In het kort
- Google-moederbedrijf Alphabet investeert $40 mrd in AI-datacenters nabij Haskell, Texas.
- Ook op andere plekken in de staat worden grote complexen met datacenters uit de grond gestampt.
- De grote energievraag zorgt ook voor hogere stroomprijzen voor consumenten, terwijl de datacenters maar weinig nieuwe banen opleveren.
De omgeving van het Texaanse stadje Haskell is in de afgelopen eeuw nauwelijks veranderd. Het verlaten land tussen de kaarsrechte wegen kleurt afwisselend wit van het katoen, rood van de sterk ijzerhoudende bodem en beige van het dorre gras waarvan hier en daar een kudde runderen op staat te knauwen.
In Haskell zelf vormen de wegen perfect vierkante blokken waar laagbouw het straatbeeld bepaalt: huizen, bedrijven en zelfs kerken, afgezien van een enkele kleine torenspits. Het centrum van het stadje, dat iets meer dan 3000 inwoners telt, oogt gedateerd. Van de winkelruimte die niet leegstaat, wordt een groot deel ingenomen door een antiekwinkel die niet de indruk wekt dat er erg veel spullen verkocht worden.
Investeringsgolf
Haskell is niet het soort plaats waar je grote vernieuwing zou verwachten, maar schijn bedriegt. Want hoewel er nu nog maar weinig op wijst, is het stadje hard op weg het centrum te worden van een van de grootste investeringsgolven ooit: de bouw van gigantische datacenters voor kunstmatige intelligentie. In november kondigde Alphabet aan drie enorme AI-datacenters neer te zetten in Texas, waarvan er twee in de verlaten velden rond Haskell komen. In totaal steekt het Google-moederbedrijf $40 mrd in de drie complexen.
Lange tijd functioneerden datacenters vooral als de distributiecentra die het internetverkeer in goede banen leidden. Met de opkomst van clouddiensten, die ervoor zorgden dat bedrijven hun data niet meer op hun eigen servers hoefden op te slaan, en de komst van streamingsdiensten, groeide de ruimte die nodig was om alle gegevens te verwerken en bewaren. Rond de grote Texaanse steden Austin en Dallas zijn daarom al jaren veel van deze dataopslagcentra te vinden.
Maar de datacenters die de afgelopen jaren werden aangekondigd, zijn anders. Bedrijven als OpenAI, Google, Meta en xAI bouwen nu om de beste modellen voor kunstmatige intelligentie te ontwikkelen: systemen die op basis van alle gegevens die ze hebben verwerkt, zo goed mogelijk voorspellingen kunnen doen: het antwoord op een vraag, bijvoorbeeld, of het filmpje dat een gebruiker waarschijnlijk zal aanklikken, of de combinatie van stoffen die de grootste kans heeft om een effectief nieuw geneesmiddel te vormen.
Sciencefictionfilm
De twee datacenters die Alphabet bij het Texaanse Haskell bouwt, komen in een gebied waarvan het aanzicht de laatste tijd al behoorlijk is veranderd. In het uitgestrekte en verlaten land rond de stad worden verschillende wind- en zonne-energiebronnen gebouwd. De zonneparken liggen als een deken van zilver silicium op het landschap, waarboven de wieken van enorme windmolens wuiven.
President Donald Trump, Larry Ellison (Oracle), Masayoshi Son (SoftBank) en Sam Altman (OpenAI) in het Witte Huis, tijdens de presentatie van het $500 mrd grote Stargate-plan in januari 2025. Foto: Jim Watson/AFP
Het landschap, dat met zijn tuimelkruid, leegte en roestige jaknikkers aan vele Texaanse clichés voldoet, verandert erdoor. ‘Het gaat er met al die technologie steeds meer uitzien als een sciencefictionfilm’, verzucht Ann, die in Haskell een bloemenwinkel uitbaat. Maar zij ziet ook de mogelijkheden, want veel werkgelegenheid is er in deze streek niet. ‘Het is moeilijk hier niet optimistisch over te zijn.’
Alphabet moet nog beginnen met bouwen, maar de aanleg van de vele zonneparken bracht al vele bouwvakkers naar het gebied. Die verblijven veelal in goedkope motels en camperparken, die in razend tempo uit de grond worden gestampt. Voor inwoners van dit landelijke gebied is duidelijk dat er tijdens de bouw van de datacenters nog veel meer werklieden bij zullen komen.
In Abilene, op een uur rijden ten zuiden van Haskell, weten ze wat dat betekent. Sinds afgelopen zomer zijn duizenden bouwvakkers hier bezig met het bouwen van een complex aan datacenters dat onderdeel is van Stargate. Dat initiatief, dat voor in totaal $500 mrd aan AI-investeringen moet zorgen, werd begin 2025 gelanceerd met een persbijeenkomst in het Witte Huis. President Donald Trump werd daarbij geflankeerd door Oracle-oprichter Larry Ellison, Softbank-ceo Masayoshi Son en OpenAI-baas Sam Altman.
Mei 2023
Op satellietbeelden is goed te zien hoe het lege landschap verandert.
Juli 2025
In iets meer dan twee jaar tijd is er een enorm complex neergezet op dit 364 hectare grote terrein.
Januari 2026
Twee datacenters zijn klaar en worden al gebruikt. Er komen er nog zes bij. De datacenters alleen hebben een gigantisch oppervlakte, van in totaal 52 voetbalvelden.
De vele persberichten over de miljardeninvesteringen in AI-datacenters die de afgelopen jaren verschenen, zijn hoogst abstract. Ze grossieren in cijfers over megawatturen, hoeveelheden chips en oppervlaktes die te groot zijn om nog fatsoenlijk in aantallen voetbalvelden uit te drukken. Maar die abstractie verdwijnt voor wie rond het terrein in Abilene rijdt.
Prikkeldraad en hekken
Terwijl in een deel van het complex al servers draaien, wordt er op het 364 hectare grote terrein nog volop gebouwd. Een schier eindeloze stroom vrachtwagens gevuld met grind rijdt af en aan. Met prikkeldraad en hekken worden omstanders op grote afstand gehouden. Voor de duizenden bouwvakkers die aan de serverruimtes werken, staan op de wegen rond het terrein bordjes met aanbiedingen voor woonruimte: ‘Verhuisklaar, drie badkamers en twee slaapkamers. Bel nu.’
De duizenden bouwvakkers die aan het project werken, moeten gehuisvest worden, en dat blijkt niet makkelijk: de hotels in de omgeving zijn vol. Met bordjes rond het bouwterrein spelen bedrijven in op het tekort aan woningen. Zij bieden stacaravans en bungalows aan voor de bouwvakkers, die veelal bij het voltooien van het project weer zullen verhuizen.
De gigantische bouwplaats ziet er van een afstand uit als een mierennest. Continu rijden graafmachines rond, terwijl hijskranen de stalen onderdelen van de datacenters op hun plek zetten.
Het plan is dat de datacenters op het Stargate-complex een gesloten systeem krijgen voor het water dat de servers afkoelt. Op die manier zou het watergebruik van het terrein, dat in het droge Texaanse prairielandschap ligt, relatief laag moeten blijven.
Bouwvakkers zijn bezig met het stalen karkas van één van de acht datacenters op het Stargate-complex. In totaal moeten daar 400.000 van de meest geavanceerde chips voor kunstmatige intelligentie gaan draaien.
Het bouwen van het datacentercomplex, waarop ook een energiecentrale komt te staan, is een enorme logistieke uitdaging. Er wordt naar schatting zo’n 370.000 kubieke meter beton bij gebruikt, terwijl er meer dan 5000 bouwvakkers op het terrein actief zijn.
Dat de vraag naar huisvesting groot is, blijkt ook als het FD in de stad verblijft: de uiterst krakkemikkige motelkamer zonder ramen aan de rand van de 125.000 inwoners tellende stad kost de verslaggever $138 per nacht. Dat de stad booming is, ziet ook luchtvaartmaatschappij United Airlines: die heeft het aantal vluchten van het lokale vliegveld naar de nabije hubs in Denver en Dallas opgevoerd.
Rond het complex verraden nieuwe gasleidingen en hoogspanningskabels een grote energievraag. De datacenters zijn groot genoeg om maar liefst 400.000 van Nvidia’s zeer geavanceerde Blackwell-chips tegelijk te laten draaien. Die gebruiken enorme hoeveelheden energie: in totaal zal het complex 1,2 gigawatt aan elektriciteit nodig hebben, vergelijkbaar met het verbruik van 750.000 Amerikaanse huishoudens. En dat is nog lang niet alles, want een halfuur verderop bouwt Vantage aan weer een ander complex. Daar komen tien datacenters met een totale capaciteit van 1,4 gigawatt.
Bijna de helft van alle 12.000 operationele datacenters in de wereld staat in de Verenigde Staten, blijkt uit cijfers van Cargoson. Nederland staat op plek 8.
Van alle vijftig staten telt Virginia de meeste datacenters,. Door de vroege aanwezigheid van glasvezel, de nabijheid van Washington, een gunstig belastingklimaat en genoeg aanwas van personeel is de oostelijke staat uitgegroeid tot een ware hub voor datacenters.
Rond de grote steden in het oosten van Texas zijn al langer veel datacenters. Nu komen die ook steeds meer in het westen van de staat.
Dat er juist in Texas zulke energieslurpende projecten worden opgezet, is voor inwoners lastig te verteren. Vijf jaar geleden vielen in Abilene nog zes doden als gevolg van grote stroomstoringen die het energiesysteem tijdens een strenge winter platlegden. Vijf miljoen mensen in de staat zaten daardoor dagenlang zonder stroom. Grote investeringen in het stroomnet zijn uitgebleven, waardoor de kans op herhaling groot is.
Hogere energierekening
En dat terwijl de extra energievraag gigantisch is. De Texaanse netbeheerder verhoogde zijn voorspelling van het verwachte energieverbruik in het jaar 2030 binnen korte tijd van 90 gigawatt naar 208 gigawatt. Die toename komt vrijwel volledig op het conto van de nieuwe AI-datacenters.
Mede door de enorme energievraag van de datacenters stijgt de prijs van energie voor huishoudens aanmerkelijk. Vergeleken met begin 2022 ligt het kilowattuurtarief in Texas nu 29,4% hoger. In de hele VS gaat het zelfs om een plus van 31,8%, mede door de grote investeringen in hoogspanningskabels. Die hogere stroomprijzen vormen een hoofdpijndossier voor de regering-Trump, die zich nadrukkelijk verbonden heeft aan AI-gerelateerde projecten.
De prijzen voor elektriciteit liepen in de eerste jaren van deze eeuw gestaag op.
Daarna, onder meer door de komst van Texaans schaliegas en de recessie vanaf 2007, bleven de prijzen stabiel.
Tijdens corona sprongen de kosten omhoog, vooral voor huishoudens. De grote stroomvraag van de AI-datacenters zorgde daarna voor een nieuwe prijssprong, die nog niet ten einde lijkt.
Een onlangs aangenomen wetsvoorstel van de staat Texas moet problemen als gevolg van de energievraag van de datacenters voorkomen. Grote energiegebruikers moeten financieel bijdragen aan het bestendigen van het energiesysteem, terwijl de netbeheerder het recht krijgt om in geval van nood de datacenters af te sluiten van het systeem.
Gebrek aan turbines
Die datacenters proberen problemen met de stroomvoorziening te voorkomen door de energieproductie zelf in de hand te nemen, want de gebruikte chips zijn veel te duur om de servers niet vierentwintig uur per dag te laten draaien. Op het Stargate-terrein komen gasturbines die voor 360 megawatt aan elektriciteit moeten zorgen.
Daarnaast zijn er batterijen, zonnepanelen en windmolens voor de stroomvoorziening. Aan wind en zon is in Texas over het algemeen geen gebrek, en ook is er meer dan genoeg ruimte om de parken te bouwen. De gasturbines zouden evenmin een probleem moeten hebben om aan brandstof te komen, want de Texaanse datacenters liggen naast het Permian Basin, het grootste gasveld van de VS.
Probleem is echter dat er een gebrek aan gasturbines is. De drie grote leveranciers, GE Vernova, Mitsubishi Power en Siemens Energy, produceren op maximale capaciteit en zijn hun fabrieken aan het uitbreiden. Desondanks moeten de drie bedrijven klanten al laten weten dat hun bestellingen pas over enkele jaren geleverd kunnen worden. ‘Siemens Energy is nu een kunstmatige intelligentie-aandeel’, observeerde bestuursvoorzitter Joe Kaeser afgelopen zomer. ‘Onze producten zijn essentieel voor de AI-industrie.’
Weinig hoogwaardige banen
Dat is alleen geen industrie die erg veel banen oplevert voor de lokale bevolking in de omgeving van de datacenters. Normaal gesproken betekent de komst van een groot bedrijf naar een dorp dat er veel werkgelegenheid bijkomt. Dat is hier anders. De bouw van de datacentercomplexen brengt een enorme vloed aan bouwvakkers en elektriciens naar het gebied, maar zij blijven niet lang.
Als het project operationeel is, zijn er nog maar relatief weinig werknemers nodig om het terrein draaiend te houden. De miljardeninvestering zal straks minimaal 357 permanente banen opleveren, zo is vastgelegd in overeenkomsten met de gemeente, en dat zijn lang niet allemaal hoogwaardige banen. Het gaat ook om beveiligers en tuinmannen.
Ook de extra belastinginkomsten die zo’n terrein in theorie oplevert, zijn beperkt. Abilene ging bijvoorbeeld akkoord met een korting van 85% op de grondbelasting voor het Stargate-complex. Het is beter om een beetje geld binnen te halen dan helemaal niets, zo redeneerden de bestuurders van de county. De staat Texas liep afgelopen jaar $1 mrd aan belastinginkomsten mis omdat die datacenters subsidieert.
Veel van de datacenters in Texas worden nabij bestaande energievoorzieningen gebouwd, zoals bij deze gascentrales in de buurt van het dorp Abernathy, waar TerraWulf een datacenter bouwt in samenwerking met Google.
De energievraag van de datacenters wordt deels voldaan door wind- en zonne-energie. Om de stroomvoorziening stabiel te houden, staan er rond de datacentercomplexen omvormstations naast grote containers met accu’s.
De nieuwe complexen betekenen dat de Texaanse netbeheerder het hoogspanningsnetwerk moet aanpassen. Nabij Abilene worden er daarom, naast de bestaande hoogspanningsleidingen, nieuwe masten neergezet. De vlaggetjes boven de weg moeten ervoor zorgen dat te hoge machines de leidingen niet raken.
De afgelopen jaren zijn er in het lege Texaanse landschap veel zonneparken aangelegd. De staat heeft zijn productiecapaciteit van energie uit zonlicht in het afgelopen jaar met zo’n 30 gigawatt uitgebreid.
Om toch in een goed blaadje te komen bij de lokale gemeenschap beloven de ontwikkelaars zonder uitzondering actief te zullen bijdragen aan de steden, bijvoorbeeld door onderwijsinstellingen, ziekenhuizen en sportteams te sponsoren. Google zegde bijvoorbeeld toe 1700 elektriciens te zullen opleiden in Texas – iets wat uiteraard ook in het eigen belang is van de datacenterbouwer. Dat gebeurde ook in het piepkleine Dickens County (1700 inwoners), waar de uitbater van een datacenter in bezit van het beursgenoteerde cryptobedrijf Galaxy er tot grote vreugde van de lokale bevolking voor zorgde dat een lokaal zwembad gerenoveerd werd.
Zo’n kostenpost is klein bier vergeleken met de enorme investeringen die Galaxy doet: het bedrijf begon als cryptominer, maar ontwikkelt nu datacenters voor het AI-concern CoreWeave. Dat heeft een contract van 15 jaar getekend voor het gebruik van 800 megawatt aan datacenter-capaciteit in Dickens. Deze zomer kreeg Galaxy daartoe $1,4 mrd aan financiering rond en inmiddels wordt er al volop gewerkt. Dickens zal niet de enige locatie zijn: kredietbeoordelaar Moody’s schatte begin 2026 in dat er tot 2031 voor maar liefst $3000 mrd geïnvesteerd zal worden in AI-datacenters.
Het Texaanse stadje Haskell zal dus zeker niet de laatste plaats zijn waarvan de omgeving de komende jaren een dramatische verandering ondergaat.
Wilt u een versie zonder interactieve elementen? Bekijk de tekstversie van deze special.