Zaterdag is het precies tien jaar geleden dat David Bowie overleed. De Britse muzikant was een artistiek grensverlegger die zichzelf telkens opnieuw uitvond en daarmee de popmuziek blijvend veranderde. Muziekkenner en oud-Toppop-presentator Ad Visser blikt in Goedemorgen Nederland terug op Bowie’s nalatenschap en vertelt hoe hij het naderende afscheid al vroeg herkende in diens teksten.

Samenvatting

  • Ad Visser hoorde het naderende afscheid van David Bowie al anderhalf jaar voor diens overlijden aankomen in zijn teksten.

  • Volgens Visser was Bowie uniek door zichzelf steeds opnieuw uit te vinden.

  • Politiek verslaggever Tom Staal beleefde een onvergetelijk Bowie-optreden op een plein in het Italiaanse Lucca.

  • In de studio werd stilgestaan bij Bowie met een proostmoment met zijn geliefde drankje schelvispekel.

Voor veel mensen kwam de dood van Bowie als een schok, maar niet voor Visser. “Ik hoorde het eigenlijk al anderhalf jaar van tevoren en ik hoorde het in zijn teksten”, vertelt hij. “Ik weet hoe hij schrijft en hij heeft altijd laag onder laag onder laag onder laag. En hij heeft het altijd over zijn eigen leven, maar verpakt dat verborgen.”

Over de gast

Ad Visser

Ad Visser

Mr. Toppop

Ad Visser is een bekende Nederlandse radio- en tv-persoonlijkheid, vooral beroemd als de presentator van het muziekprogramma Toppop.

Visser kende Bowie niet alleen van zijn muziek, maar ook persoonlijk. Hij begreep diens stijl en daarmee ook de betekenis van de teksten. Daardoor voelde hij al vroeg dat er iets niet klopte. “Ja, dat dacht ik echt”, zegt hij. “Ik dacht: dit is afscheid wat ik hoor. In 2013 heb je dan Heroes. En daar hoor je het al in songs als Love Is Lost. Het is altijd multi-interpretabel bij hem, dus je kan die verschillende lagen proeven, als je daar een beetje gevoel voor hebt. En dan hoor je al: dit gaat eigenlijk alleen over afscheid.”

Vooruitkijken in de achteruitkijkspiegel

Lange tijd bleef de vraag of Bowie opnieuw afscheid nam van een personage, zoals hij dat vaker deed. “Of ging hij zelfs nog verder, dat hij het wel gezien had? En dat hij afscheid nam van David Bowie? Want dat was uiteindelijk ook een personage. Dus misschien ging hij wel terug naar de kern van wie hij echt zelf was, voor zover hij dat wist. Hij was zichzelf door steeds een andere rol te spelen. Maar het werd dus een totaal afscheid. En dat werd geleidelijk steeds duidelijker.”

“Hij weet altijd precies de tijdgeest te pakken en die te vermengen.”

Op de vraag wat hij het meest mist aan Bowie hoeft Visser niet lang na te denken. “Zijn verrassingen. Hoe hij in het leven stond. Hij wist altijd precies de tijdgeest te pakken en die te vermengen. Hij ging vaak terug tot het Duitse expressionisme. Egon Schiele is bijvoorbeeld een schilder die hij fantastisch vond. Al die dingen vind je ook in tekst terug. Hij keek soms vooruit in de achteruitkijkspiegel. Zo zou je dat het beste kunnen zeggen.”

Is er ooit nog iemand zoals Bowie opgestaan? “Nee”, zegt Visser. “Op dit moment zijn er geen artiesten die je kan aanwijzen waarvan je kan zeggen: kijk, die heeft dat ook. Maar ze zijn er natuurlijk wel. Ze moeten alleen nog even ontdekt worden.”

Met 2000 man op een Italiaans plein

Ook politiek verslaggever Tom Staal heeft een persoonlijke Bowie-ervaring. Tijdens een vakantie in Italië stuitte hij onverwacht op een optreden. “Ik rijd Toscane in, ik rijd Lucca in, een klein plaatsje. Je had nog weinig mobiele telefoons. En ik ga de VVV binnen voor een hotelkamer. En er staat een postertje met Oasis en Jamiroquai en meer van dat soort schoolbandjes. David Bowie, een dag later.”

Staal twijfelde geen moment. “Die vrouw zei: ‘You look for hotel?’ Ik zei: ‘Dat is al best. Eerst kaarten voor David Bowie.’ Twee kaarten voor 70 euro gekocht. En een dag later stond ik op een pleintje in Lucca met nog geen 2000 man naar David Bowie te kijken. Dat zal ik nooit meer vergeten.”

Logeren bij Bowie

Daarna vertelt Visser hoe hij Bowie ooit opbelde na Space Oddity, omdat het volgens hem te lang stil bleef. “Ik dacht: dat kan niet, die man moet veel meer in zich hebben. Weet je wat, ik bel hem op, er moet iets aan de hand zijn. We spraken door de telefoon, dat klikte meteen. Hij zei: ‘Kom hier naartoe.’ En zo is dat contact ontstaan.”

Visser verbleef zelfs bij Bowie thuis. “Ja, ik heb bij hem gelogeerd. B&B met Bowie.” Daar kreeg hij muziek te horen die nog niet af was. “Na het eten zei hij: ik wil je even wat laten horen, ik heb weer nieuwe dingen. Het was nog niet gemixt. En toen hoorde ik het hele album Hunky Dory, met Changes.” Visser voorspelde hem groot succes. “Ik zei: maak je borst maar nat, want nu gaat het gebeuren. Alles wat je misschien gedroomd hebt, en nog meer, dat gaat nu over je heen komen.”

“Dat iconische beeld met dat ooglapje hangt van toeval aan elkaar.”

Vervolgens onthult Visser dat het iconische beeld van Bowie met een ooglapje puur toeval blijkt. “Hij had last van een oogontsteking. Onze grimeur had nog een ooglapje liggen van De Stratemakeropzeeshow. Dat vond hij te gek. En toen werd ook nog de verkeerde gitaar gebracht: knalrood, precies de kleur van zijn broek. Hij was dolenthousiast.”

Schelvispekel

Tot slot komt er in de studio een bijzonder drankje op tafel: schelvispekel. Een drankje waar Bowie volgens Visser dol op was. “Dat is in Vlaardingen bedacht. Dat waren vissers die niet tegen hun vrouwen wilden zeggen dat ze op de boot aan één stuk door zopen. Dus ze zeiden: nee hoor, dit is geen zware alcohol, dit is schelvispekel. Een drankje met veel zout, zodat je niet verkouden wordt.”

Visser liet Bowie er ooit van proeven. “Toen we in Amsterdam waren dacht ik: ik ga hem iets laten proeven. En dat vond hij zo lekker dat ik de volgende keer een fles meenam toen hij bij ons op televisie was.”