ReutersBulgaren betalen sinds 1 januari met de euro, zoals hier in Sofia. De europese munt werd ingevoerd temidden van politieke chaos

NOS Nieuws•vandaag, 10:49

  • Thijs Kettenis

    correspondent Zuidoost-Europa

  • Thijs Kettenis

    correspondent Zuidoost-Europa

De Bulgaren gaan binnenkort voor de achtste keer in nog geen vijf jaar tijd naar de stembus. “We gaan op voor verkiezingen”, besloot president Roemen Radev vanochtend, nadat het partijen in het huidige parlement niet was gelukt een nieuwe regering te vormen. Dat was nodig nadat het vorige kabinet was afgetreden in december, na massale protesten.

Het lukt Bulgarije al jaren niet om een stabiele regering te vormen. De politieke crisis begon in 2020, toen Bulgaren massaal de straat op gingen tegen corruptie onder premier Bojko Borisov. Sindsdien zagen meerdere anti-corruptiepartijen het licht, maar stabiele regeringen kwamen daar niet uit voort.

Het Bulgaarse politieke landschap is zeer gefragmenteerd, waardoor grote coalities nodig zijn om een meerderheidsregering te vormen.

Russisch gezinde partijen

Om zonder Borisov’s partij Gerb te regeren, moeten de pro-Europese anticorruptie-partijen met meer Russisch-gezinde politieke tegenpolen in zee. Dat maakt elke coalitie wankel. Met Gerb delen ze dan juist weer hun pro-Europese koers, maar samenwerken met de partij die ze juist wilden bestrijden is helemáál lastig.

Intussen is het vertrouwen van de Bulgaren in de politiek tot een dieptepunt gezakt. Dat was ook de aanleiding voor de protesten in december, toen tienduizenden straat op gingen om te protesteren tegen de voorgestelde begroting. Daarin werden salarisverhogingen van mensen met publieke functies gefinancierd uit onder meer belastingverhogingen in de private sector. Dat pikten veel Bulgaren niet.

Is de impasse wel op te lossen?

De begroting ging van tafel, maar de demonstraties hielden aan uit bredere onvrede over corruptie, een oneerlijk rechtssysteem en slecht economisch beleid. De regering trad kort daarop af. Een tijdelijke regering loodste Bulgarije op 1 januari de eurozone binnen.

Radev heeft de drie grootste partijen in het parlement de kans gegeven alsnog een regering te vormen, maar dus zonder succes. Een datum voor nieuwe verkiezingen is nog niet bekend.

Intussen is het twijfelachtig of een nieuwe stembusgang de politieke impasse kunnen doorbreken: peilingen wijken niet veel af van de vorige uitslag. Gerb staat bovenaan met 24 procent van de stemmen, gevolgd door anticorruptiepartij We gaan door met veranderen, met 19 procent.

De pro-Russische protestpartij Heropleving, die garen spint bij de politieke chaos, staat op 13 procent, evenals de partij van oligarch Deljan Peevski, die in het verleden vaak samenwerkingen met Gerb aanging. Bij de vorige verkiezingen, in oktober 2024, bracht krap 39 procent van de Bulgaren zijn stem uit.