helpen niet. Wat wel helpt: schrijven, heel veel, eerlijk en eindeloos.
Hijgende mannen, klotsend vocht
Stewart verknipt de knipselachtige memoires nog meer. Tot flarden van geluid, beeld, muziek, spel. Van herinneringen die door elkaar lopen: hijgende mannen, klotsend vocht, de schimmel die zich door het behang in de hoek van de familiehuiskamer vreet. Poots als Lidia praat ondertussen de beelden aan elkaar, vaak in ademloze citaten uit haar schrijfsels, alsof alleen dat vorm geeft aan de chaos.
Aanvankelijk desoriënteert die filmstijl, maar uiteindelijk is het logisch. Stewart schetst een leven niet als lineair verhaal maar als collage van terugkerende thema’s (giftige mannelijkheid) en verwoestende patronen (chemisch en seksueel escapisme).
The Chronology of Water is niet alleen daarom een unieke film. Maar ook door de uitstekende cinematografie, met vuile frames, waar soms haren het kader in lijken te kringelen. En de vele uitstekende acteurs; de holle blik van Imogen Poots is ijzingwekkend. Alleen Kristen Stewart kon zulke talenten samenbrengen om zo’n verhaal te vertellen.
Het enige wat in The Chronology of Water grotendeels ontbreekt is de kadaverhumor van zijn oorsprongsmateriaal. Zoals Yuknavitch zelf schrijft: „Jij bent de zwemmer, uiteindelijk. En als je die golven zonder patroon ziet […] kun je alleen maar lachen door je tranen om al die dwaze, drijvende koppen.”
Dus wat is de ‘chronologie van water’? Echt begrijpen doe je het na twee uur niet. Maar gevoelsmatig klopt het. Grote levensgebeurtenissen versturen – als een steen die in het water plonst – rimpelingen door het geheugen, zowel naar de toekomst als naar het verleden. Zo botst en mengt de herinnering aan Lidia’s moeder met de doodgeboorte van haar eigen kind. En echoot haar vader door in elke man in haar leven. Het geheugen is een poreus membraan; dat toont Stewart knap. En daarmee een leven.
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC