Daarnaast kunnen de leidingen van een buitenunit bevriezen als het koud is. Een warmtepomp heeft doorgaans een goede vorstbeveiliging, maar dat geldt niet voor de leidingen. Ook kan er gladheid ontstaan rond die buitenunit, omdat de lucht die de warmtepomp wegblaast nog kouder is dan het buiten al is.

Experts benadrukken tegelijkertijd dat de warmtepomp ook bij deze winterse temperaturen een huis net zo goed kan verwarmen als een traditionele cv-ketel, en vooral ook goedkoper. Maar door verkeerd gebruik of aanschaf van een verkeerd type zitten mensen toch soms in de kou.

‘Doet-ie het wel?’

Vooral als bewoners ’s nachts de thermostaat meer dan één of twee graden lager zetten dan overdag, lukt het de warmtepomp maar moeilijk om de volgende dag het huis snel genoeg weer op te warmen. Daarom is het dringende advies de temperatuur bijna gelijk te houden.

“Mensen bellen geregeld met de vraag: doet-ie het eigenlijk wel? Of, ook een veelgestelde vraag: waarom staat de warmtepomp nu de hele tijd aan?”, zegt Stijn Otten van Heat Transformers. “En de vraag die daarop volgt is: klopt het wel dat ik nu heel veel elektriciteit gebruik?”

Ja dat klopt, is dan het antwoord. Maar tegelijk gebruiken mensen heel veel minder of helemaal geen aardgas meer. “Ons bedrijf heeft al duizenden warmtepompen geïnstalleerd”, aldus Otten, “maar vooral in de eerste winter dat mensen een warmtepomp hebben, en bij de eerste vorst, krijgen we dit soort vragen.”

Oplossen met een schep

Ook de sneeuw-ophoping is dus iets waar de bedrijven tegenaan lopen. De buitenunits moeten volgens de fabrikant-instructie verplicht 20 centimeter boven de grond geplaatst worden. Ook te dicht tegen een muur of schutting kan tot problemen leiden. In sommige gevallen is de beugel waarmee installateurs de warmtepomp plaatsen te kort, en is de ruimte rond de warmtepomp te beperkt.

De luchtstroom kan dan verstoord raken. Techniek Nederland, de brancheorganisatie van installateurs, beaamt dat een waarschuwing nu op zijn plaats is. “Je kunt het probleem van de sneeuw goed zelf oplossen met een schep, om het apparaat sneeuwvrij te houden”, zegt warmtepompexpert Maurice Roovers van Techniek Nederland. “Het apparaat moet z’n kou makkelijk kwijt kunnen.” 

Vooral als mensen thuiskomen, bijvoorbeeld van vakantie, is het goed om te kijken of de sneeuw zich niet te veel heeft opgehoopt rond de warmtepomp. Bovendien kunnen mensen in de periode dat ze weg zijn de warmtepomp beter niet uitschakelen, want anders bestaat het risico dat leidingen bevriezen en schade oplopen.

Laat warmtepomp tijdens vakantie aan

“Uitzetten lijkt logisch om energie te besparen, maar kan juist tot schade leiden”, zegt Roovers. Bij strenge vorst moet de warmtepomp blijven draaien. “Laat dus de warmtepomp altijd in werking, ook als je langere tijd weg bent.”

Alle installateurs die RTL Nieuws sprak, zeggen dat de warmtepomp bij het grootste deel van hun klanten prima functioneert tijdens kou. “Maar er zijn nu wel meer problemen, net als bij de traditionele cv-ketel het geval is”, zegt Patrick Schimmel van Schimmel Techniek. En mensen willen natuurlijk snel geholpen worden.

Het is komend weekeinde oppassen geblazen in het noordoosten van het land:

“We hadden een geval van iemand die binnen de thermostaat op 21 had staan, maar het water in zijn warmtesysteem was maar 25 graden. Daardoor was de buitenunit stijf bevroren geraakt, en waren we een halve dag bezig om het apparaat te ontdooien.” De temperatuur in het systeem had idealiter zo’n 35 graden moeten zijn, maar de eigenaar had dit zelf veranderd.

Advies aan klanten

Dat had hij beter niet kunnen doen. Mensen moeten niet zelf dingen in het systeem willen veranderen, zegt Schimmel. 

Maar sommige aspecten van stevige kou en sneeuw worden nu pas goed merkbaar. “Nu wordt pas echt goed duidelijk hoe belangrijk het is om je buitenunit sneeuwvrij te houden”, zegt Schimmel. “Maar omdat deze sneeuw zo uitzonderlijk is, hebben we onze klanten tot nu toe nog onvoldoende geadviseerd wat ze nu het beste kunnen doen.”

Warmtepompen in Nederland

In totaal zijn er inmiddels enkele miljoenen warmtepompen in Nederland, voor woningen en andere gebouwen. Eind vorig jaar werden ruim 700.000 huizen elektrisch verwarmd, blijkt uit cijfers van het CBS. Daarvan gebruiken er ongeveer 400.000 helemaal geen aardgas meer, en een deel gebruikt alleen nog gas voor koken en warm water.