Rondom kabelbaan C1 zie je geen blauwe en groene pistes, maar witte en grijze flats. Je hoort niet het geroetsj van ski’s op sneeuw, maar het geruis van drukke verkeersaders. In de ei-vormige cabines worden geen kinderen in kleurrijke skipakken vervoerd, maar jongeren in joggingsbroeken, een vrouw met een boodschappentrolley, een man in pak. Je hebt geen skipas nodig, maar een ov-kaart om de ritprijs van 2 euro te betalen.
De half december geopende kabelbaan C1 verbindt een aantal voorsteden ten zuidwesten van Parijs: de 4,5 kilometer lange téléphérique urbain loopt van het stadje Villeneuve-Saint-Georges via Valenton en Limeil-Brévannes naar Créteil, net onder de Franse hoofdstad. „De C1 is bovenal een sociaal project”, zegt geograaf Yoann Rispal (38) van de Communistische Partij, die het project jarenlang leidde. „Het zijn een paar van de armste gemeenten van de regio en onder bewoners heerst het gevoel dat ze geïsoleerd en achtergesteld zijn”, zegt hij in een eitje dat bijna geruisloos langs enorme flats en een rangeerterrein met ontelbaar veel spoorlijnen glijdt.
Gek is dat niet, zegt Rispal: „De voorsteden liggen geografisch vlak bij Parijs, maar door natuurlijke scheidingen als de Seine en het gebrek aan ov-verbindingen zijn het een soort enclaves.” Naar Parijs reizen duurt soms wel twee uur en ook vliegveld Orly — een van de belangrijkste werkgevers in de regio — is slecht bereikbaar. „Dit maakt dat inwoners zich tweederangsburgers voelen”, zegt Rispal.
Lees ook
Een stad die uit de dood herrees
Inspiratie uit Medellín
Het idee voor een kabelbaan kwam halverwege de jaren 2000 van Joseph Rossignol, de toenmalige burgemeester (Socialistische Partij) van Limeil-Brévannes — een stadje vol hoogbouw, zonder metrostation en met beperkte busverbindingen. „Hij had een documentaire gezien over hoe een kabelbaan in het Colombiaanse Medellín achtergestelde wijken had verbonden met het stadscentrum en dacht: waarom doen wij dat niet ook?” Omdat de destijds 21-jarige Rispal zijn scriptie had geschreven over kabelbanen wereldwijd, werd hij aangetrokken als stagiair bij de departementsraad. Later werd hij projectleider.
„In het begin geloofde niemand erin”, blikt Rispal terug. „Technici waren bang dat de kabelbaan stormen of vorst niet aan zou kunnen — terwijl ze ook in skigebieden worden gebruikt. Op [de radicaal-rechtse televisiezender] CNews werd gedaan alsof vrouwen zouden worden verkracht in de cabines. Sommige omwonenden vreesden geluidsoverlast en hadden zorgen over hun privacy.”
Zodra de bewoners om waren, hoorde je de politici die bezwaren hadden niet meer
Yoann Rispal
geograaf
Het kostte jaren, vele onderzoeken en gesprekken met omwonenden, politici en technici om hen te overtuigen van het nut van de kabelbaan. Rispal en zijn team zochten bijvoorbeeld uit dat de aanleg van een metrolijn praktisch onmogelijk zou zijn vanwege de vele autowegen en spoorlijnen in het volgebouwde gebied. Ook toonden ze aan dat het aantal banen die binnen een reisafstand van dertig minuten bereikbaar is met 300 procent zou toenemen door de kabelbaan. „Mensen kunnen makkelijker naar Parijs, maar ook in Créteil is een universiteit, een groot ziekenhuis en zijn er 8.000 banen bij publieke diensten.”
NRC
Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
Probeer de pagina opnieuw te laden
of probeer het later nog eens.
Kabelbaan C1 tijdens de officiële opening halverwege december.
reuters
Om de zorgen weg te nemen, werden talloze aanpassingen gedaan, vertelt Rispal. „De kabelbaan is bij Créteil extra hoog en de onderkant van de cabines is ondoorzichtig zodat niet in de woningen gekeken kan worden. De stations zijn altijd bemand en er hangen camera’s in de cabines. En op verzoek van de omwonenden hebben we geïnvesteerd in kunst: zo zijn er muurschilderingen gekomen op omliggende flats.”
Rond 2013 kwam er vaart in het project. „Zodra de bewoners om waren, hoorde je de politici die bezwaren hadden niet meer”, zegt Rispal. Zelfs het prijskaartje van 138 miljoen euro — het maakt de kabelbaan de duurste ter wereld — leidde niet tot veel conflict. Hierbij speelt mee dat de aanleg van de kabelbaan rendabeler is dan de aanleg van een metrolijn. „In de media praten politici honderduit over de noodzaak tot bezuinigen, maar in de praktijk zie ik dat niet terug. Iedereen wist dat deze kabelbaan vanwege de ligging nabij Parijs een voorbeeldfunctie zou krijgen, dus een sobere uitvoering was geen optie.”
Lees ook
Op Réunion wonen allerlei culturen door elkaar. Wordt het fameuze vivre ensemble nu bedreigd?
De banlieue ontdekken
Naar verwachting zal de kabelbaan uiteindelijk dagelijks 11.000 mensen vervoeren. De eerste weken sinds de opening verliepen voorspoedig, zonder onderbrekingen of veiligheidsproblemen. Op deze koude dinsdagmiddag in de kerstvakantie zitten in veel cabines maar één of enkele mensen. Velen maken foto’s van de eitjes en het uitzicht waarin met enige moeite de Eiffeltoren te ontwaren is. Meermaals rennen kinderen enthousiast op de téléphérique af.
De kabelbaan bespaart de 45-jarige ict’er Abdoulaye Sylla dagelijks een uur reistijd, vertelt hij nadat hij uitstapt in Villeneuve-Saint-Georges. „Ik woon in Valenton en werk in Parijs. Normaal gesproken kost het me een uur en twintig minuten om op kantoor te komen, dat is nu minder dan een uur. En de kabelbaan stelt me in staat om nieuwe plekken te bezoeken: ik ben hier nu voor het eerst.” Ook de 67-jarige Sylvie Ly-Kim uit Parijs zegt „dankzij de kabelbaan de banlieue te ontdekken”.
De onderkant van de cabines is ondoorzichtig zodat niet in de woningen gekeken kan worden.
Foto Thomas Samson/AFP
Zoom in
Ziekenhuisdienstmedewerkster Sarah (65), die haar achternaam niet wil delen, zegt te balen omdat haar buslijn werd omgelegd. En ze vindt dat het eitje te hard schudt bij aankomst. Toch stapt ze in. „Een voordeel is dat er altijd een eitje is— de bus rijdt op gezette tijden en het is überhaupt de vraag of die komt.”
Rispal hoopt dat andere gemeenten zullen volgen — eerder werden kabelbanen gebouwd in onder meer Toulouse, op Réunion en onlangs op Corsica. „Het is absoluut geen manier van transport die op elke locatie werkt. Maar Frankrijk kent vele enclaves, het is de moeite waard om uit te zoeken of we daar meer mensen uit kunnen ontsluiten.”
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC