De ontvoering van de Venezolaanse president Maduro heeft geleid tot kritische reacties. Hierin wordt betoogd dat zijn arrestatie in Caracas en overbrenging naar New York in strijd zou zijn met het internationale recht. De soevereiniteit van Venezuela is immers met het militaire machtsvertoon zonder enige twijfel geschonden. Toch ziet het ernaar uit dat de Amerikaanse rechter geen rechtsgevolgen aan zijn onrechtmatige overbrenging zal verbinden.
Onder het motto ‘male captus, bene detentus‘ wordt vrijwel steeds aangenomen dat de rechter geen rechtsgevolgen hoeft te verbinden aan onregelmatigheden in de wijze waarop de verdachte vanuit het buitenland voor de rechter wordt gebracht. Om er zeker van te zijn dat de nieuwe tijdelijke president van Venezuela geen roet in het strafrechtelijke eten zal gooien, is Trump er niet voor teruggedeinsd haar te bedreigen. In een interview richtte hij zicht tot haar met de woorden „Als ze niet doet wat juist is, zal ze een zeer hoge Welke prijs Trump hierbij in gedachten heeft laat zich niet moeilijk raden: enkele reis naar New York.
Intussen zijn de kansen van Maduro op een succesvolle verdediging zeer klein. De rechter te Florida heeft in zijn vonnis van 8 juni 1990 in een vergelijkbare zaak, te weten de zaak van Manuel Antonio Noriega, laten blijken dat op grond van de zogeheten ‘Kerr-Frisbee-Rule‘ en de ‘Toscanino-exceptie‘ de mogelijkheden om succesvol op te komen tegen de male captus, bene detentus-doctrine voor Maduro nagenoeg uitgesloten zijn. Niet alleen Amerikaanse jurisprudentie maar ook overige buitenlandse jurisprudentie wijst uit dat het onrechtmatig binnen een bepaalde rechtssfeer brengen van een bepaalde verdachte zelfs met schending van de soevereiniteit van een betrokken staat geen afbreuk aan de rechtsmacht van die staat doet. Er is meer voor nodig.
Alleen wanneer sprake zou zijn van een ernstige en langdurige marteling, „which shocks the conscience”, verliest een staat rechtsmacht. Omdat niet kan worden aanvaard dat een staat „the fruits of its misconduct” geniet, aldus de Toscanino-exceptie. Het zo even genoemde dreigement van Trump strekt er intussen toe te voorkomen dat de huidige Venezolaanse president het in haar hoofd haalt aan te voeren dat de soevereiniteit ontoelaatbaar is geschonden. Want dan is sprake van een statenklacht die mogelijk door de Amerikaanse rechter ondanks het museumkarakter van de ‘exclusionary rule’ ten voordele van Maduro in aanmerking zou kunnen worden genomen.
Zolang hij echter tijdens zijn detentie met fluwelen handschoenen wordt aangepakt en de huidige president niet klaagt over de huidige soevereiniteitsschending zal hij in het morsige souterrain van de (Amerikaanse) rechtspraak naar alle waarschijnlijkheid geen geslaagd beroep op de schending van het internationale recht kunnen doen. Het straffeloos kunnen schenden van dit internationale recht, waarop de Verenigde Staten gelet op zijn militaire ingrepen in onder meer Nicaragua en Panama een zeker patent heeft, leidt onherroepelijk tot de slotsom dat dit stuk recht als een fata morgana te kwalificeren valt.
Gerard Spong advocaat
MaduroNu Netanyahu arresteren
Kunnen die geweldige Nederlandse commando’s niet in een bliksemactie Netanyahu arresteren en naar Den Haag brengen? Dan kan hij worden berecht door het Internationaal Strafhof.
Bert de Gans Diepenveen
ConducteurVriendelijkheid is aanstekelijk
Wat een verrassing een uitgebreid artikel over Robbert van Callias te lezen (Als u maar nooit vergeet hoe geweldig u bent, zegt de conducteur door de intercom, 2/1).
Wie deze vriendelijke NS-functionaris één keer door de intercom van de trein heeft gehoord, zal het nooit meer vergeten.
Dat de milde vriendelijkheid van deze medemens – die dankzij uw reportage nu een naam heeft gekregen – in staat is een volledige trein bijkans te ontregelen, laat ons zien hoe makkelijk het is om hét verschil te maken in de dagelijkse omgang met de mensen om ons heen. Laten we daar een voorbeeld aan nemen.
Gerhard van Roon Den Haag
VuurwerkverbodNieuwe traditie
Hoe vinden lokale gemeenschappen een een nieuwe traditie na vuurwerkverbod (Laat de minister haast maken met het vuurwerkverbod, zodat nieuwe tradities kunnen ontstaan, 1/1)?
Suggestie: tuig een burgerberaad op!
Ineke Muinen
VuurwerkverbodHalfbakken maatregelen
In het commentaar (1/1) wordt het afsteken van vuurwerk beschreven als een mooie traditie waar nu middels een verbod paal en perk aan moet worden gesteld.
Deze traditie is mijns inziens al decennia niet meer mooi te noemen en legt het schizofrene wetgevingsbeleid van de overheid pijnlijk bloot. Daar waar lokale overheden kunnen ingrijpen is een centraal verbod kennelijk lastiger dan gedacht.
Wat ik mis in de analyse is dat deze traditie door alle lagen van de bevolking wordt aangegrepen om frustraties jegens het gezag bot te vieren, op elkaar en op hulpverleners. Dat duidt volgens mij op een dieper liggend probleem dat voer is voor sociologen en psychologen, maar door de media en de overheid onvoldoende wordt (h)erkend.
Er kan niet worden volstaan met halfbakken maatregelen zoals die in de laatste alinea van het commentaar worden gesuggereerd. Daar waar mensenlevens in het geding zijn en de maatschappelijke kosten groot zijn, is hard en kil ingrijpen middels een algeheel vuurwerkverbod de enige remedie. Hoe graag wij Nederlanders ook prat gaan op onze individualiteit en zelfbeschikkingsrecht, in de praktijk blijkt vaak dat wij gedwee door de overheid opgelegde regels accepteren. En dat zou in dit verband helemaal niet zo slecht zijn.
Cebeli Gönül Rotterdam
SneeuwHulde aan de bezorger!
Grote problemen door het weer in Nederland. Toch zat vanochtend mijn krant gewoon in de bus. Ondanks winter, sneeuw en ijs. Hulde aan de krantenbezorger!
Hans Klein Wolterink Tiel
GeloofDe waarheid is nu ‘woke’
In Geloof in de democratie is hard werken – met liefde (31/12) beweren Beatrice de Graaf en Rik Peels dat democraten niet zonder geloof in de democratie kunnen. De toonzetting over geloof in de media is volgens hen echter negatiever geworden. Dat zou komen door twee misverstanden. Geloof is allereerst meer dan religie. Er is alledaags geloof (geloven in de betrouwbaarheid van een politieke partij) en seculier geloof (geloven in de waarde van democratie). Een tweede misverstand is dat geloof „iets irrationeels (want onbewijsbaar) zou zijn”. Vooral dit laatste punt betwisten de auteurs. Ze menen zelfs dat mensen zich moeten oefenen „in het geloven in mensen of partijen die het waard zijn”. Dat is heel mooi, maar behoorlijk vaag.
Karl Popper stelde in 1972: geloof is niet falsificeerbaar. Uitspraken over geloof in God of een wonder kunnen niet met tegenvoorbeelden weerlegd worden. Je moet erin geloven of niet. Als iemand zegt te geloven in D66 dan is dat meestal synoniem voor vertrouwen vanuit ervaringen met die politieke partij en hun ideologie.
Het recente optreden van president Trump in Venezuela ondermijnt het vertrouwen van burgers in de democratie en de internationale rechtsorde. Nog riskanter is dat een rationele dialoog over de interpretatie van intersubjectief vastgestelde feiten aan de kant wordt gezet. Zeker omdat Trump zich soms ook als een messias presenteert, tot vreugde van evangelische christenen.
De Graaf en Peels zouden er beter aan doen om het belang van een rationeel debat te benadrukken in deze tijd van „alternatieve feiten”. Goed luisteren is ook een deugd. Over feiten, bewijs en argumenten kunnen mensen van gedachten wisselen. Bij een wetenschappelijk discours hoort bovendien de bereidheid om interpretaties te herzien als er nieuwe inzichten opduiken. Debatteren over geloof in iemand of iets is onmogelijk. Er wordt geen raket naar Mars gestuurd op basis van geloof.
Trump en zijn team beschouwen wetenschappelijke studies over klimaat, vaccinaties, sociale ongelijkheid als woke. Toegang tot data wordt geblokkeerd; archieven mogelijk vernietigd; scholen, musea en nationale parken gecensureerd. De Amerikaanse regering is niet geïnteresseerd in geloof, en al helemaal niet in waarheid. De trend is nu dat waarheid woke is.
Maria Grever emeritus hoogleraar theoretische geschiedenis en historische cultuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC