De week begon met stevige uitspraken, die zorgden voor kopzorgen bij de NAVO. Na de geslaagde aanval van de Amerikanen op Venezuela, herhaalde Trump dat hij Groenland ‘wil hebben’ en dat hij bereid is daarvoor militair in te grijpen. Een uitspraak waar fors op werd gereageerd door de Deense premier Mette Frederiksen. Frederiksen sprak over het einde van de NAVO als Trump daad bij woord zou voegen.
Rutte stil
Iets dat de secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte, koste wat kost wil voorkomen. En dus maakt het hoofd van de NAVO-topman de afgelopen dagen hoogstwaarschijnlijk overuren. Maar wat er dan in zijn hoofd speelt, blijft gissen. Rutte laat zich vooralsnog niet uit over de kwestie.
Volgens diplomatie-expert Robert van de Roer houdt Rutte zich bewust stil om verdere escalatie te voorkomen. ”Rutte is bezig met stille diplomatie en telt zijn knopen. Hij is secretaris-generaal van een bondgenootschap van 32 landen en dus zal hij proberen iedereen tevreden te houden. Uitspraken zullen de gesprekken alleen maar verder bemoeilijken.”
Voorlopig lijkt de strategie zijn vruchten af te werpen. Donderdag waren de ambassadeurs van het bondgenootschap bijeen in Brussel voor hun wekelijks overleg. Volgens ingewijden zou die ‘rustig zijn verlopen’ en zou er ‘verzoenend’ zijn gesproken. Ook door de Deense en de Amerikaanse ambassadeur.
Gemeenschappelijk doel
De zorg om de veiligheid in het noordpoolgebied is namelijk niet alleen een Amerikaanse zorg. Vrijwel alle landen van de NAVO willen sterkere verdediging in de Arctische regio en willen net als de VS, Russische en Chinese activiteiten in het gebied beter kunnen monitoren.
Aan topman Rutte de taak om de Amerikanen te overtuigen van de waarde van samenwerken. Van de Roer zag vorige maand hoe Rutte tijdens een persconferentie in Berlijn hier al op voorsorteerde. ”Rutte zei toen dat je Amerika niet kan verdedigen zonder de verdediging van de Arctische regio. En voor de Arctische regio heb je de NAVO nodig, zei hij ook. Het gaat er nu om dat Rutte dit ook aan Trump verkocht krijgt.”
‘Arctic Sentry’
Die wens van samenwerken kwam ook nadrukkelijk aan de orde tijdens het NAVO-overleg van donderdag. Op de bijeenkomst opperden meerdere ambassadeurs een nieuwe NAVO-missie in het gebied. Een gemeenschappelijke missie, die ‘Arctic Sentry’ moet gaan heten. Afgeleid van Baltic en Eastern Sentry, de namen van twee soortgelijke missies in de Baltische staten en aan de rest van de NAVO-oostgrens. Groenland moet daarin een belangrijke rol gaan spelen. De missie zou volgens ingewijden binnen enkele weken na overeenstemming van start kunnen gaan.
Is Trump daarmee tevreden?
De grote vraag is nu vooral in hoeverre Trump tevreden kan worden gesteld met dit voorstel. Om zo’n missie te starten is groen licht van alle 32 lidstaten nodig, dus ook van de Amerikanen. Hoewel het allerminst zeker is dat de Amerikanen ook akkoord gaan, lijkt de rust bij diplomaten volgens Van de Roer weer langzaam terug te keren.
“Bij diplomaten die ik sprak is de druk na een positief overleg van donderdag weer een beetje van de ketel. Al zeggen ze wel geschrokken te zijn. Dat Trump een Amerikaanse vlag op Groenland krijgt is volgens de diplomaten die ik heb gesproken inmiddels uitgesloten. Maar ja Trump blijft Trump, dus uitsluiten kunnen we het nooit helemaal.”
Diplomatie-expert Van de Roer heeft goede hoop dat de NAVO deze crisis doorstaat. De expert volgt het bondgenootschap al sinds 1993 en heeft in al die jaren meerdere crises gezien. ”Er is een Turkije-Griekenland-conflict geweest in het verleden. Macron heeft de NAVO ‘hersendood’ verklaard. En ook Trump heeft al eerder gedreigd uit de alliantie te stappen. Dat heeft de NAVO allemaal overleefd.”
Daarnaast wijst Van de Roer op de steeds groter wordende kritiek op uitspraken van de regering Trump. ”Niet alleen vanuit de NAVO, maar ook vanuit de eigen Republikeinse partij krijgt Trump kritiek op deze uitspraken. Als je naar het totaalplaatje kijkt is het inlijven van Groenland door Amerika geen realistisch scenario.”
Denen naar de VS
Toch blijft de VS stellig. Het Witte Huis liet eerder deze week nog weten dat het militair geweld niet uitsluit als Denemarken blijft weigeren Groenland af te staan. Al lijken de eerste stappen richting een compromis te zijn gezet. Volgende week gaat de Deense minister van Buitenlandse Zaken op bezoek bij zijn Amerikaanse collega Rubio. Wanneer en waar de twee elkaar exact ontmoeten is nog niet bekend.
Waarom wil Trump eigenlijk zo graag Groenland hebben? Bekijk de onderstaande video.