Vandaag
leestijd 3 minuten
1457 keer bekeken
Bewaren
Hoogleraar kunst en economie (UU/ HKU)
Persoon volgen
Moet de zin ‘Het einde van de NAVO.’ eindigen met een uitroepteken (!) of met een vraagteken (?). Het einde van de NAVO? is het meest veilige. Je sluit je aan bij de gevestigde opinies en denktanks. Je zet de argumenten op een rij: de rol van de grootste partner – de VS – veroorzaakt verwarring; enkele partners in Europa zijn Poetin-gezind; en – afhankelijk van je politieke kleur – twijfel of de overeengekomen miljardeninvesteringen wel zinvol zijn. Je voelt de dreiging van Rusland wel maar vooralsnog blijf je bij de constatering dat de wereld in verwarring is en dat de VS de belangrijkste partner is.
Het einde van de NAVO! Heeft twee betekenissen. Hier kort geduid. Door het gedrag van de VS, denk aan de gewelddadige interventie in Venezuela en het gedreig Groenland (= Deens Europa) in te nemen, is feitelijk al sprake van een dood bondgenootschap. Een algemene observatie, als het ware. Alleen het is voor de politieke en militaire bestuurders heel moeilijk dit feit toe te geven. Wellicht zou met geslijm van NAVO-topman Rutte nog iets van het bondgenootschap gered kunnen worden?
De tweede betekenis is van meer activistische aard. Laten we nu maar snel kappen met zo’n kapitalistisch militair industrieel complex. Afstand nemen van de VS, een vredesdialoog aangaan met Rusland en de Oekraïne. En opnieuw de internationale rol van de VN herwaarderen. Plus investeren in wereldwijde sociale en medische VN-fondsen die door de VS in de steek gelaten zijn.
In beide betekenissen speelt de nucleaire superkracht van de VS een grote rol. Bij het vraagteken is het uitgangspunt dat Europese landen voorlopig niet zonder de bescherming van de VS kunnen. Bij het uitroepteken wordt ingezet op een versneld VN-akkoord over de wereldwijde afbouw van het nucleair wapenarsenaal.
Is er een nieuw leesteken voor de noodzaak dat de ???-tekens in gesprek gaan met de !!!-tekens? Opvallend is dat nauwelijks door de media getracht wordt zo’n nieuw leesteken uit te vinden. De gevestigde partijen nemen het uitroepteken niet serieus en de !!!-activisten zien geen kans om een dialoog aan te gaan met de vraagtekens. Het zou een geopolitieke overwinning voor beide groepen zijn als zo’n dialoog gestart wordt en de resultaten daarvan overgenomen worden door de Tweede Kamer.
Hier alvast wat input voor zo’n dialoog. De NAVO zal wellicht ingewisseld kunnen worden voor een nieuw internationaal VN-vredesverbond waartoe de EU het initiatief neemt. Partners worden daarbij gezocht in de Global South, Latijns-Amerika en Azië. Met Afrika wordt een speciale afspraak gemaakt om regionale conflicten op te lossen en ook te voorkomen. Ook de VS zijn welkom indien zij zich aan de internationale rechtsorde zullen houden.
Ik weet het. De kritiek van de ??? is voorspelbaar: niet realistisch, naïef, wensdenken, totaal losgezongen van de bestaande verhoudingen. Ik ben blij met deze kritiek want ze weerspiegelen het dode spoor waarop de ??? hun weg richting de VS zijn gegaan. Toch hebben ze een punt: als de !!! geen poot aan de grond krijgen, hebben deze critici alsnog gelijk. Maar zover hoeft het niet te komen. Als genoeg burgers in Nederland zich actief uitspreken voor een vredesalternatief voor de NAVO (zonder de VS) dan kan dat een hoopvol signaal zijn dat echte geopolitieke veranderingen nodig zijn. Je kunt brieven schrijven, tafelgesprekken voeren, politici aanspreken, vredesacties starten en je bijvoorbeeld aansluiten bij de Nieuwe Vredesbeweging. Je bent zeker niet machteloos. En dat nieuwe uitroepteken dan? Dat komt vanzelf als je ook kunstenaars en ontwerpers betrekt bij je acties. Vaak zijn ze zelf al lang bezig.