In dit artikel
Beeldende kunst
Kunstwerk op de Biënnale van Venetië in 2024.
Foto Getty Images
Zoom in
1. Zachte krachten in Venetië
De 61ste Biënnale van Venetië, de oudste van alle biënnales en nog steeds de meest toonaangevende, zou dit jaar worden samengesteld door de eerste vrouwelijke curator van Afrikaanse herkomst, Koyo Kouoh. Zij stierf in 2025 aan kanker, kort na haar aanstelling. Haar theoretische kader is wel aangehouden: In Minor Keys, een term uit de muziek, ‘tonen in mineur’. Kouoh refereert hiermee aan zachte krachten, aan melancholische schoonheid en vergeten plekken. Ze hoopte dat de tentoonstelling meer dan een „litanie aan commentaar op wereldgebeurtenissen” zou worden, maar ook geen „poging zou worden de crises te ontkomen”. In het Nederlandse paviljoen is kunstenaar Dries Verhoeven te zien.
De Biënnale van Venetië, van 9 mei t/m 22 november op meerdere locaties in Venetië.
Louis Finson, ‘Chaos’ of ‘De strijd van de vier elementen’, 1611. Sarah Campbell Blaffer Foundation, The Museum of Fine Arts, Houston.
Foto The Museum of Fine Arts, Houston
Zoom in
2. De kunst van gedaanteverwisseling
Het Rijksmuseum brengt in de expositie Metamorfosen, een samenwerking met de Galleria Borghese in Rome, kunstwerken van de Renaissance tot nu samen waarin gedaanteveranderingen centraal staan. Meer dan tweeduizend jaar geleden schreef de Romeinse dichter Ovidius zijn invloedrijke werk Metamorfosen. Het is een reeks losse verhalen met als rode lijn hoe goden en mensen steeds van gedaante veranderen, zoals de Godin Diana die een jager die haar naakt zag in een hert veranderde, en oppergod Zeus die de nimf Io in een koe veranderde om zijn jaloerse echtgenote te misleiden. In de expositie zijn kunstwerken te zien van Titiaan tot Ulay, en van Cellini tot Louise Bourgeois.
Metamorfosen, Rijksmuseum Amsterdam, 6 februari t/m 25 mei.
Michaelina Wautier, ‘Twee meisjes als de heiligen Agnes en Dorothea’, ca. 1650.
Foto KMSKA
Zoom in
3. Vroegmoderne vrouwelijke kunstenaars
In de expositie Onvergetelijk. Vrouwelijke kunstenaars van Antwerpen tot Amsterdam, 1600-1750 in het MSK Gent, die eerder in Washington te zien was, staan voor het eerst vrouwelijke schilders uit de vroegmoderne tijd in de Nederlanden centraal. Meer dan veertig kunstenaars, onder wie Judith Leyster, Maria Sibylla Merian, Magdalena van de Passe, Clara Peeters en Rachel Ruysch worden hier getoond. De tentoonstelling wil laten zien dat vrouwelijke kunstenaars destijds „allesbehalve zeldzaam of onbekend waren”, maar dat „hun aanwezigheid in ateliers en netwerken lang onderbelicht bleef”. Nu ze eenmaal voor het eerst gepresenteerd worden, hoopt het MSK dat ze „onvergetelijk” worden.
Onvergetelijk. Vrouwelijke kunstenaars van Antwerpen tot Amsterdam, 1600-1750, Museum voor Schone Kunsten (MSK) in Gent, 7 maart tot 31 mei.
Danh Vo, ‘Güldenhof’, zomer, 2025.
Foto Nick Ash
Zoom in
4. Hoe macht zich manifesteert
In de solotentoonstelling πνεῦμα (Ἔλισσα) van kunstenaar Danh Vo (1975), die in 1980 met zijn ouders van een Vietnamees vluchtelingenvlot werd gered door een Deens schip en zo in Kopenhagen terecht kwam, komt zijn persoonlijke geschiedenis samen met grote globale thematiek. In Vo’s installaties in het Stedelijk Museum Amsterdam worden thema’s als oorlog, verlangen, ambitie en geloof verwerkt, op een poëtische manier. In zijn installaties zijn fragmenten uit de oudheid, religieuze relieken of delen van monumenten opgenomen. Hij wil, zoals het Stedelijk het formuleert, laten zien „hoe macht zich manifesteert in mensen, materialen en persoonlijke verhalen”.
Danh Vo, πνεῦμα (Ἔλισσα), Stedelijk Museum Amsterdam, 14 februari t/m 2 augustus.
David Hockney, ‘My Parents’, 1977.
Foto Tate Images
Zoom in
5. Bacon, Freud en Hockney in Den Haag
Volgens het Kunstmuseum Den Haag is Londen Calling het eerste grote overzicht van hoogtepunten uit de naoorlogse Britse schilderkunst dat in Nederland is te zien. In de expositie, een samenwerking tussen Tate Britain en het Kunstmuseum Den Haag, zijn bekende namen als Francis Bacon, Lucian Freud en David Hockney te zien, maar ook schilders die minder bekend zijn, zoals Celia Paul, Eva Frankfurther en Denzil Forrester. De overeenkomst van al deze verschillende 20ste-eeuwse kunstenaars is de menselijke figuur en de stad Londen. Er bestond weliswaar geen typische ‘Londense school’, stelt het Kunstmuseum, maar ze delen wel „een gedeelde zoektocht naar hoe je de wereld om je heen kunt schilderen”.
Londen Calling, Kunstmuseum Den Haag, 14 februari t/m 7 juni.
Fotografie
Letizia Battaglia, ‘Wijk Cala. Het meisje met de bal. Palermo, 1980’.
Foto archief Letizia Battaglia
Zoom in
1. Liefde, dood en nog meer liefde
De Italiaanse fotograaf, activist en politica Letizia Battaglia (Sicilië, 1935-2022) legde in zwart-wit op indrukwekkende wijze het dagelijks leven in Sicilië vast, waarin het maffiageweld een belangrijke rol speelde. Het is sowieso een goed idee om dit voorjaar naar Den Haag af te reizen, want niet alleen het Fotomuseum heeft met ook nog exposities van Farren van Wyck en Ruben Lundgren (ook 4 april t/m 23 augustus) een sterke programmering – bij de buren in het Kunstmuseum is veertig jaar modefotografie van Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin te zien, in de grote overzichtstentoonstelling Can Love Be A Photograph (21 maart t/m 6 september).
Letizia Battaglia Life, Love and Death in Sicily, Fotomuseum Den Haag, 4 april t/m 23 augustus.
Tata Ronkholz, ‘Trinkhalle / Kiosk, Köln-Nippes, Merheimer Straße 294, 1983’.
Foto VAN HAM Art Estate/Tata Ronkholz
Zoom in
2. Duitse Trinkhallen in Huis Marseille
Tata Ronkholz (1940–1997) studeerde in de jaren zeventig fotografie aan de kunstacademie in Düsseldorf, waar Bernd en Hilla Becher als docenten zo gezaghebbend waren dat er werd gesproken van de Becherschule. Terwijl klasgenoten Candida Höfer, Axel Hütte, Thomas Ruff en Thomas Struth wereldberoemd werden, komt de internationale waardering voor Ronkholz pas de laatste jaren op gang. Huis Marseille organiseert een overzicht van haar werk, waarin de invloed van de Bechers goed zichtbaar is: we zien hun strakke, zakelijke benadering terug in Ronkholz’ foto’s van kiosken (Trinkhallen) en kleine winkeltjes, de industriepoorten in het Ruhrgebied, meubels en lampen (ze was ook opgeleid als ontwerper) en de documentaire serie over de Rheinhafen van Düsseldorf, die ze maakte met Struth.
Ontworpen wereld: door de ogen van Tata Ronkholz, in Huis Marseille, Amsterdam, 14 februari t/m 21 juni
Wouter Cool, Delfshaven, 1910.
Foto Wouter Cool/Stadsarchief Rotterdam
Zoom in
3. Aandacht voor het verleden
Directeur Birgit Donker werd ontslagen, de opening van de nieuwe locatie in pakhuis Santos in september werd uitgesteld: 2025 was een turbulent jaar voor het Nederlands Fotomuseum. In februari 2026 zullen de deuren dan eindelijk écht opengaan. Met de exposities Rotterdam in focus. Fotografie van de stad 1843 – nu (t/m 24 mei) en Ontwaken in blauw. Een ode aan cyanotypie is er, ondanks dat er ook hedendaagse toepassingen van deze oude techniek te zien zijn, veel aandacht voor het (lokale) verleden en lijkt de keuze wat behoudend. Toch zijn we razend nieuwsgierig, ook naar het gebouw, de open depotruimtes en restauratieateliers, de nieuwe bibliotheek, het restaurant ‘met panoramisch uitzicht’, zoals het persbericht belooft. Maar vooral natuurlijk naar de toekomstige koers van dit nationale fotomuseum.
Rotterdam in focus + Ontwaken in blauw, Nederlands Fotomuseum Rotterdam, 7 februari t/m 7 juni.
Film
Filmstill uit ‘Marty Supreme’, met Timothée Chalamet in de hoofdrol.
Zoom in
1. Marty Mauser liegt, bedriegt en steelt
In jaarlijstjes wereldwijd scoorde zwarte tragikomedie Marty Supreme afgelopen jaar hoog. Dit jaar draait hij eindelijk in Nederland. Timothée Chalamet speelt Marty Mauser, een cartooneske, extreem ambitieuze jongeman in het New York van 1952. Hij werkt in een schoenenwinkel, maar is rotsvast overtuigd dat hem een gouden toekomst wacht in de opkomende sport tafeltennis en liegt, bedriegt en steelt om dat doel te bereiken. Het verhaal is losjes gebaseerd op het leven van tafeltennisser Marty Reisman. Regisseur Josh Safdie, maakte eerder met broer Benny stresssthrillers als Uncut Gems. Benny bracht afgelopen jaar de topzware sportbiopic The Smashing Machine uit over een mixed martial arts-kampioen uit de jaren negentig. Nu komt Josh’ ook met een sportverhaal, al blijkt dat al snel meer te gaan over narcisme, waanzin en wanhoop dan over sport.
Marty Supreme, regie Josh Safdie, vanaf 19 februari.
Scène uit ‘Jumpers’.
Foto Disney/PIXAR
Zoom in
2. Wat als je plots met dieren kunt praten?
De nieuwe film van Disney en Pixar speelt in op de fantasie van menig kind: wat als je plots met dieren kunt praten? In Jumpers hebben wetenschappers ontdekt hoe ze de menselijk geest kunnen laten ‘jumpen’, of verspringen naar een levensecht robotachtig dier. Dierenliefhebber en student wetenschappen Mabel gebruikt de revolutionaire technologie om zichzelf naar het lichaam van een beverrobot te transporteren, waarna ze dieren niet alleen begrijpt, maar hen ook aanzet om een revolutie te beginnen tegen het voortdurende landjepik van de mensheid. Én ontdekt dat dieren behoorlijk rancuneus kunnen zijn. Dat klinkt als een erg spannend plot voor jonge kijkertjes, maar de eerste gedeelde beelden zijn vooral heerlijk pluizig en vrolijk makend.
Jumpers, regie Daniel Chong, vanaf 4 maart
Toni Servillo in ‘La Grazia’.
Zoom in
3. Door en door Italiaans
Regisseur Paolo Sorrentino (La grande bellezza) is opnieuw in topvorm in deze door en door Italiaanse film vol geestige personages. Vaste Sorrentino-acteur Toni Servillo speelt een Italiaanse president wiens pensioen nadert. Zijn dochter probeert hem een aantal cruciale dossiers te laten afronden. Maar de melancholische, eeuwig twijfelende en alles uitstellende katholieke president is nog niet klaar om afscheid te nemen van zijn functie en het Quirinaalpaleis. En meer dan in de euthanasiewet die hij zou moeten goedkeuren, is hij geïnteresseerd in met wie zijn overleden vrouw is vreemdgegaan, veertig jaar geleden.
La Grazia, regie Paolo Sorrentino, vanaf 19 maart.
‘The Oddyssey’, met in het midden Matt Damon als de Griekse held Odysseus.
foto Universal Pictures
Zoom in
4. Matt Damon als Odysseus
Nadat hij het toekomstige einde van de wereld verfilmde met Oscarwinnaar Oppenheimer, richt regisseur Christopher Nolan zich nu op een mythisch voorverleden met zijn verfilming van Homerus’ Oddyssee. Het wordt niet minder groots. Maandenlang zeulde Nolan zijn speciale IMAX-camera’s rondom en door de Middellandse Zee, naar Schotland, IJsland en de Sahara. Zijn Odysseus is Matt Damon (Interstellar, Oppenheimer, de rest van de cast bestaat uit elke Hollywood-ster die de telefoon opnam – het zou nietverbazen als Al Pacino de catering doet. Nolan en cameraman Hoyte van Hoytema verbruikten twee miljoen feet aan filmrol (609 kilometer) voor de film. Er zijn weinig aankomende projecten waar filmnerds zo vaak over speculeerden het afgelopen jaar. Wordt dit Batman in de Oudheid? Ontketent Nolan een terugkeer van de zwaarden-en-sandalen-film? En voor de classici onder ons: zijn de kostuums wel van de tijd?
The Oddyssey, regie Christopher Nolan, vanaf 17 juni.
‘Mother Mary’, met Michaela Coel (links) en Anne Hathaway.
Foto A24
Zoom in
5. Psychoseksuele popmuziekthriller
Regisseur David Lowery noemt zijn nieuwste film Mother Mary een „vreemde, vreemde film”, en als hij het zegt… Bij Lowery weet je nooit precies wat je kunt verwachten. Hij maakt fantasierijke, bijna mythische verhalen, die weinig met elkaar delen behalve een verstilde, peinzende ondertoon. Een Koning Arthur-verhaal (The Green Knight) over de dood. Een spookverhaal (A Ghost Story), maar zonder angst (tenzij Camus-achtig absurdisme je de stuipen op het lijf jaagt). Mother Mary wordt omschreven als ‘psychoseksuele popmuziekthriller’, geïnspireerd door Francis Ford Coppola’s Dracula. Popster Mary herenigt zich met een van haar vervreemde modeontwerpster om een jurk te maken. Verwacht visuele pracht. Verwacht bijbelsymboliek en vurige blikken. Verwacht een popsoundtrack van Charli XCX, FKA Twigs en Jack Antonoff. Verwacht, kortom, de vreemdste maar meest enthousiasmerende film van 2026.
Mother Mary, regie David Lowery, vanaf 24 april.
Series
‘Scarpetta’, met Jake Cannavale (links) als de jonge Pete Marino en Rose McEwen als de jonge Kay Scarpetta.
foto prime video
Zoom in
1. Nicole Kidman als forensisch patholoog
Nicole Kidman heeft al een tijdje de seriesmaak te pakken met hoofdrollen in grote producties als Big Little Lies, The Perfect Couple en Expats. Ze gaat daar ook in 2026 mee door. Zo speelt ze in de thrillerserie Scarpetta een forensisch patholoog die moorden oplost. Tegelijkertijd probeert ze zo goed mogelijk om te gaan met de gespannen relatie die ze heeft met haar zus, gespeeld door Jamie Lee Curtis (Alien, The Bear). Met Kidman en Curtis heeft Scarpetta twee Oscar-winaars in huis. Gebaseerd op een langlopende boekenreeks van Patricia Cornwell.
Scarpetta, Vanaf 11 maart, Prime Video.
‘Máxima’, met Martijn Lakemeier als Willem-Alexander en Delfina Chaves als Máxima
foto videoland
Zoom in
2. Het huwelijk van Máxima en Willem-Alexander
De Argentijnse actrice Delfina Chaves was overtuigend als Máxima Zorreguieta in het Nederlandse antwoord op The Crown. De tweede reeks volgt Máxima over een periode van tien jaar: vanaf het huwelijk met Willem-Alexander (Martijn Lakemeier) tot de inhuldiging. Nieuwe spelers in het verhaal zijn onder meer Prins Friso, Prins Constantijn en Mabel. Videoland wijst in persberichten op het internationale succes van de serie: het eerste seizoen van Máxima was een hit in Latijns-Amerika en is volgens de streamingdienst verkocht aan meer dan zeventig landen.
Máxima. Seizoen 2. Vanaf 14 maart, Videoland.
Zendaya als Rue Bennett in ‘Euphoria’.
foto HBO
Zoom in
3. Derde seizoen van ‘Euphoria’ met Rosalía
Een nieuw seizoen van Euphoria leek een tijdje uitgesloten. Ondanks vele tegenslagen, waaronder verhalen over onenigheid tussen maker Sam Levinson en hoofdrolspeler Zendaya, keert het controversiële jongerendrama na vier jaar dan toch terug. Ook de veelbesproken sterren Sydney Sweeney en Jacob Elordi zijn erbij. Levinson maakte met The Idol in 2023 een van de meest verguisde series van de afgelopen jaren. Met Euphoria 3 moet hij de trein weer op de rails zien te krijgen. Het verhaal maakt een sprong in de tijd van vijf jaar en speelt zich dus niet meer af op een middelbare school. Opvallende toevoeging aan de cast: popsensatie Rosalía, maker van het beste album van 2025 volgens NRC.
Euphoria. Seizoen 3. Vanaf 13 april. HBO Max.
Ali Wong als Amy Lau in het eerste seizoen van ‘Beef’.
Foto ANDREW COOPER/NETFLIX
Zoom in
4. Opnieuw een uit de hand gelopen ruzie
Beef, een tragikomische serie een over een uit de hand gelopen verkeersruzie, was in 2023 een verrassende hit. Het tweede seizoen van bedenker en showrunner Lee Sung Jin gaat ook weer over een incident dat steeds verder escaleert. Verder is het verhaal en de cast helemaal nieuw, met acteerkanonnen Oscar Isaac en Carey Mulligan bovenaan het affiche. Ditmaal begint alles met een heftige ruzie tussen hun baas en zijn vrouw waarvan een jong stel getuige is Rijzende ster Cailee Spaeny noemde dit seizoen tijdens de première van de nieuwe Knives Out-film „net zo gestoord” als de eerste reeks.
Beef. Seizoen 2. Vanaf 16 april. Netflix.
Florence Pugh speelt Cathy Ames in ‘East of Eden’.
Foto Variety/ Getty Images
Zoom in
5. Steinbecks ‘East of Eden’ in zeven delen
Netflix pakt dit jaar groots uit met een zevendelige verfilming van John Steinbecks klassieker East of Eden (1952). De nieuwe bewerking van het verhaal is van Zoe Kazan, kleindochter van de regisseur Elia Kazan. Hij maakte in 1955 de verfilming waarin James Dean de hoofdrol speelde. De nieuwe versie wordt verteld vanuit het perspectief van Cathy Ames, gespeeld door Florence Pugh.
East of Eden. Datum nog niet bekend. Netflix.
Pop & jazz
Ibrahim Maalouf tijdens het Carthage International Festival.
Foto MOHAMED MESSARA/ EPA/ANP
Zoom in
1. Ode aan de trompet
De Frans-Libanese trompettist Ibrahim Maalouf draait zijn hand niet om voor onbedaarlijke feestelijkheid: met zijn vinger steevast op het extra ventiel van de kwarttoon-trompet die zijn vader ontwikkelde, ontketent hij zinderende, mystieke shows. Zijn nieuwe tournee Trumpets of Michel-Ange is ook weer een uitbundige ode aan de trompet. In het bijzonder aan het instrument van zijn vader Nassim Maalouf, grondlegger van de kwarttoon-trompet. Oosterse melodieën, jazz, folk, klassiek en vrije improvisatie versmelten tot een rijke, meeslepende klankwereld vol vuur.
Ibrahim Maalouf live, 6 en 7 april, Carré, Amsterdam.
Eric Clapton in de Royal Albert Hall in 2022 in Londen.
Foto Harry Herd/Redferns/Getty Images
Zoom in
2. Eric Clapton: 80 jaar en 22 albums
Gitarist/zanger Eric Clapton mag inmiddels tachtig jaar zijn, muziek staat nog altijd centraal in zijn leven. Met zijn 22ste soloalbum Meanwhile leverde hij in 2024 zijn eerste studioplaat in acht jaar af. Daarop onder meer een duet met Jeff Beck, met wie hij de Mancini-klassieker ‘Moon River’ interpreteert. Die is zacht en wollig, maar bijzonder – het waren Becks laatste gitaaropnames voor zijn overlijden in 2023. Waar Clapton ooit het gitaargeluid van rock en blues herdefinieerde met Cream en Derek and the Dominos, draaien recenter werk en zijn optredens minder om virtuositeit. Thematisch blijft Clapton trouw aan zijn kern: blues, gospel en rootsmuziek, met teksten over verlies, geloof en morele twijfel. Jett Rebel is gevraagd als voorprogramma voor de show in de Ziggo Dome.
Eric Clapton live, 24 april, Ziggo Dome, Amsterdam.
Olivia Dean in 2025 tijdens het Hot 99.5′ Jingle Ball in Washington DC.
Foto Shannon Finney/Getty Images
Zoom in
3. Twijfel, verlangen en zelfreflectie
Olivia Dean heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een van de meest verfijnde stemmen uit het hedendaagse Britse pop- en soulcircuit. Een belangrijk kantelpunt: social media, waar een van haar nummers onverwacht een eigen leven ging leiden. Haar muziek beweegt zich soepel tussen neo-soul, pop en R&B, met hoorbare wortels in klassieke soul en jazz. Wat haar onderscheidt, is de manier waarop ze twijfel, verlangen, zelfreflectie omzet in liedjes die tegelijk intiem en groots aanvoelen. Benieuwd hoe ze dat aanpakt in de grote Ziggo Dome.
Olivia Dean live, 9 en 14 mei Ziggo Dome, Amsterdam.
FKA Twigs op het Montreux Jazz Festival op 13 juli 2025.
Foto CYRIL ZINGARO/EPA/ANP
Zoom in
4. FKA twigs: je blíjft naar haar kijken
FKA twigs opereert in een geheel eigen artistiek universum, waarin muziek, dans en beeldende kunst naadloos in elkaar overvloeien. Ze verwierf internationale erkenning met haar grensverleggende benadering van R&B, elektronica en avant-pop, maar onderscheidt zich vooral door de intensiteit en fysieke zeggingskracht van haar optredens. Je blíjft naar haar kijken. Met het recente album EUSEXUA Afterglow onderstreept ze opnieuw haar reputatie als een van de meest vernieuwende artiesten van haar generatie.
FKA twigs live, 6 juni, Ziggo Dome, Amsterdam.
Gorillaz tijdens het Pulse of Gaia Festival in Madrid op 20 september 2025.
Foto A. Perez Meca/Europa Press/Getty Images
Zoom in
5. Muziek zonder grenzen van de Gorillaz
De nieuwe plaat van de Gorillaz, de alweer 25 jaar geleden virtueel opgezette band van Damon Albarn (bekend van zijn vroegere band Blur), belooft een spirituele reis te zijn ‘tussen dit leven en wat daarna komt’. De cartoonband staat dit jaar in elk geval op scherp met de komst van hun zelf uitgebrachte negende studioalbum The Mountain. Ambitieus presenteren Albarn en animator Jamie Hewlett muziek zonder geografische of stilistische grenzen, in vijf talen, met legio gastartiesten, opgenomen op uiteenlopende locaties, van Londen tot India en het Midden-Oosten. De mix van elektronica, rock, hiphop en wereldmuziek komt in maart uit. Live zijn de Gorillaz dit jaar een van de hoofdacts van het Best Kept Secret festival.
Album Gorillaz: The Mountain 20/3.
Gorillaz live: 12-14 juni Best Kept Secret, Hilvarenbeek.
Klassiek
Campagnebeeld opera ‘Theory of Flames’ van Michel van der Aa.
Foto Hugo Thomassen
Zoom in
1. Filmopera over desinformatie en complotten
De Nederlandse multimediaoperacomponist (om maar eens een term te gebruiken die de lading gevoelsmatig voor nog geen 10 procent dekt) won vorig jaar in Cannes nog de Expérience Immersive award voor zijn VR-opera From Dust. In het Opera Forward Festival in maart is zijn nieuwste werk te zien: de filmopera Theory of Flames, over desinformatie en complottheorieën. De hoofdpersoon raakt ‘verstrikt in een web van alternatieve feiten, terwijl haar geliefden machteloos toekijken.’ Met onder anderen Julia Bullock op film.
Theory of Flames, van Michel van der Aa, De Nationale Opera Amsterdam, 6 t/m 22 maart. Info: dno.nl
2. Hoe klinkt Mäkelä’s Matthäus-Passion?
Klaus Mäkelä dirigeert het Royal Concertgebouw Orchestra tijdens het Enescu Festival 2025 in Boekarest.
Foto ROBERT GHEMENT / EPA
Zoom in
De eerste vuurdoop, Mahler dirigeren in Nederland, heeft de aanstaande chef van het Concertgebouworkest Klaus Mäkelä al met behoorlijk succes achter de rug. Maar als dirigent in Nederland moet je eigenlijk twee vuurdopen ondergaan om de harten echt te winnen: je moet laten zien dat je precies zo van de Matthäus-Passion houdt als de Nederlandse traditie voorschrijft. In maart kunnen we dat horen, als hij het Concertgebouw en het Nederlands Kamerkoor dirigeert.
Concertgebouworkest o.l.v. Klaus Mäkelä, Matthäus-Passion, 27 en 29 maart (Amsterdam), 30 maart (Baden-Baden). Info: kco.nl
![Campagnebeeld To Die For [A Comedy].](https://www.europesays.com/nl/wp-content/uploads/2026/01/140126CUL_2027605392_todiefor.jpg)
Campagnebeeld To Die For [A Comedy].
Zoom in
3. Zelfmoordwens als publiekelijk spel
De Brits-Russische Elena Langer componeerde een opera voor het Stanislavski-Nemirovich-Danchenko-theater in Rusland, maar die werd geweigerd omdat die ‘niet patriottistisch genoeg’ zou zijn. Nu gaat de opera alsnog in wereldpremière bij de Nederlandse Reisopera. Het verhaal is oorspronkelijk van toneelschrijver Nikolaj Erdman (De zelfmoordenaar, 1928, ook al verboden door Stalin): hoofdpersonage Semyon Podsekayev wil zelfmoord plegen, maar meerdere mensen blijken dat te willen gebruiken voor hun eigen ideologie en financieel gewin. Als een tv-presentator Podsekayev zelfs voor zijn realityprogramma wil gebruiken, wordt zijn zelfmoordwens een ‘publiekelijk spel’.
To Die For [A Comedy] van Elena Langer bij de Nederlandse Reisopera, 11 t/m 30 april. Tournee door Nederland. Info: reisopera.nl
De Nationale Opera brengt dit voorjaar ‘Die Passagierin’.
Foto Hugo Thomassen
Zoom in
4. Opera over voormalig Auschwitz-kampbewaarder
De verwachtingen van Die Passagierin bij De Nationale Opera zijn hoog, want het Duitse Opernwelt riep deze productie in 2024 uit tot een van de vijf ‘producties van het jaar’. Mieczysław Weinberg was een Poolse Jood die in 1939 naar Rusland vluchtte. Hij ontvluchtte antisemitisme, maar vond het in de Sovjet-Unie na de Tweede Wereldoorlog evenzeer. Zijn opera Die Passagierin (geschreven in 1968, maar voor het eerst uitgevoerd in 2006) is gebaseerd op een autobiografische verhaal van concentratiekampoverlever Zofia Posmysz, een van de eerste romans geschreven vanuit het perspectief van een dader van de Holocaust. Op een schip naar Brazilië herkent een voormalige Auschwitz-kampbewaarder een vroegere gevangene. Een verhaal over herbeleving en weggestopte schuld.
Die Passagierin van Mieczysław Weinberg bij De Nationale Opera, 17 april t/m 2 mei. De Nationale Opera, Amsterdam. Info: dno.nl
Lahav Shani dirigeert het Rotterdams Philharmonisch Orkest, september 2025.
Foto ROBERT GHEMENT/EPA
Zoom in
5. Afscheid van Lahav Shani in Rotterdam
Na bijna acht behoorlijk succesvolle jaren moet het Rotterdams Philharmonisch Orkest, Rotterdam en eigenlijk heel Nederland afscheid nemen van chef-dirigent Lahav Shani. Wéér bracht het Rotterdams een talentvol dirigent groot. Shani gaat vanaf september vast voor de Münchner Philharmoniker staan. In mei neemt hij afscheid met een concert waarin onder andere een wereldpremière klinkt van de jonge pianist Tsotne Zedginidze (2009), maar ook de Ouverture Cyrano de Bergerac van Johan Wagenaar en de concertaria Ch’io mi scordi di te? (Zal ik je vergeten?) Vast niet. Oud-chefs komen geregeld en graag terug naar Rotterdam. Shani vast ook.
De laatste concerten van Lahav Shani als chef-dirigent bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest, 29, 30 en 31 mei. Rotterdam en Amsterdam. Info: rpho.nl
Theater
Selin Akkulak tijdens de repetities van ‘Moeder van Europa’.
Foto Isaac Owusu
Zoom in
1. De Europese geschiedenis herschrijven
In Moeder van Europa door Orkater staan de ambities van Maria Theresia centraal, in de achttiende eeuw aartshertogin van Oostenrijk. Ze wil haar positie koste wat kost behouden, onder meer door haar opstandige dochter Marie Antoinette – getrouwd met de Franse koning – te sommeren kinderen te krijgen en daarmee haar dynastie te beschermen. Moeder van Europa moet een nieuw, eigen verhaal worden over de wispelturigheid van macht, waarin het broeit tussen landen, tussen elite en volk, maar ook tussen generaties. Zoals je mag verwachten bij Orkater is Moeder van Europa muziektheater, met deze keer live zang en een fusion van klassieke strijkers, explosieve percussie en elektronische sounds. In de cast Manoushka Zeegelaar Breeveld, Selin Akkulak, Selin Akkulak en Michiel Blankwaardt.
Moeder van Europa van Orkater, regie Belle van Heerikhuizen. Première 14 februari. Tournee 6 februari t/m 11 april.
2. Hunkeren naar liefde
Campagnebeeld ‘Oom Wanja’, met Jeroen Spitzenberger in de hoofdrol.
foto Michiel Voet
Zoom in
Na ensceneringen van Een Meeuw (2022) en De Kersentuin (2023) regisseert Michel Sluysmans opnieuw een Tsjechov-klassieker: Oom Wanja. Dit keer geheel opnieuw geschreven door Peer Wittenbols. Volgens Sluysmans ademen Tsjechovs stukken „een onmiskenbare, magische sfeer van melancholie en humor”. De regisseur ziet personages die vastzitten „in een ongelukkig leven” en „hunkeren naar liefde, die ze niet krijgen”. Jeroen Spitzenberger speelt de hoofdrol, met verder onder anderen Wendell Jaspers, Jaap Spijkers, Anneke Blok en Jan-Paul Buijs.
Oom Wanja van Toneelgroep Maastricht, regie Michel Sluysmans. Première 22 februari. Tournee 20 februari t/m 6 juni.
‘A Streetcar Named Desire’, met vlnr June Yanez, Hannah Hoekstra en Minne Koole.
Foto Fabian Calis
Zoom in
3. Blik op mannelijkheid
Na in 2024 voor ITA Julie te hebben gemaakt, creëert de Britse, Olivier Award-winnende regisseur Rebecca Frecknall een Nederlandse versie van haar bejubelde bewerking van klassieker A Streetcar Named Desire (auteur Tennessee Williams). Blanche DuBois (Hannah Hoekstra trekt in bij haar zus Stella (June Yànez) en haar rauwe echtgenoot Stanley Kowalski (Minne Koole). Frecknalls Streetcar is bedoeld als een voorstelling voor een nieuwe generatie: onverbiddelijk in haar blik op mannelijkheid en huiselijk geweld.
A Streetcar Named Desire van Internationaal Theater Amsterdam, regie Rebecca Frecknall. Première 8 maart. Speelperiode 5 t/m 22 maart.
4. Vrouwelijke vriendschap
‘Sisterhood’ van Theater Rotterdam in een regie van Romana Vrede.
artwork: Grant Jurius
Zoom in
Na theaterhit The Story of Travis (2023) is de gevierde actrice en regisseur Romana Vrede terug met de voorstelling Sisterhood, over vriendschappen die onder druk komen te staan. Simone Zeefuik, programmamaker bij het Bijlmer Parktheater, debuteert als toneelschrijver met een verhaal over zeven vrouwen bij wie de onderlinge verhoudingen op scherp komen te staan. Sisterhood gaat over solidariteit en verzet, over elkaar werkelijk zien en elkaar soms de ruimte geven.
Sisterhood van Theater Rotterdam, regie Romana Vrede. Première 8 maart. Tournee 5 maart t/m 26 april.
‘Operation Hellfire’, een productie van Het Nationale Theater, in een regie van Eric de Vroedt.
Zoom in
5. Amerikaanse oud-president, opgepakt in Nederland
Bij de aankondiging van deze voorstelling, over de vraag of het internationaal recht voor iedereen even goed werkt, in december, schreef regisseur Eric de Vroedt: „Juist nu de internationale wereldorde lijkt te wankelen moeten we ons afvragen: hoe rechtvaardig is het internationaal recht eigenlijk?” Die vraag is na de recente illegale ontvoering van een staatshoofd door de VS alleen maar prangender. Het plot van Operation Hellfire richt zich op het (net als Het Nationale Theater) in Den Haag gevestigde Internationaal Strafhof, waarbij een oud-president van de VS die op bezoek komt, wordt gearresteerd. Waarna de Amerikanen dreigen met ingrijpen, en zelfs met een aanval op Nederland. Met Trump aan de macht niet meer ondenkbaar.
Operation Hellfire van Het Nationale Theater, regie Eric de Vroedt. Première 4 april. Tournee 31 maart t/m 13 juni.
Cabaret
Cabaretier David Linszen.
Foto Andreas Terlaak
Zoom in
1. Geen reet van begrijpen
Debuutvoorstelling van de winnaar van het Leids Cabaretfestival 2024. Linszen (34) blinkt uit in het ver doorvoeren en komisch spelen van volstrekt eigen hersenspinsels. Zelf zei hij hierover in NRC: „Ik wil niet dat het alleen maar nihilistisch of vervreemdend is. Ik probeer iets te maken dat balanceert op het randje van dat je denkt: ik begrijp dit heel goed en ik begrijp er helemaal geen reet van.”
‘Het leven is een striptease van de dood’, aldus de publiciteitstekst bij de voorstelling. Net als bij een striptease draait het bij Linszens comedy om de vraag: wat gaat er schuil achter de opgesierde façades?
David Linszen: Striptease van de dood. Première 22 januari. Info: bunkertheaterzaken.nl
Maurits Wijmenga (links) en Ramses van Hall in ‘Bromens’.
Zoom in
2. Boezemvrienden
Debuut van Maurits Wijmenga en Ramses van Hall, die in 2023 afstudeerden aan de Amsterdamse Toneelschool en talentenwedstrijd Cameretten wonnen. Daar vielen ze op met ijzersterk fysiek spel en komisch slapstick-achtig theater. In een energieke opeenvolging van speelse sketches werden verschillende facetten van het zijn van boezemvrienden getoond. De vraag is hoe dit eigenzinnige duo haar losse acts aan elkaar gaat smeden en of het ze lukt de aandacht een hele voorstelling lang vast te houden. De producent van hun voorstelling omschrijft het tweetal als volgt: „Hans Teeuwen, Donny Ronny, Waardenberg en De Jong in een blender en door een tijdmachine gehaald.”
BRO’S: Bromens. Première 13 februari. Info: moretheater.nl
Isabelle Kafando als haar alter ego ‘Rof Daaimund’ .
Foto Mark Engelen
Zoom in
3. Domme aanstellers
Rof Daaimund is het solodebuut van Isabelle Kafando, die kort maar zeer krachtig furore maakte met n00b. Dit cabaretduo maakte een erg goed ontvangen debuutvoorstelling, waarin het een hele stoet aan bonte en het spoor kwijtrakende personages opvoerde. Kafando – en n00b-wederhelft Laura Bakker – onderscheidden zich door sterk komisch acteerwerk, fijne grofheid en bravoure en lekkere liedjes op harde beats. Nu staat Kafando alleen op het podium, maar ze heeft naar eigen zeggen wel een ‘meervoudige identiteitscrisis’ meegenomen. Als haar nieuwe alter ego ‘Rof Daaimund’ zal ze een reeks ‘ontroerende misfits en domme aanstellers’ ten tonele voeren.
Isabelle Kafando: Rof Daaimund. Première 15 maart. Info: moretheater.nl
Musical
Willem van Oranje-regisseur en schrijver Theu Boermans.
Foto Casper Koster
Zoom in
1. In de voetsporen van ‘Soldaat van Oranje’
In een nieuw theater, compleet met draaiende publiekstribune, speelt straks een musical over een nationale held. Klinkt bekend? Iedere theaterproducent droomt natuurlijk van het succes van Soldaat van Oranje, de musical die al bijna drie decennia volle zalen trekt. De nieuwe musical Willem van Oranje kwam jaren geleden in opspraak door onterecht aangevraagde coronasteun. Bedenker Rick Engelkes stapte op, maar nu gaat de voorstelling alsnog in première. Theu Boermans is de regisseur en schrijver (hij regisseerde ook Soldaat). Oer-Soldaat van Oranje Matteo van der Grijn maakt onderdeel uit de cast. Het totaalplaatje maakt nieuwsgierig: heeft Delft straks z’n eigen theaterhit?
Willem van Oranje Producties: Willem van Oranje. Prinsentheater, Delft. Première: 8 februari. Info: willemvanoranje.nl.
De cast van ‘Harry Potter en het Vervloekte Kind’.
Foto DINGENA MOL/ANP
Zoom in
2. Harry Potter als muzikale spektakelshow
Harry Potter en het Vervloekte Kind is geen echte musical, maar wel een muzikaal spektakelstuk, geproduceerd door Stage Entertainment, waar menig musicalfanaat al lang naar uitkijkt. In 2016 kreeg de bekende boekenreeks over tovenaarsleerling Harry Potter een vervolg op het toneel, op het Londense West End. De oorspronkelijke versie bestond uit twee voorstellingen die op één dag bezocht konden worden. In Scheveningen is de ingekorte versie van ruim drie uur te zien. Musicaltalent Ward van Klinken (afgelopen seizoen hoofdrolspeler in de bejubelde musical Dear Evan Hansen) is zoon Albus Potter. Acteur Valentijn van Hall speelt Harry.
Stage Entertainment: Harry Potter en het Vervloekte Kind. Locatie: Circustheater, Scheveningen. Première 14 maart. Info: stage-entertainment.nl
Dans
’16 & 17′ van de Chinese choreograaf Tao Ye.
Foto Hai Yang
Zoom in
1. Kalligrafische precisie voor de fijnproever
Met 16 & 17 zet de Chinese choreograaf Tao Ye zijn studie naar het menselijk lichaam voort, aan de hand van het door hem ontworpen Circular Movement System. Daarin kan elk deel van het lichaam fungeren als een pen die curves en cirkels in de ruimte beschrijft, de neus of het oor net zo goed als een vinger of been. Tao’s uiterst exacte stijl is voer voor fijnproevers, oogstrelend en abstract. Maar in 13 & 14 liet hij al zien dat maatschappelijk commentaar – op onderdrukking van ‘de ander’, of juist als viering van diversiteit – ook met abstracte dans mogelijk is, dus wie weet.
16 & 17 van TAO Dance Theater, 7 maart 2026, Internationaal Theater Amsterdam. Info: ita.nl
‘FireWorks’ van Gauthier Dance.
foto Holland Dance Festival
Zoom in
2. Crowd pleaser bij uitstek
De eerste keer dat het Duitse gezelschap van de Canadees Eric Gauthier in Nederland optrad, pakte hij meteen een groot publiek in met aanstekelijke dans en zijn charmante persoonlijkheid. Ongetwijfeld gebeurt dat nu weer met ABC, een aardige bloemlezing uit het danslexicon. Gauthier Dance brengt daarnaast een vreugdevuur van miniatuurtjes die grotendeels door zeer publieksvriendelijke choreografen zijn gemaakt. In de Boléro van de Griek Andonis Foniadakis veren, stuiteren en springen de dansers van het juniorengezelschap, meestal synchroon, uitgelaten op minitrampolines terwijl Maurice Ravels overbekende, razend populaire compositie aanzwelt – het gejoel van het slotapplaus is al bijna hoorbaar!
FireWorks van Gauthier Dance, 5 t/m 11 februari 2026, diverse steden. Info: Holland Dance Festival.
Games
1. Spanning in nieuwe horrorgame
Resident Evil blijft de meest kitschy aller horrorgameseries, maar dat heeft ook zijn charme. In februari volgt het negende deel van de reeks, Requiem. FBI-agent Grace Ashcroft (Jeannie Tirado) gaat naar het Wrenwood Hotel in het beruchte Raccoon City om een reeks bizarre moorden te onderzoeken. Vast niet ongerelateerd: haar eigen moeder stierf ooit in datzelfde hotel. Al snel zit een beangstigend wezen haar op de hielen. Leon S. Kennedy, de held van Resident Evil 2 (1998) en Resident Evil 4 (2005) keert voor het eerst in ruim een decennium terug. Requiem verkiest volgens de eerste indrukken spanning boven actie: verwacht beangstigende monsters en nét genoeg kogels om het einde te halen.
Resident Evil Requiem. Van Capcom. Voor pc, PS5, Xbox Series en Switch 2. Vanaf 27 februari
2. Filosoferen, ruziën en flirten in Tokio
Het Indonesische Toge Productions imponeerde in 2020 met het hartverwarmende Coffee Talk, een game waarin je als eigenaar van een koffietentje drankjes maakt voor je klanten. Ondertussen hoor je hun levensverhalen aan, van de beslommeringen van het dagelijks leven tot grote keuzes die hun levens kunnen veranderen. In maart komt opvolger Coffee Talk Tokyo, waarin je – uiteraard – een koffiezaak in Tokio bestiert. De game is een visuele roman, waarin je vooral meeleest terwijl je klanten filosoferen, ruziën en flirten. Communiceren doe je via het mixen van de juiste – of expres de verkeerde – drankjes. Een game voor een druilerige zondagmiddag.
Coffee Talk Tokyo. Van Toge Productions. Voor pc, PS5, Xbox Series, Switch. 5 maart.
3. Tussen kogelhel en actiegame
De Finse studio Housemarque staat bekend om zijn bullet hell-games – spellen waarbij de projectielen om je oren vliegen en jouw reflexen worden getest. Lang een nichegenre, maar in 2020 besloot Housemarque om de grenzen tussen de kogelhel en de ‘gewone’ actiegame te verkennen met het sfeervolle, filosofische Returnal. Met Saros gaan ze door op die weg. Arjun Devraj (Rahul Kohli) zoekt op een verre planeet onder het oog van een stervende zon naar een verloren geliefde. Gewapend met een schild dat binnenkomende kogels kan omzetten tot eigen munitie, betreedt hij een onwerkelijke wereld. Housemarque noemt het ‘een karakterstudie’ – verwacht het ondoorgrondelijke.
Saros. Van Housemarque. Voor PS5. 30 april
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC