De eerste grote online trend van het jaar wil… vooral heel graag terug naar een ander jaar.
Vintage fotofilters als ‘Sierra’ of ‘Mayfair’ waren allang naar het Instagram-kerkhof verbannen, maar opeens staat elke tijdlijn weer vol met sepia-getinte, vierkante throwbacks naar tien jaar geleden. Mensen cureren playlists met Drake’s One Dance en Beyonce’s Lemonade-album en kijken liefdevol terug naar de obsessie met de dansbeweging the dab, fidget spinners en het hondenfilter op Snapchat. ‘Bring Back 2016’ luidt het pleidooi op Instagram en TikTok. Maar waarom is 2026 omgedoopt tot het nieuwe 2016?
Nostalgie is van alle tijden, en behoort tot alle generaties. De afgelopen jaren grepen trends terug naar de Y2K en the noughties. Denk aan: low-waist jeans, klaptelefoons, iPods, baby tee’s en digitale camera’s met weinig megapixels en een harde flits. Wat de jaren tachtig en negentig waren voor oudere millennials, zijn de jaren nul en tien voor jongere millennials en Gen Z. Maar de grote nostalgie naar één specifiek jaar is opvallend.
En was 2016, zoals nu wordt beweerd, ‘the best year ever’? Zeker niet. Het was eerder een jaar van grote maatschappelijke breuklijnen: Brexit, de verkiezing van Donald Trump, en het jaar waarin de wereld veel geliefde idolen verloor zoals David Bowie, Prince, George Michael en Alan Rickman. Niet voor niks was in het jaar zelf de hashtag #Fuck2016 trending.
Maar veel jongeren zien 2016 als het ‘laatste goede jaar’. Vóór de pandemie, vóór Trump, vóór de recente oorlogen in Gaza, Oekraïne en Soedan. Het internet zou een leukere, simpelere plek zijn geweest: je deed de Bottle Flip Challenge, zette er een filter overheen en noemde het ‘content’. Macro-trends van toen namen het internet als een collectief mee (de dab, Pokemon Go, de Mannequin Challenge) in tegenstelling tot hedendaagse ‘micro-trends’ (girl math, het Romeinse Rijk) die elkaar in hoog tempo opvolgen en hypergecureerde accounts van ogenschijnlijk perfecte influencers.
Keerpunt
2016 wordt vooral gezien als een symbolisch keerpunt voordat de wereld, al dan niet gevoelsmatig, nog complexer werd. Dat de drang om daarnaar terug te keren juist nu opkomt, is niet vreemd: in de eerste twee weken van 2026 alleen al braken onder meer dodelijke protesten uit in Iran en dreigde de Amerikaanse president Groenland in te nemen.
„Onrust en conflict zijn triggers voor nostalgie”, aldus Krystine Batcho, expert op het gebied van nostalgie en hoogleraar aan het Amerikaanse Le Moyne College, per mail. „De plotselinge en ingrijpende veranderingen van de afgelopen jaren, zoals de pandemie of politieke polarisatie, creëren angst. Verandering is stressvol. Het versnellende tempo van verandering kan het gevoel oproepen dat we de technologische ontwikkelingen – zoals AI, virtual reality, enzovoort – niet kunnen bijhouden. Het bedreigt ons gevoel van controle, een fundamentele menselijke behoefte.”
Vooral Gen Z is hiervoor gevoelig, volgens haar. „Zij bevinden zich in een overgangsfase van adolescentie naar volwassenheid, dat brengt stress met zich mee over het leren omgaan met de verantwoordelijkheden en onzekerheden die een toekomst als volwassene met zich zal brengen. Onderzoek heeft aangetoond dat je in deze levensfase vatbaarder bent voor nostalgie.”
Screenshots TikTok
Zoom in
En nostalgie werkt geruststellend, zegt Anouk Smeekes, sociaal psycholoog bij de Universiteit Utrecht. „Het is een belangrijk emotioneel copingmechanisme. Het geeft mensen houvast; een anker. Het draait vaak om mooie herinneringen met dierbaren waardoor mensen zich meer verbonden voelen met elkaar. En verbondenheid is een heel belangrijke psychologische basisbehoefte, laat onderzoek zien. Het zorgt ervoor dat we ons optimistischer voelen, minder eenzaam, en het leven als meer betekenisvol ervaren.”
Het is opvallend hoe breed gedragen deze trend is onder jongeren wereldwijd, zegt Smeekes. Het onderstreept ook hoe groot hun zorgen zijn over de staat van de wereld, het vinden van een huis, een baan, het klimaat. „Het toont een bepaalde vorm van veerkracht en solidariteit: het is een creatieve en generatie-eigen manier om de gemoedstoestand op te vijzelen door herinneringen te delen over hoe zij waren als groep, als generatie, in 2016. Zo helpen ze elkaar om om te gaan met onzekere ontwikkelingen in de wereld.”
Of platforms als TikTok en Instagram actief zulke trends aanjagen, is moeilijk te achterhalen. „Meta is totaal niet transparant”, zegt Lotje Beek, beleidsadviseur bij Bits of Freedom. Al zijn ze waarschijnlijk heel blij met de hype. „Het doel van deze platforms is natuurlijk: geld verdienen. En ze verdienen meer geld naarmate je meer tijd op een platform spendeert, want dan kunnen ze je meer advertenties laten zien. Zo’n trend helpt daar natuurlijk ontzettend bij: want iedereen gaat terugzoeken in oude posts, elkaars posts bekijken, en nieuwe dingen posten.
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC