ANP/Hollandse HoogteFoto ter illustratie: een tienermeisje op haar mobiele telefoon
Zeker vijf Nederlandse meisjes hebben in de afgelopen twee jaar een poging tot zelfdoding gedaan onder druk van een sadistische chatgroep. Dat bevestigt Rob van Bree, politiechef van de Eenheid Landelijke Opsporing, in Nieuwsuur, na berichtgeving in het AD.
Het gaat om chatgroepen die deel uitmaken van ‘The Com’, ofwel ‘The Community’. Dat is een internationaal netwerk van cybercriminelen die jongeren ronselen via sociale media of gamingplatforms. De daders – vaak jonge mannen die kicken op extreem geweld – sporen hun slachtoffers – vaak meiden in de leeftijd tussen 12 en 22 jaar – aan om gruwelijke opdrachten uit te voeren.
De gesprekken beginnen onschuldig, legt Van Bree uit. “Daders proberen jonge slachtoffers naar zich toe te halen door complimenten te geven, love bombing noemen we dat. Zoals we ook zien bij loverboys.”
De daders bouwen zo een vertrouwensband op met hun slachtoffers en proberen vervolgens materiaal te verzamelen, naaktfoto’s bijvoorbeeld, om ze te kunnen afpersen. “Dan proberen ze slachtoffers te bewegen zichzelf te besnijden, dieren te doden, soms gaat het zo ver dat ze aanzetten tot misbruik van broertjes of zusjes. En in een aantal gevallen proberen ze de slachtoffers ertoe te bewegen om suïcide te plegen.”
NieuwsuurEchte voorbeelden van chatberichten, vertaald uit het Engels, verstuurd in een sadistische chatgroep
De daders vragen hun slachtoffers de opdrachten vast te leggen en delen die beelden vervolgens met elkaar in aparte chatgroepen. “Om serieus genomen te worden in die chats moet je extreem materiaal uploaden”, zegt Van Bree. “Hoe extremer het materiaal, hoe hoger je status.”
De verdachten zijn vaak mannen in de leeftijd van 14 tot 30 jaar, “niet zelden met psychische problemen”, aldus Van Bree. “Maar we zien niet echt een ideologie. Waar ze op uit zijn is geweld en het veroorzaken van chaos. Het gaat zelfs zo ver dat de daders handboeken met elkaar delen over hoe je iemand kan aanzetten tot dit soort daden.”
Volgens Van Bree zijn er internationaal vele honderden verdachten en slachtoffers en gaat het in Nederland om tientallen. “Maar we weten ook dat we maar een beperkt deel zien.”
Dierenmishandeling en terrorisme
Juist omdat er geen duidelijke ideologie achter zit en de opdrachten aan de slachtoffers heel breed zijn, is het lastig om een compleet beeld te krijgen, zegt ook Arda Gerkens. Zij is bestuursvoorzitter bij de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM). “Sommigen houden zich bezig met afpersing, anderen dwingen mensen tot zelfbeschadiging. Je ziet dierenmishandeling en je ziet terroristische en extremistische kenmerken. Het is een heel breed palet aan nare dingen die elkaar ontmoeten.”
The Com bestaat uit veel verschillende kleine netwerkjes waar daders uit kunnen kiezen, legt Gerkens uit. “Het is moeilijk te begrijpen wat hier achter zit, maar we zien dat er in deze groepen een soort nihilistisch gedachtegoed heerst: alles moet stuk, niets heeft zin. En dat gaat gepaard met geweldverheerlijking.”
Wat ook opvalt, is dat slachtoffers van deze sadistische chatgroepen in sommige gevallen zelf dader worden. Politiechef Van Bree: “Ze worden daartoe aangezet om uit hun benarde situatie te komen.”
‘Het kan iedereen overkomen’
Van Bree benadrukt dat niet alleen meisjes in kwetsbare situaties slachtoffer worden. “Jongeren in deze leeftijdscategorie zijn allemaal kwetsbaar. Het kan echt iedereen overkomen.”
Hij doet een oproep aan ouders om zich bezig te houden met waar hun kind online mee bezig is. “We zullen interesse moeten tonen in wat ze online aan het doen zijn, met ze in gesprek gaan en een veilige haven bieden waar ze hun verhaal kwijt kunnen.”
Arrestaties
In het afgelopen half jaar zijn twee Nederlanders opgepakt die betrokken zouden zijn bij dit soort netwerken. In juli werd de Eindhovenaar Justin B. gearresteerd, oprichter van het online netwerk ‘No Lives Matter’. Dat was een aftakking van de internationale sadistische chatgroep ‘764’. B. wordt ervan verdacht anderen te hebben aangezet tot extreem geweld en zelfbeschadiging.
Ook de 23-jarige Mert A. uit Hoofddorp heeft volgens het OM jongeren gechanteerd met naaktbeelden en hen hebben gedwongen tot zelfbeschadiging.
113
Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.