Sinds de oorlog –of de speciale militaire operatie, zoals Poetin het noemt– is begonnen, krijgen alle scholen in Rusland aanwijzingen hoe deze strijd in de les moet worden behandeld. Pedagoog Pavel Talankin, die in de kleine stad Karabasj in de Oeral op School nummer 1 voor voortgezet onderwijs werkt, krijgt de opdracht alles op video vast te leggen, als bewijs dat de leerkrachten de bevelen vanuit Moskou keurig uitvoeren.
De nu 34-jarige Talankin vluchtte vorig jaar naar het Westen met in zijn bagage ruim twee jaar aan opnames waarvan de documentaire ”Mr. Nobody Against Putin” –”Meneer Niemand Tegen Poetin”– is gemaakt.
„Wie hier leeft en niet van Rusland houdt, is een parasiet en moet vertrekken”
Russische geschiedenisdocent
De beelden bewijzen dat de Russische scholen de oorlog dienen evenals de verheerlijking van Poetin. Talankin: „Toen ik de eerste les had opgenomen, dacht ik: ik word gek. De geschiedenislerares vertelde dat Rusland, Oekraïne en Wit-Rusland bevriende landen zijn, maar dat Oekraïne zich op de weg van het nationaalsocialisme bevindt en wij het land moeten bevrijden.”
Geschiedenisboek
Iedere maandag vinden op de Russische scholen ”gesprekken over wat belangrijk is” plaats. De les is van groot belang voor de meningsvorming van scholieren. Wat aan de orde komt, bepaalt het ministerie van Onderwijs. „Wie in ons land leeft en er niet van houdt, is een parasiet en dan moet je vertrekken”, aldus Talankin.
De leerlingen begroeten aan het begin van de dag de Russische vlag en schrijven brieven naar soldaten aan het front. Bij het vak ”grondbeginselen van de veiligheid en de verdediging van het vaderland” leren de lagere klassen hoe ze een loopgraaf aanleggen. Oudere leerlingen krijgen training in de omgang met een kalasjnikov.
Russische schoolkinderen in Moskou tijdens de openingsceremonie van het nieuwe schooljaar. beeld EPA, Maxim Shipenkov
Op de eerste dag van het nieuwe schooljaar loopt een meisje met haar ouders in Sint‑Petersburg op weg naar school langs een billboard ter ere van een in Oekraïne gesneuvelde militair. beeld AFP, Olga MaltsevaRussische schoolkinderen in Moskou tijdens de openingsceremonie van het nieuwe schooljaar. beeld EPA, Maxim ShipenkovOp de eerste dag van het nieuwe schooljaar loopt een meisje met haar ouders in Sint‑Petersburg op weg naar school langs een billboard ter ere van een in Oekraïne gesneuvelde militair. beeld AFP, Olga MaltsevaRussische schoolkinderen in Moskou tijdens de openingsceremonie van het nieuwe schooljaar. beeld EPA, Maxim ShipenkovOp de eerste dag van het nieuwe schooljaar loopt een meisje met haar ouders in Sint‑Petersburg op weg naar school langs een billboard ter ere van een in Oekraïne gesneuvelde militair. beeld AFP, Olga Maltseva
De docenten moeten daarnaast ”traditionele morele waarden” op de leerlingen overbrengen. Dat gebeurt met name bij de lessen geschiedenis, literatuur, geografie en Russische taal. Stuk voor stuk vakken die in de ogen van het Kremlin ideologisch bijzonder belangrijk zijn. De scholen moeten trouwe onderdanen leveren.
Voor de hogere klassen is een nieuw geschiedenisboek geschreven waarin Rusland en de wereld tussen 1945 en heden aan de orde komen. Daarin staat onder andere dat de Duitse hereniging niet anders dan een „annexatie” is, waarbij de Bondsrepubliek Duitsland (BRD) de communistische Duitse Democratische Republiek (DDR) heeft „verslonden”. Bij de Hongaarse Volksopstand van 1956 wilden „nationalistische krachten in opdracht van westerse geheime diensten een staatsgreep plegen”. Tegen deze voorstelling van zaken protesteerde zelfs de Poetingezinde Hongaarse regering van Viktor Orbán, maar zonder succes.
Nazi’s
Hebben docenten geen moeite met de nieuwe voorstelling van zaken die ze de kinderen meegeven? Talankin: „Sommige leraren zullen blij zijn als ze dat niet zouden hoeven te doen, maar ze hebben geen keus. De leerlingen of hun ouders kunnen hen aangeven als ze het niet doen. Het doorgeven van namen van foute burgers gebeurt met grote regelmaat in Rusland.”
De ouders kunnen hun kinderen van school halen, als ze niet willen dat hun kinderen gehersenspoeld worden. Thuisonderwijs is toegestaan in Rusland. Privédocenten kunnen ingehuurd worden, maar die zijn niet goedkoop.
Het ministerie van Onderwijs heeft er heel bewust voor gekozen om op de kleuterschool te beginnen met de indoctrinatie van kinderen. Kinderen van zes of zeven jaar hebben nog het volste vertrouwen in volwassenen. Succes verzekerd zodra al op de kleuterschool wordt begonnen met de propaganda.
Russische pedagogen zouden ‘de kunst’ van de Duitse nazi’s hebben afgekeken. Duitsers die op 5- of 6-jarige leeftijd werden ondergedompeld in de nazi-ideologie hebben deze in hun leven nooit volledig van de hand kunnen wijzen. Wat iemand in de laagste klassen meekrijgt, hecht zich eenvoudigweg vast.
Poetin is daar ook stellig van overtuigd. Twee jaar geleden verklaarde hij: „Oorlogen worden niet door legerofficieren gewonnen, maar door schoolkinderen.” „Daarom is het desastreus wat er nu in Rusland gebeurt”, zegt Talankin.