Winter Vol Liefde kijken, de gezellige realityshow van RTL die laat zien hoe „Nederlandse vrijgezellen op zoek gaan naar de liefde van hun leven in de sneeuw”? De buitenlandse sneeuw wel te verstaan, al lag er nog geen week geleden nog zat in eigen land. De singles zoeken iemand die „hun harten onder een wollen deken komt verwarmen” in de „witte bergen” waar ze werken als skileraar, slee-rijder of in de horeca.
Maar ja, dan is er op NPO3 op hetzelfde tijdstip de documentaireserie Fase 8 over femicide, vrouwenmoord door een (ex-)partner. Dus wat moet je? Op tv is het al net zo’n ellende als in de echte wereld. Laat de singles in hun gezegende onschuld dan maar een partijtje dollen in de sneeuw, of onder hun warme winterse deken.
In de eerste aflevering van Fase 8: Femicide, een vierdelige reeks van Henk van der Aa en Jessica Villerius, ging het om het herkennen van signalen, patronen in het gedrag van een partner of ex-partner die wijzen op dreigend geweld of zelfs levensgevaar. Controleren, isoleren. De diagnose is bekend, maar wordt huiveringwekkend dichtbij gebracht in persoonlijke getuigenissen. Het is een schokkend en droevig onderwerp en een indrukwekkende, droevige documentaire.
Aan het woord komen deskundigen en professionals als Telegraaf-rechtbankverslaggever Saskia Belleman, die delibereren over de termen femicide en vrouwenmoord, de cijfers (ruim veertig moorden op vrouwen per jaar, waarvan zestig procent door een (ex)-partner) en een mogelijke onderschatting (omdat sommige suïcides eronder zouden kunnen vallen). Maar het beklemmendst zijn de woorden van de dochter van een slachtoffer („ik betrap mezelf erop dat ik er eigenlijk te weinig over nadenk”) en helemaal aan het slot die van een dader vanuit een tbs-kliniek. Hij wilde haar hebben, vertelt hij, „net zoals je een stuk apparatuur ziet en wilt hebben”. Op de vraag of hij zichzelf ooit nog in de spiegel kan kijken blijft het lang stil.
De nachtelijke moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude vorig jaar – door een haar onbekende man – schokte de samenleving. De moorden in deze reeks, door bekenden, zijn op een gruwelijke manier alledaagser.
Net als misschien, maar dan in het rijk der verbeelding, de moorden op (jonge) vrouwen die je ziet langskomen op een paar avonden voor de buis thuis. In de eindeloze reeks Law and Order bijvoorbeeld, in herhaling te zien op RTL 8. Of, ook op herhaling, in de zachtmoediger Britse serie Vera. Bekende opening: jonge vrouw ’s nachts op de vlucht, alleen in haar auto. Felle koplampen van een tegenligger. Geramd. Auto de berm in, eruit en de bosjes in gevlucht. U raadt de rest.
Gruwelijker
Wie opgroeit met televisie sleept binnen een paar jaar een deprimerende sliert moorden op vrouwen achter zich aan. In de loop der jaren zijn die bovendien gruwelijker en plastischer geworden. Kijk (of liever niet) hoe een seriemoordenaar in The Fall alleenstaande jonge vrouwen stalkt, besluipt en doet wat hij kennelijk volgens zijn jeugdtrauma (misbruik) moet doen. Of volg een avondje anatomische lessen in de CSI-reeks, ook op RTL, compleet met zuig- en blubbergeluiden.
The Guardian zocht de oorzaak voor zoveel moorden op vrouwen in tv-series in het feit dat die doorgaans door mannen worden gemaakt – wat volgens de krant pas de laatste jaren langzaam aan het veranderen is.
Misschien ziet The Guardian terecht een kentering. In sommige recente misdaadseries, ook Nederlandse, hebben juist vrouwen de sterkste rollen, aan weerszijden van de wet, zoals in Flikken Rotterdam. In een andere ook al Rotterdamse misdaad-reeks, Santos, hadden vrouwen de hoofdrol. Ook in een ander opzicht was die reeks vernieuwend, omdat die eindelijk eens vooral acteurs van kleur bracht.
Is dat emancipatie? Wens van deze rubrieks-invaller: het zou al schelen als er minder vrouwen een gewelddadige televisie-dood sterven – om maar te zwijgen van de echte wereld.
Lees ook
‘Santos’ is een uitstekende Nederlandse misdaadserie vol stijl
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC