Zou het ingewikkeld zijn? Een geraffineerde strategie, waarin Denemarken er stukje bij beetje Groenland uit wordt gewerkt en er een handelsverdrag wordt gesloten? Of is het straks onderdeel van een deal, Groenland in ruil voor Amerikaanse inzet in de NAVO of Oekraïense veiligheidsgaranties?
Of kan het ook eenvoudiger? Kan Trump simpelweg naar Groenland toe vliegen, tijdens een regulier werkbezoek aan de legerbasis een Amerikaanse vlag in de sneeuw planten, een persconferentie houden met een boel Amerikaanse soldaten als decor en simpelweg stellen: dit is nu van ons? Het Groenlandse parlement naar huis sturen. Een fluwelen landjepik.
Wat zou Denemarken precies doen? Schieten? Wat zou Europa doen? Er schande van spreken? Wat doe je als een land waar je cultureel, historisch, economisch en geopolitiek mee vervlochten bent, zich zo tegen je keert? Hoe begin je te vechten, of te verdedigen vanuit een innige omhelzing?
Wat zou Rutte doen? Ik gok zomaar op de pragmatische aanpak, de onderdanige houding. Zoals altijd. Blijven spiegelen, blijven vleien. Denemarken als een baksteen laten vallen en na ‘de ontstane situatie’ zo snel mogelijk terugkeren naar relatieherstel. Hij is misschien wel de laatste secretaris-generaal van de NAVO in deze vorm en de meest Nederlandse, de meest buigzame van allemaal. Hij zal de alliantie ook lang nadat ze dood en begraven is, nog proberen te reanimeren en het belang van vrede en veiligheid en voorspoed benadrukken als de kogels ons al lang en breed om de oren vliegen.
Zijn opvolgers bij VVD, D66 en CDA zitten al klaar aan de formatietafel om die lange Nederlandse pragmatische traditie van ruggengraatloosheid voort te zetten. Jetten strubbelt nog wat tegen en murmelt iets over internationaal recht. Dat leert hij vast snel af als premier. Bontenbal is er nu al bedreven in. Hoofd naar beneden, de grote pragmaticus. Of in zijn woorden: wie ethisch wil zijn, moet ook kijken welke praktische gevolgen dat heeft.
Als je de toekomstige ministerraad hoort weet je één ding zeker: de revolutie zal nooit in Nederland beginnen. Een land zonder grote woorden. Een land waarin morele argumenten als onnodige duurdoenerij worden gezien. Wij zeggen: ‘These are my principles and if you don’t like them…. Well, we have others.’
Hier treedt een nieuwe generatie ijverige, optimistische, maar volstrekt volgzame leiders aan. Nederland is het land dat als allerlaatste afscheid zal nemen van een wereld die niet meer bestaat. Vergeet nooit hoe wij bleven vechten voor ons koloniale rijk, tegen de onafhankelijkheid van Indonesië. De wereld moest ons flink wakker schudden om ons erop te wijzen dat het kolonialisme (in Azië althans) nu écht voorbij was.
Overal zijn het ‘patriottistische’ clubs, zoals de Amerikanen ze noemen, die in peilingen bovenaan staan
Ook dit keer zal Nederland, ook wanneer het tientallen keren geschoffeerd is door zijn overzeese ‘partner’, tot de laatste snik vasthouden aan de oude wereldorde.
En ook nu zoeken we vooral over grenzen naar soelaas, naar zekerheid en veiligheid. Jetten en Bontenbal benadrukken vooral keer op keer dat die Europese samenwerking en nieuwe partnerschappen cruciaal gaan zijn, ervan uitgaande dat het nieuwe nationalisme, de nieuwe agressie en autocratie Amerikaans fenomenen zullen blijven.
Maar hoe zeker zijn we van die nieuwe partners die we nu steeds dichter naar ons toe trekken? Als je de ‘coalition of the willing’ deze week aanschouwde, zag je dat alle Europese leiders eigenlijk bijzonder weinig steun onder hun bevolking genieten. Overal zijn het ‘patriottistische’ clubs, zoals de Amerikanen ze in hun nieuwe National Security Strategy noemen, die in peilingen bovenaan staan. Macron, met een approval rating van 17 procent, terwijl Rassemblement National piekt. De Britse premier Starmer, die voortdurend op de hielen wordt gezeten door Reform UK van Nigel Farage. Of de Duitse bondskanselier Merz. Deze week viel in de deelstaat Brandenburg maar weer eens een regering om – zou dit dan het moment zijn dat de pro-Russische en antidemocratische AfD zijn populariteit kan omzetten in macht?
De populariteit van de patriotten lijkt alleen maar toe te nemen. Dus willen we echt de volledige Europese integratie van ons buitenlandbeleid en de samensmelting van onze krijgsmachten? Of gaan we wederom uitproberen hoe het is om vanuit een innige omhelzing tegen een vriend te strijden?
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC