In 2024 registreerde Kiwa Technology 132 ongevallen rondom gasinstallaties in huis. Dat is de organisatie die zich bezighoudt met het inspecteren en keuren van leidingen. Daarbij ging het om zeker zes explosies en zeventien branden. Ook was er bij nog elf gevallen sprake van een koolmonoxidevergiftiging en één verstikking. De gevolgen kunnen groot zijn. In 2024 vielen er twee doden en vier zwaargewonden.

Explosiedeskundige Ad van Riel legt uit: “Als je het gas open laat staan zonder het aan te steken, verspreidt het zich door een woning. In combinatie met zuurstof ontstaat dan een explosief mengsel”, legt Van Riel uit. “Het kleinste vonkje – bijvoorbeeld het aandoen van een lamp – kan al een explosie veroorzaken.”

Als een lek lang genoeg aanhoudt, zullen ruimtes zich vullen boven de zogenaamde LEL-waarde. Dat is de hoeveelheid gas in de lucht waarbij een explosie mogelijk wordt. “Zelfs een fornuis dat een uur lang volledig openstaat, kan al een hele woning vullen.”

6 miljoen woningen

In Nederland maken ongeveer 6 miljoen woningen gebruik van aardgas om te koken of verwarmen, zegt Koen de Lange van netbeheerder Stedin. Hij benadrukt dat grote ongelukken zeldzaam zijn, door veiligheidsmaatregelen die worden getroffen met gas.

“De belangrijkste maatregel is de geur. Van nature is aardgas geurloos, maar er wordt een penetrante geur aan toegevoegd”, legt De Lange uit.

Maar hoe weet je nou of jouw huis risico loopt op een gaslek? Volgens explosiedeskundige Van Riel moet je vooral letten op de staat van je huis. “In een oud pand komen verouderde leidingen vaker voor”, zegt Van Riel. 

“Oude leidingen onder de grond zijn op een bepaalde manier aangelegd met koppelingen. Als er bijvoorbeeld verderop in de buurt gewerkt wordt aan de weg en er wordt aan een leiding getrokken, kan de koppeling verderop losspringen.” Volgens de explosiedeskundige zijn mensen zich dan vaak niet bewust dat het gas ergens anders eruit loopt.

Gaslek op straat

Koen de Lange van Stedin geeft aan dat ongeveer 20 tot 25 procent van de gaslekken komen door werkzaamheden. Ook kan bodemverzakking een rol spelen. “De Nederlandse bodem wil wel eens verzakken. Als er dan met zwaar verkeer overheen wordt gereden, kunnen er kleine, minuscule scheuren ontstaan in de gasleidingen.”

Om dat te bestrijden, worden alle gasleidingen in Nederland eens in de vijf jaar gecontroleerd. Die kleine lekken zijn minder risicovol dan acute scheuren die je meteen ruikt, voegt De Lange eraan toe.

Gaslucht? Bel netbeheerder of 112

De netbeheerder waarschuwt mensen vooral alert te zijn op de geur van gas. “Als je het ruikt, of ook maar het idee hebt dat je het ruikt, bel dan gelijk de netbeheerder of 112. Ook als je het niet zeker weet, kan je het best voor de zekerheid bellen.” Dan komen de brandweer of netbeheerder een controle doen, zowel in als rondom het huis.

Ook explosiedeskundige Van Riel adviseert mensen waakzaam te zijn. “Als je zelf controle wil houden, kun je een gasmelder ophangen. Dat is niet standaard in huizen, waardoor mensen dat niet doen.” 

Een gasmelder is vergelijkbaar met een rookmelder, alleen meet de gasmelder – verrassing – gas. Aardgas is lichter dan lucht, waardoor het stijgt. Daarom hang je een gasmelder op een hoge plek in een kamer op. Vanaf een bepaalde drempelwaarde gaat het alarm van de melder af. In veel gevallen is die drempelwaarde lager dan de eerdergenoemde LEL-waarde, dus kan je in dat geval nog maatregelen nemen om jezelf en je huis in veiligheid te brengen.

Het is volgens Van Riel ook belangrijk op te letten voordat je de deur uitgaat: “Altijd controleren of alles uitstaat, net als dat je de deur hebt afgesloten. Lichten uit, en gas uit.”

Eerder deze week raakten drie mensen gewond in een seniorencomplex in Vlissingen. Daar vond een explosie plaats, waarna een grote uitslaande brand volgde. De politie bevestigde aan de Provinciale Zeeuwse Courant dat het werd veroorzaakt door gas: