EPADe Chinese president Xi Jinping en zijn Venezolaanse ambtsgenoot Nicolas Maduro ontmoetten elkaar in 2023 in Peking.
China en Venezuela zijn al jaren bondgenoten. Toch is er genoeg reden om aan te nemen dat de Chinese leider Xi Jinping niet rouwig is om de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro. Volgens experts ziet Xi de door Trump geïnitieerde kidnapping als een kans om zijn eigen geopolitieke positie te versterken.
De militaire actie tegen Maduro zou namelijk een precedent scheppen als het gaat om de kwestie-Taiwan. Volgens deskundigen is het niet de vraag of, maar wanneer China ingrijpt op het eiland.
China is een belangrijke afnemer van Venezolaanse olie. Dat ze Maduro’s ontvoering niet zagen aankomen, blijkt wel uit het feit dat China’s hoogste gezant in Latijns-Amerika hem enkele uren voor de Amerikaanse inval nog de hand schudde.
Wacht Lai Maduro’s lot?
Nu Trump de soevereiniteit van een ander land ter discussie stelt, is er vrees dat Xi hetzelfde van plan is met de Taiwanese president Lai Ching-te. Volgens China is Taiwan een afvallige provincie die thuishoort bij het vasteland. De spanningen tussen de landen lopen al jaren op.
Naar buiten toe veroordeelt China het Amerikaanse ingrijpen in Venezuela. Je zou dus denken dat Xi niet van plan is iets soortgelijks te doen. Maar, zo redeneert China, de situaties in Venezuela en Taiwan zijn “totaal niet te vergelijken”.
Het zijn woorden van Wang Huiyao van de denktank CCG. Die zegt onafhankelijk te zijn, maar verspreidt doorgaans de standpunten van de Communistische Partij. Hij betoogt dat de kwestie-Taiwan een binnenlandse aangelegenheid is en dat de geldende internationale rechtsorde dus niet van toepassing is.
Goedschiks of kwaadschiks
“Taiwan hoort bij China. Dus heeft China het recht om in te grijpen als Taiwan zich onafhankelijk verklaart.” Volgens Huiyao is zijn land klaar voor een militaire interventie. “Al heeft vreedzame hereniging de voorkeur.”
Steve Tsang, politicoloog en directeur van een China-instituut in Londen, zegt dat er geen twijfel is of China Taiwan zal inlijven. De vraag is alleen: wanneer? “Het zal gebeuren als China er klaar voor is en in staat is de kosten van zo’n actie te beperken.”
Het liefst zou Xi in Taiwan doen wat Trump in Venezuela deed, zegt Tsang. Maar dat gaat hoogstwaarschijnlijk niet op korte termijn gebeuren. “Ik denk dat China zich ervan bewust is dat president Lai kidnappen nu geen goed idee is. Wel zullen de Chinezen wat met Maduro gebeurde, zien als een voordeel op de lange termijn voor hun eigen plan voor Taiwan.”
Liberale en democratische waarden verdampen
Er is nog een ander ‘voordeel’ dat China kan halen uit de kwestie-Venezuela, zeggen geopolitiek-experts. Want door de leider van een ander land te kidnappen, is de door Amerika zo zorgvuldig opgebouwde liberale internationale orde flink beschadigd. Hoe geloofwaardig zijn de democratische waarden nog als Trump, de leider van die wereldorde, zich er zelf niet aan houdt?
Het geeft ruimte aan die andere wereldorde: het mondiale Zuiden. Daarin zijn niet Amerika en Europese landen dominant, maar geldt de wil van de sterkste economieën.
De opkomst van het mondiale Zuiden – ook wel Globale Zuiden – is al decennia gaande. “Hun aandeel in de wereld wordt groter en groter”, zegt Cui Shoujun van het Centrum voor Latijns-Amerikaanse Studies aan de Chinese Renmin Universiteit. “Zowel economisch als politiek. Bovendien zijn ze steeds meer verenigd. Met China als leider.”
Het mondiale Zuiden bestaat veelal uit landen die relatief weinig welvarend en industrieel ontwikkeld zijn:
NieuwsuurHet Globale Noorden versus het Globale Zuiden.
Wang Huiyao van denktank CCG erkent het belang van deze nieuwe wereldorde. “China moet het juiste voorbeeld zijn voor de landen in het mondiale Zuiden. Je moet je invloedssfeer sterker maken middels economische samenwerking en dus niet je invloed vergroten door militair ingrijpen en dwang.”
Die laatste woorden zijn een indirecte sneer aan Trump. Al zal de toekomst moeten uitwijzen hoeveel waarde die woorden hebben. President Xi herhaalde in zijn recente nieuwjaarstoespraak zijn wens om Taiwan in te lijven. En eind vorig jaar organiseerde China nog een grootschalige militaire oefening rond Taiwan.
Nieuwsuur maakte deze video over de geopolitieke gevolgen van de ontvoering van Maduro, met ook aandacht voor het Russische perspectief: